Yazdırmak için tıklayın Eposta Olarak göndermek için tıklayın Yorum Eklemek için tıklayın
SEÇİMLER VE GÜVENLİK
1 Haziran 2015, Av. Başar YALTI
, Av. Başar YALTI

Gelişmiş demokrasilerin temel özelliği, çoğulcu ve katılımcı bir özellik taşımasıdır.  Demokrasilerde çoğulculuğun gerçekleşmesi ve karar süreçlerine halkın katılmasını sağlamanın temel aracı seçimlerdir.

İster doğrudan demokraside olsun, isterse temsili demokrasilerde olsun seçimlerin amacı, toplumsal irade ve tercihin belirlenerek, ortaya çıkan bu irade ve tercihe göre ülke yönetiminin sürdürülmesidir. Dolayısıyla seçimlerin, dürüst, güvenilir, adil bir şekilde yapılması, seçmen iradesinin saptırılmadan tam ve doğru bir şekilde belirlenmesi son derecede önem taşımaktadır. Bu çerçevede demokratik rejim, gelişmiş toplumsal bir yapıda, yönlendirilmelere karşı uyanık, tercihlerini bilinçli şekilde yapacak derecede eğitimli yurttaşların bulunduğu toplumlarda gerçek anlamını bulur.

Elbette ki seçimler demokrasinin tek unsuru değildir. Demokratik sistemin sağlıklı bir biçimde yürümesi için, karar süreçlerine katılımının sağlanması, bütün kamusal iş ve işlemlerin saydam şekilde yürütülmesi ve her kademedeki seçilenlerin hesap verme alışkanlığına sahip olmaları gerekmektedir. Bütün bunların temelinde ise evrensel kurallara uygun şekilde işleyen, sağlam bir hukuk düzeninin bulunması gerekiyor.

Anayasamızda (m.67/2), seçimler ve halk oylamasının serbest, eşit, gizli, tek dereceli, genel oy, açık sayım ve döküm esaslarına göre, yargı yönetim ve denetimi altında yapılacağı belirtilmektedir.

Yine Anayasamızda, çıkartılacak seçim yasalarının, temsilde adalet, yönetimde istikrar, ilkesine uygun olması gerektiği benimsenmiştir. (m. 67/6)

2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanunun 2. Maddesine göre,  Türkiye’de uygulanan seçim sistemi, tek dereceli olup, seçim, nispi temsil sistemine göre genel, eşit ve gizli oyla bütün yurtta aynı günde, yargı yönetimi ve denetimi altında yapılmaktadır.

Aynı yasanın 33. Maddesi gereğince; genel seçimlerde ülke genelinde, ara seçimlerde seçim yapılan çevrelerin tümünde geçerli oyların  %10 nu geçemeyen partiler milletvekili çıkartamamaktadır. 

Seçimlerin nasıl yürütüleceği ise, 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunda ayrıntılı şekilde belirtilmiştir.

Sonucu bakımından son derecede önemli ve etkili olacak 7 Haziran Milletvekili Seçiminin ana hukuksal dayanakları bu şekildedir.

Ancak, Türkiye’nin içinde bulunduğu bugünkü siyasal tablo ve seçim sürecinde yaşanan tartışmalar, yapılacak milletvekili seçim sonucunun, Cumhuriyet değerlerini, parlamenter demokratik sistemi altüst edecek bir etki yaratacağı endişesini uyandırıyor. Dolayısıyla, yapılacak seçimin güvenliği konusunda ciddi kuşkular kamuoyuna yansımış durumda.

Bu seçim sürecinde, bugüne kadar yapılmış seçimlerden farklı olarak, dört olgu öne çıkmış bulunuyor.

a)    Yüzde on seçim barajı uygulaması,

b)   Cumhurbaşkanının meydanlarda bir parti lideri gibi propaganda yapıyor olması,

c)    Anayasa ve yasalara göre, seçimin denetimini yapacak yargı organının tarafsızlığı ve bağımsızlığıyla ilgili kuşkuların yoğunlaştığı bir ortamda seçime gidiliyor olması,

d)   Bir süre önce yürürlüğe giren ve iç güvenlik paketi olarak anılan yasal düzenlemelerle vali, kaymakam ve polis amirlerine verilen yetkilerin kullanılmaya başlanması,

Bu dört olgudan %10 barajı, seçim sonucunun belirlenmesinde en önemli etken olarak öne çıkıyor. Denilebilir ki, 12 Eylülün mirası olan %10 barajı yaklaşık 30 yıldan beri uygulanıyor. Ama %10 barajı, hiçbir seçimde,  bu denli önem kazanmamıştı. Önümüzdeki seçim, çok küçük oy oranlarıyla parlamento aritmetiğinde büyük değişikliğin yaşanacağı bir seçim olarak gözüküyor. Bu seçimde, antidemokratik olduğu yönünde kuşku bulunmayan % 10 barajının varlığı, parlamentonun oluşumunu doğrudan etkileyen en önemli etken olarak karşımızda durmaktadır.

Kaldı ki, kendine özgü bir başkanlık sisteminin gerçekleşmesi için her şeyi yapabilecek izlenimi veren bir Cumhurbaşkanı var. Öyle ki, seçildiği 10 Ağustos 2014 tarihinden itibaren parlamenter sistemin askıya alındığını ifade etmekten dahi çekinmiyor.  Elinde Kuran, meydan meydan dolaşıyor. Oyunu, daha çok kimlikler ve kutuplaşmalar üzerinden kullanmaya alışkın, kolayca manipüle edilebilen duygusal seçmen kitlesi bu durumdan ister istemez etkileniyor.

Buna karşın, Yüksek Seçim Kurulu, Cumhurbaşkanının, Anayasa ve seçim yasaklarına ilişkin yasalara açıkça aykırı tutumu karşısında adeta seyirci kalıyor.

İç güvenlik yasası ile getirilen düzenlemelerin, yargıyı devreden çıkaran bir sonuç yarattığı o dönemde çok konuşuldu. Seçim sürecinde Polis Vazife ve Salahiyet Kanununda yapılan değişikliğin nasıl sonuç vereceği henüz bilinmiyor.

Bütün bunların yanında kamuoyunda, seçim güvenliği kavramını, sandık güvenliğine indirgeyen bir anlayış var. Oysa seçim güvenliği, seçmen kütüklerinin yazımından başlayan, seçimin yürütülmesinin bilgisayar ortamındaki yazılımını içine alan ve iyi işleyen bir denetim mekanizmasıyla var olan çok geniş bir alanı kapsıyor.

Bir seçim, temsilde adaleti gerçekleştirebiliyorsa adil ve demokratiktir.

Seçimlerin adaletli bir sonuç verebilmesi için; seçmenler bakımından, seçilecekler bakımından ve seçimin gerçekleştirilme ortamı bakımından belli ölçütlere uyulması gerekiyor.

Bu ölçütlerden önemli bulduklarımızı, aşağıda başlıklar halinde sıralıyoruz:

·         Seçmen kütükleri sağlıklı şekilde tutuluyor mu?

·         Uygulanan seçim sistemi, seçmen iradesinin seçim sonuçlarına eşit / dengeli şekilde yansımasını sağlıyor mu?

·         Seçmen tercihi siyasal iktidar / cumhurbaşkanı tarafından manipüle ediliyor mu?

·         Aday belirleme yöntemleri demokratik mi?

·         Seçimin finansmanı nasıl sağlanıyor, kurallara bağlanmış mı, adaylar arasında fırsat eşitliğini ortadan kaldıran bir sonuç yaratıyor mu?

·         Propaganda dönemi koşulları adil mi, seçime katılan tüm partiler / adaylar bakımından eşit koşullar var mı?

·         Seçim (sandık) güvenliği sağlanmış mı?

·         Yurttaşların oy kullanmalarının önünde bir engel var mı?

·         Oy sayımı sağlıklı şekilde yapılıyor mu?

·         Sandık sonuçlarının birleştirilmesi güvenli bir şekilde yapılıyor mu?

·         Seçimin uygulanması ve sonuçlarının alınması ile ilgili bilgisayar yazılımları güvenli mi?

·         Yapılan itirazlar adil bir şekilde sonuçlandırılıyor mu?

·         Seçimin denetimini sağlayan yargı, bağımsız ve tarafsız davranıyor mu?

·         Haksızlık ve hukuksuzluk iddialarına karşı etkili bir itiraz olanağı var mı?

7 Haziranda yapılacak Milletvekili Seçiminde, yukarıdaki sorulara olumlu yanıtlar verilebiliyorsa yapılacak seçim; temiz, adil ve güvenlidir diyebiliriz. Bu sorulardan bir kısmı konusunda kuşku duyuluyor ise, özellikle seçimde yapılan hile ve hukuksuzluklara karşı etkili, tarafsız ve güvenilir bir denetim mekanizması yoksa o seçimin sonucu demokratik bir meşruiyet sağlamaktan uzak olacaktır. Kaldı ki, %10 baraj uygulamasının gölgesinde bir seçimin demokratikliği hep tartışılacaktır.

 

Av. Başar YALTI

 

 

[Bu yazı 1183 kez okundu]
Av. Başar YALTI

YAZARIN DİĞER YAZILARI: [57]
[10 Nisan 2017] HALKOYLAMASI VE OYLAMANIN GÜVENLİĞİ ... [4 Mart 2017] PARADİGMA DEĞİŞİYOR! ... [19 Ocak 2017] CEHALETİN TAHAKKÜMÜ ... [24 Ekim 2016] BAROLAR VE AVUKATLAR NEDEN İLGİSİZLER? ... [11 Eylül 2016] 'HUKUK DEVLETİNİN SONU' ... [9 Mayıs 2016] TÜRBANLI YARGIÇ OLUR MU? ... [8 Şubat 2016] YARGI BAĞIMSIZLIĞI VE TOPLUMSAL BARIŞ ... [20 Ocak 2016] YUMURTAYI BALYOZLA KIRMAK! ... [23 Kasım 2015] CUMHURİYET ... [19 Ekim 2015] İKTİDAR VE HUKUK ... [19 Ağustos 2015] Bir Yöntem Önerisi: Beyin Fırtınası Ve Kürt Sorunu ... [9 Temmuz 2015] ANAYASA MAHKEMESİ NEREYE? ... [1 Mayıs 2015] YARGIÇLARIN TUTUKLANMASI ÜZERİNE ... [29 Nisan 2015] AVUKATLAR SINANAMAZ! ... [16 Mart 2015] BİLGİNİN DEMOKRATİKLEŞMESİ YA DA BİLGİYİ SİYASALLAŞTIRMAK ... [9 Şubat 2015] "AYDINLANMA" NEYE YARAR? ... [1 Ocak 2015] 2015 YILI BAŞLARKEN. ... [15 Aralık 2014] AVUKATLAR SEÇİMİNİ YAPTI ... [10 Kasım 2014] NASIL BİR CUMHURİYET ... [28 Ağustos 2014] DEVLET BENİM ... [6 Nisan 2014] AVUKAT ... [2 Mart 2014] POLİSLEŞEN YARGIÇ ANLAYIŞI ... [12 Ocak 2014] NE DEĞİŞECEK? ... [25 Aralık 2013] DURUŞMA SALONLARI BÜYÜDÜKÇE... ... [11 Kasım 2013] ATATÜRK YAŞIYOR! ... [13 Eylül 2013] Yeni adli yıl başlarken ... [16 Mayıs 2013] Desteklediğimiz adayın kazanması halinde biz ancak mutlu oluruz ... [12 Nisan 2013] BÜYÜK GREV YA DA BÜYÜK BARO! ... [2 Kasım 2012] BAROLAR SEÇİMİNİ YAPTI! ... [24 Eylül 2012] BALYOZLA DEMOKRASİ KURULMAZ! ... [31 Ağustos 2012] Bir Yöntem Önerisi: Beyin Fırtınası Ve Kürt Sorunu ... [11 Temmuz 2012] BAROLARI ELE GEÇİRMEK YA DA "AHLAKSIZ TEKLİF" ... [11 Haziran 2012] KENTSEL DÖNÜŞÜM VE YOL AÇACAĞI SORUNLAR ... [3 Haziran 2012] İSTANBUL BAROSU NE YAPMALI? ... [13 Mayıs 2012] YARGIYI, YARGIÇTAN KORUMAK! ... [4 Nisan 2012] 12 EYLÜL YARGILAMASI BİR ALDATMACADIR ... [14 Şubat 2012] YARGI VE MİT KAVGASININ NERESİNDEYİZ? ... [1 Şubat 2012] YENİ YAKLAŞIMLAR NASIL DOĞDU, NEREYE GİDİYOR? ... [13 Ocak 2012] YARGIÇ VE VİCDAN ... [30 Aralık 2011] 2012 YE GİRERKEN YARGI VE ADALET ... [29 Ağustos 2011] AVUKATIN ADI YOK ... [5 Ağustos 2011] TSK YANLIŞLARININ BEDELİNİ ÖDÜYOR! ... [4 Temmuz 2011] SON SAHNE ... [20 Haziran 2011] YİNE BANA HÜSRAN, BANA YİNE HASRET VAR. ... [30 Mayıs 2011] YEREL YÖNETİMLER ÖZERKLİK ŞARTI ... [20 Nisan 2011] AVUKAT * ... [21 Mart 2011] TANI BUNLARI TANI DA BÜYÜ! ... [5 Mart 2011] Yargının Özelleştirilmesi Ve Çok Hukukluluk ... [17 Şubat 2011] NEREYE KADAR? ... [2 Şubat 2011] SAYGINLIK ... [4 Kasım 2010] BAROLARIN İŞLEVİ ... [27 Mart 2010] DEMOKRATİK KURNAZLIK!.. ... [25 Şubat 2010] AVUKATIN DOSYA İNCELEME YETKİSİ ... [9 Şubat 2010] BAROLAR VE DEMOKRATİK YÖNETİM ANLAYIŞI ... [4 Aralık 2009] KÖRLÜK ... [18 Kasım 2009] İRTİCAYA GÜL BAHÇESİ ... [17 Kasım 2009] AÇILIMIN HUKUKA ETKİSİ ...
Av. Başar YALTI
BU SITENIN ÖNCELIKLI AMACI Ülkede evrensel, çagdas ve toplumcu bir hukuk ve yönetim anlayisini egemen kilmak üzere,
HUKUKÇULAR VE SORUMLULUK DUYAN HERKES ortak akil üretebilecekleri, ortak tutum belirleyebilecekleri bir iletisim, paylasim ve tartisma ortaminda BULUSTURMAKTIR.
Yeni Yaklasimlar, ortak çalisma ürünüdür. Sitede yer alan yazilardan yazari sorumludur. Kaynak gösterilerek alinti yapilabilir.
Websitesi ile lgili sorulariniz için buraya tiklayin. Diger konularla ilgili sorulariniz için iletisim sayfasindan ilgili kisi ile irtibata geçebilirsiniz.
Yeni Yaklasimlar © 2016 - [ARENA YAZILIM] - E-Müvekkil Pro™