Yazdırmak için tıklayın Eposta Olarak göndermek için tıklayın Yorum Eklemek için tıklayın
Kayyımla Basın Yürümez
2 Kasım 2015, Av. Fikret İLKİZ
, Av. Fikret İLKİZ

Şirketlere ve özellikle basın kuruluşlarına kayyım tayini mülkiyet hakkı ile basın yayın faaliyeti için ağır bir müdahaledir. Koruma tedbirinin uygulanması sırasındaki kayyım yönetim eylemleri hiçbir zaman temel hakları zedelememelidir.

Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı üç kişilik bilirkişi heyeti raporuna dayanarak “Akın İpek’in ortaklığı bulunan, Koza Holding A.Ş. ve bağlı bulunduğu diğer şirketlerin, himmet adı altında toplanmış paraları, altın üretiminden kazanmış gibi göstererek, farklı isimler adı altında kurdukları paravan şirketler adına, çalıştıkları bankalar üzerinden kara para akladıkları, bunları, liderliğini Fetullah Gülen’in yaptığı FETÖ/PDY terör örgütüne aktarılmasını sağladıkları” iddiasına dayalı talep sonucu Ankara 5. Sulh Ceza Hâkimliğinin kararı ile 22 şirkete ve dolayısıyla basın yayın kuruluşlarına da kayyım atandı.

Basında yer aldı. 26 Ekim tarihinden itibaren göreve başlayan kayyım ilk iş olarak gazetecilerin çoğunu işten attı. Bugün gazetesinin yayınlanmış nüshasını “rezalet” olarak nitelendirdi. Ardından genel yayın yönetmenlerinin de işine son verdi.  

Böyle bir uygulama aslında ilk… Kayyım basın yayın kuruluşunun yayınına müdahale etmekle şimdiye kadar karşılaşılmayan bir basın yayın yönetim biçimini uyguladı.

Uygulama basın yayın organlarına ve gazetecilere yapılan müdahaledir. Devlet, basın ve haber alma hürriyetlerini sağlayacak tedbirler alır. Müdahalesi hak ihlalidir ve bu tür bir sınırlandırma ölçülülük ilkesine aykırıdır. İfade ve basın özgürlüğünün sınırlandırma ölçütlerinden birine dahi uymayan bu yönetim anlayışı ve uygulama açıkça basın üzerinde baskıdır. Süreli yayınların çıkarılması, yayım şartları, mali kaynakları ve gazetecilik mesleği ile ilgili esaslar kanunla düzenlenir. Bu kanuni düzenlemeler içinde kayyımın bu tür bir “yayına müdahale” yetkisi yoktur ve olamaz. Çünkü kanunla düşünce ve kanaatlerin serbestçe yayımlanmasını engelleyici veya zorlaştırıcı siyasal, ekonomik, mali ve teknik şartlar konulamaz (Anayasa Madde 29). Bu yüzden kayyımın yayına müdahalesi Anayasaya aykırıdır ve kanuni temeli olsa bile; kanun siyasal ve ekonomik sınırlandırma getiremeyeceğine göre, bu yetki basını engelleyici biçimde kullanılamaz.

Böyle bir ortamın yaratılması “uygulama” sorunu olarak görülebilir. Basın özgürlüğüne karşı bir “durum” ve müdahale bulunmadığı ve her şeyin kanuna uygun olduğu ileri sürülebilir. Hatta kanuna dayalı açıklamalar yapılabilir. Ama mevzuata uygun denilse bile; mevzuatın kendisi hak ihlaline neden oluyorsa veya mevzuatı hak ihlali için kullanırsanız o zaman ortada ne hukuk ne de kanun kalır. Karşılaşılan durum da budur aslında. Sürekli her şeyi “hâkim kararı var”, “kanun var” ve “kanunda yeri var” diye açıklarsınız ve hatta olup bitenler için “olay yargıya intikal etmiştir” derseniz eğer; hukuksuzluğa onay vermiş olursunuz.    

Doğrudur(!) ve aslında ortada süren bir soruşturma vardır.

Devam eden bu soruşturma “gizli” yürüyor. Soruşturma da “kısıtlılık” kararı var. Yani, soruşturmayı Savcılık biliyor ve savcılığın bildiğini ve onun tarafından yapılacak işlemleri savunma “bilmiyor”. Böyle de denebilir. Soruşturmanın gizliliği yanında, kısıtlılık kararı ve üstüne üstlük kayyım atamasını sağlayan bir de hâkim kararı var.

Bütün bu “gizlilik” ve “kısıtlılık” içinde 1 Haziran 2005 yılından itibaren yürürlüğe girmiş olan Ceza Muhakemesi Kanunun 133. maddesi işletilmiş oldu ve ilk defa böyle uygulandı.  

Ceza Muhakemesi Kanunu’nun “Şirket yönetimi için kayyım tayini” başlıklı 133. maddesi kapsamında verilen kararla birlikte Bugün, Millet gazeteleri ile Bugün TV ve Kanal Türk televizyonunun yayınına kayyımın olaylı bir şekilde bir çeşit “el koyması” yaşandı.

Suçun bir şirketin faaliyeti çerçevesinde işlenmekte olduğu hususunda kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı ve maddi gerçeğin ortaya çıkarılabilmesi için gerekli olması halinde; soruşturma ve kovuşturma sürecinde, hâkim veya mahkeme, şirket işlerinin yürütülmesiyle ilgili olarak kayyım atayabilir (CMK Madde 133- 1). Maddede sayılan katalog suçlar için uygulanabilir.

Şirket yönetimi için kayyım atanması bir koruma tedbiridir. Geçicidir ve kayyım yüklendiği görevin kanuni sınırlarına uygun olarak davranmalıdır. Tüm işlemleri ölçülülük ilkesine uygun olmalıdır. Çünkü mülkiyet hakkına çok önemli bir kısıtlama getirilmiş olmaktadır.  Keyfi davranmaması gereken kayyım “kanuni güvence” için vardır ve bu güvenceyi kendisi ortadan kaldıramaz.

CMK 133. üncü maddesine göre örneğin şirket sahibi katalogda sayılan suçlardan birinin şüphelisi olabilir. Ama bu durum şirkete hemen kayyım tayinini gerektirmez. Çünkü aynı zamanda katalog suçlar içinde sayılan suçun bu şirketin faaliyeti kapsamında işlenmiş olması gerekmektedir. Kayyım tayini için verilen kararın gerekçesinde mutlaka kuvvetli şüpheye uyan somut olgular dayanakları ile açıklanmalıdır. Bu dahi yeterli değildir ve ayrıca katalogda yer alan suçun şirketin faaliyeti kapsamında olduğuna dair somut olgular karar gerekçesinde gösterilebilmelidir. Daha da önemlisi kuvvetli suç şüphesi, suçun işlendiğine dair değil, işlenmekte olduğuna dair somut olguya dayanmalıdır.  Bitmiş, tamamlanmış suç için kayyım atanmaz. Yani, soruşturma veya kovuşturma konusu suçla ilgili maddi gerçeğin ortaya çıkarılabilmesi için ortada işlenmekte olan bir suç varsa ve gerekliyse kayyım tayin edilebilir. Aksi takdirde kayyım tayini hukuka ve kanuna aykırı olacaktır.  Sulh Ceza Hâkimlikleri kolay kolay kayyım tayinine karar vermemelidirler.

Uygulama ise ortada. Devlet, basın ve haber alma hürriyetleri temin edeceği yerde temel hakların çekirdek özüne müdahale etmiştir ve bu nedenle basın özgürlüğü hakkını ihlal etmiş demektir.  

Şirketlere ve özellikle basın kuruluşlarına kayyım tayini mülkiyet hakkı ile basın yayın faaliyeti için ağır bir müdahaledir. Koruma tedbirinin uygulanması sırasındaki kayyım yönetim eylemleri hiçbir zaman temel hakları zedelememelidir.

Bu kadar ağır bir koruma tedbiri ancak ve ancak sınırlı hallerde uygulanabilir. Uygulamada ölçülülük esastır. Temel hak ve özgürlüklerin özüne dokunulmaksızın ve yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde gösterilen nedenlerle ve ancak kanunla sınırlandırma yapılırsa hukuka uygun olur.

Aksi her uygulama demokratik hukuk devleti ilkelerini tartışmaya açar ve keyfiliğe açık her karar, her uygulama temel insan haklarının ihlali demektir. (Fİ/AS)

* Fotoğraf: Ahmet Dumanlı / AA

Fikret İlkiz

İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu. İstanbul Barosu Dergi Yayın Kurulu Üyeliği (1992-2003), İstanbul Barosu Staj Eğitim Merkezi (SEM) Kuruculuğu ve Yürütme Kurulu Üyeliği ve SEM "AİHS ve Bireysel Başvuru" Bölüm Başkanlığı (1996-2002), Türkiye Barolar Birliği İnsan Hakları Araştırma Uygulama Merkezi Yürütme Kurulu Üyeliği (2002-2005), Basın Konseyi Hukuk Danışmanlığı ve Genel Sekreter Vekilliği (1992- 1996), Cumhuriyet Gazetesi Avukatlığı ve Hukuk Danışmanlığı (1982-2004) ve Cumhuriyet Gazetesi Sorumlu Yazı İşleri Müdürlüğü (1997-2002) görevlerinde bulundu. Halen Güncel Hukuk Dergisi Genel Yayın Koordinatörlüğünü yapıyor.

[Bu yazı 656 kez okundu]
Av. Fikret İLKİZ

YAZARIN DİĞER YAZILARI: [27]
[26 Aralık 2016] Terör ve Korkudan Kurtulmak ... [29 Eylül 2015] Dünyaya Sığınamayan Mülteciler ... [17 Ağustos 2015] Tahammülsüzlere İnat Basın Özgürlüğü ... [18 Kasım 2014] Gösteri Yürüyüşlerinde Haklar Ve Ölümler ... [17 Nisan 2014] Kişisel Veriler ve Gizliliği ... [12 Mart 2014] Bireysel Çıkarlar ve Kanunlar ... [28 Şubat 2014] Torba Kanun Roma'da Siyasi Rüşvettir ... [17 Şubat 2014] Kaf Dağının Ardında İnternet ve AA ... [4 Şubat 2014] Mış Gibi Kanunla Demokrasi Yapmak ... [27 Ocak 2014] İnadına Yargı Bağımsızlığı ... [20 Ocak 2014] Yargıtay'da Cemaatin İmamı Var mı? ... [13 Ocak 2014] HSYK veya Yasa Devleti ... [8 Ocak 2014] Yargının Etik İlkeleri ve Alınyazımız ... [10 Aralık 2013] Anayasa Mahkemesi ve Tutukluluk Siyaseti ... [18 Kasım 2013] Tahammül Edilemeyenler ... [13 Kasım 2013] Devlet Ahlak Bekçisi Değildir ... [6 Kasım 2013] İlerleme Raporu ve Bir Dirhem Basın ... [21 Ekim 2013] Sureti Haktan Bireysel Başvuru ... [31 Temmuz 2013] Gazeteciliğe Özgürlük mü? ... [22 Ocak 2013] KAHROLSUN FAŞİZM ... [29 Haziran 2011] Tutuklu Milletvekillerinin Siyasal Katılım Hakkı ... [13 Haziran 2011] Geriye Ne Kaldı? ... [30 Mayıs 2011] İnternet ve Öfkeliler ... [25 Mayıs 2011] Mahremiyetin Gizliliği ve Hepimiz ... [16 Mayıs 2011] Türkiye Barolar Birliği Sonuç Bildirgesi ... [25 Nisan 2011] İzmir Barosu ve İzmir Deklarasyonu ... [24 Aralık 2010] Yayın Durdurmak Sansürdür ...
Av. Fikret İLKİZ
BU SITENIN ÖNCELIKLI AMACI Ülkede evrensel, çagdas ve toplumcu bir hukuk ve yönetim anlayisini egemen kilmak üzere,
HUKUKÇULAR VE SORUMLULUK DUYAN HERKES ortak akil üretebilecekleri, ortak tutum belirleyebilecekleri bir iletisim, paylasim ve tartisma ortaminda BULUSTURMAKTIR.
Yeni Yaklasimlar, ortak çalisma ürünüdür. Sitede yer alan yazilardan yazari sorumludur. Kaynak gösterilerek alinti yapilabilir.
Websitesi ile lgili sorulariniz için buraya tiklayin. Diger konularla ilgili sorulariniz için iletisim sayfasindan ilgili kisi ile irtibata geçebilirsiniz.
Yeni Yaklasimlar © 2016 - [ARENA YAZILIM] - E-Müvekkil Pro™