Yazdırmak için tıklayın Eposta Olarak göndermek için tıklayın Yorum Eklemek için tıklayın
Anayasa Mahkemesi seçimlerle ilgili karar vermeli
28 Mayıs 2015, Prof. Dr. İbrahim Özden KABOĞLU
, Prof. Dr. İbrahim Özden KABOĞLU

Geçen hafta, YSK’nin anayasal yetkisini kullanmaktan ve görevini yerine getirmekten kaçındığını yazdım. YSK’nın, yeni başvurularda kararını düzeltmesi ve varlık nedenini bizzat sorgular duruma düşmemesi temenni edilir. Her ne olursa olsun, Anayasa Mahkemesi (AYM), konu hakkında karar vermek durumunda.

ORGANİZE İŞLER...
Devletin, “ekonomik, sosyal ve kültürel kalkınmayı, (...), ülke kaynaklarının döküm ve değerlendirilmesini yaparak verimli şekilde kullanılmasını plânlama” yükümlülüğü (Any., md. 166), yerini seçim kampanyasını organize etmeye bıraktı...

Ulaşım ve inşaat sektörü hareketlilik bakımından hayli önde olsa da, bunların ne ölçüde anayasal plânlama gerekleri çerçevesinde kotarıldığı tartışılabilir. Fakat açık olan, merkezi ve yerel yönetimler işbirliğinde hükümetin ve devletin, Cumhurbaşkanı için “seçim kampanyası” plânlamış olduğu. Sürekli “toplu açılış törenleri”, “tam organize işler” görünümünde. Öyle ki, “Anayasa-dışı faaliyetler”, Cumhurbaşkanı ile sınırlı kalmayıp devlet organları bütününü kapsamına almış bulunuyor.

Bunlar, seçim sonuçlarını etkileyecek boyutlarda. Seçim aktörleri, eşit koşullarda yarışmıyor:

- Hazine yardımı almayan partilerin seçim kampanyası: HDP ve diğerleri.

- Hazine yardımı alan partiler: MHP ve CHP.

- Devlet partisi: AKP.

Başbakan ve bakanlar AK Parti için oy istiyor. Cumhurbaşkanı, aynı parti için oy istiyor ve bunun için –merkezi ve yerel- devlet kurumları seferber ediliyor.

Bu koşullarda “serbest seçim” ilkesi (Any., md.67) açıkça ihlal edilmiş oluyor. İHAS/Protokol 1, md. 3’e göre Türkiye, “yasama organının seçilmesinde halkın kanaatinin özgürce açıklanmasını sağlayan koşullar içinde serbest seçimleri düzenlemek”le yükümlü.

SORUMLUDUR...
Cumhurbaşkanı’nın, Anayasa ve diğer kanunlarda tek başına yapabileceği belirtilen işlemleri, dolaylı bir ifade ile sorumluluk dışı tutuluyor (Any.,md.105). Yargı mercilerine başvurma yasağı ise, bu işlemler için söz konusu. Örneğin, 101 oy alanı değil, 11 oy alan adayı rektör olarak ataması, bu çerçevede yer alır. Bunlar, mevzuat içi işlemler kategorisi. “Neden 11 oy alan öğretim üyesini rektör atadın?” şeklindeki bir sorgulama ve yargı denetiminin önü hukuken kapalı. Kuşkusuz bu engeller, anti demokratik ve gayri meşru özelliğini ortadan kaldırmaz.

Anayasa-dışı işlem ve eylemler ise, “sorumsuzluk halkası” dışında yer alır ve sorumluluk eşiğine geçişi gösterir; bunlar vatana ihanete kadar gider.

SERBEST SEÇİMLER İÇİN ACİL GÖREV
Anayasa hükümleri bağlayıcı olduğuna göre, hukuk devletinde bunlara saygı mekanizmaları da öngörülür; öngörülmese bile ihlâl yaptırımı mutlaka geliştirilir.

ABD Yüksek Mahkemesi, uygunluk denetim yolunu açtığı Marbury & Madison kararında (1803) temel sorgulamayı Anayasa’nın üstünlüğü ilkesi üzerine yaptı: “ … Şayet, konulmuş olan sınırlar kişileri bağlamazsa, bazı şeylerin yasaklanmış olması ile onlara izin verilmiş olması arasında fark gözetilmiyor ve birbirine eşit bir yükümlülük olarak değerlendiriliyorsa, bir yönetimin sınırlandırılmış olması ile ona hiçbir sınır getirilmemiş olması arasında bir fark kalmaz…”

Bizde, AYM, 1993’te verdiği yürürlüğün durdurulması kararı ile aynı çizgide yer alan yorum yoluyla gecikmesinde sakınca olan hallerde Anayasa’nın üstünlüğünü sağlama kaygısını öne çıkardı. Bu içtihad? yetki, ilerleyen yıllarda, örtülü biçimde de olsa, türev kurucu iktidar tarafından tanındı ve artık buna itiraz eden de yok.

Dahası, TBMM türev kurucu iktidar sıfatıyla bireysel başvuru yolunu açarak AYM’nin Anayasa bekçiliği görev ve yetkisini pekiştirdi.

Serbest seçim hakkını ihlal eden işlem ve eylemler, bireysel başvurunun konusunu oluşturur. Anayasa Mahkemesi, öncelikle “serbest seçim hakkı” ihlalini saptamalı. Kararını, ihlalin ortadan kaldırılması amacıyla alınması gereken önlemler için muhatap kurumlara bildirmeli: Yüksek Seçim Kurulu, Cumhurbaşkanlığı, RTÜK, Başbakan, mülki idare amirleri ve belediye başkanları. AYM, serbest seçimlerin selameti için “geçici tedbir” niteliğinde her türlü önlemi alabilir.

AYM, kararını geciktirir veya Anayasa ihlâller zincirini önlemek için acilen müdahale etmez ise, ülke ve toplumun demokratik geleceğine düşecek gölgeye ortak olmanın ötesinde, yürütmenin yanı sıra, tıpkı YSK gibi, yargıyı da “anayasal ihlâller zinciri”ne katılmış olur.

[Bu yazı 888 kez okundu]
Prof. Dr. İbrahim Özden KABOĞLU

YAZARIN DİĞER YAZILARI: [91]
[26 Aralık 2016] Parlamentarizm kalkıyor, ama başkanlık gelmiyor. ... [2 Ağustos 2016] Adil yargılama neden önemli? ... [2 Mayıs 2016] Anayasa'ya aykırı anayasa değişikliği ... [10 Şubat 2016] Yerli ve milli anayasa çelişkisi ... [28 Ocak 2016] 'Türkiye'de çevre adaleti' Avrupa Parlamentosu'nda. ... [31 Aralık 2015] 'Demokratik özerklik' talebi, Anayasa ihlali mi? (Güç bizim, kural ise sizin.) ... [30 Aralık 2015] Sivil toplum örgütleri Anayasa sınavında. ... [17 Aralık 2015] Anayasa konusunda muhalefete düşen görev ... [3 Aralık 2015] Tahir Elçi, 'hukuksuzluk' kurbanı. ... [19 Kasım 2015] 'Yeni Anayasa' deme hakkınız yok, eğer; ... [12 Kasım 2015] Anayasa bahane, başkanlık şahane... ... [5 Kasım 2015] Sivil toplumun demokratik gücü... ... [15 Ekim 2015] "Ankara Katliamı"na hukuki yaklaşım ... [8 Ekim 2015] "Muhalefet lideri" Davutoğlu'nu dinlerken ... [3 Eylül 2015] Kutsanan yaşam ise barış, ölüm ise savaş ... [13 Ağustos 2015] Seçim yolunda anayasa dışı tuzaklar ... [30 Temmuz 2015] Müstafi hükümet ve kamu düzeni... ... [2 Temmuz 2015] AKP ve 'Havuz'u: 'Savaşa evet, koalisyona hayır!' ... [30 Haziran 2015] Seçmen freni: Yasama ittifakı için azınlık hükümeti ... [21 Mayıs 2015] Yüksek Seçim Kurulu (YSK): Karar seçenekleri... ... [7 Mayıs 2015] 'Eski Türkiye'/AKP-Saray ittifakı: 'Yeni Türkiye' ... [17 Mart 2015] Parlamenter rejimi işler kılmak için... ... [29 Ocak 2015] Partiler, seçim ve 'yeni' anayasa sınavına ne kadar hazır? ... [15 Ocak 2015] Bizdeki İslâm: Korkan mı, korkutan mı? ... [8 Ocak 2015] 3. büyük korku: Hukuk ... [25 Aralık 2014] Güvensizlik ve istikrarsızlık sarmalında ba(ğ)zı yasalar ... [11 Aralık 2014] İnsan hakları mı, mezhep mi? ... [4 Aralık 2014] İktidarın iki büyük korkusu: ... ... [6 Kasım 2014] Yargılamada makul süre: Amaç ve araç çelişkisi ... [30 Ekim 2014] Anayasa'ya aykırı yasa önerisi... ... [2 Ekim 2014] Özgürlükten kaçışın 10. yılı... ... [11 Eylül 2014] 'Anayasa oyunu'na gelinmeye! ... [4 Eylül 2014] "Eski" hükümetle "yeni" Türkiye ... [21 Ağustos 2014] Resmi Gazete engeli: "Seçilme" itirafı ... [7 Ağustos 2014] CB seçimleri: Yanlış ve doğrular ... [31 Temmuz 2014] 'Yeni' Türkiye'de insan hakları... ... [17 Temmuz 2014] Ama hangi anayasa ... [10 Temmuz 2014] Ne vesayet, ne de siyaset makamı ... [7 Temmuz 2014] Halk, neyi oylayacak? ... [26 Haziran 2014] Silivri'yi 'darbeciler' mi inşa etti? ... [20 Haziran 2014] Tekli zorlama ve toplu onarım ikilemi ... [12 Haziran 2014] '.En çok ihlal kararı verilen ülke' ... [5 Haziran 2014] AYM, toplu özgürlükler sınavında ... [29 Mayıs 2014] 'Başkanlık Kaldıracı', 'Demokrasi Şalı' demek... ... [22 Mayıs 2014] Düzenleme/Denetleme ve Yaptırım ... [8 Mayıs 2014] CB seçimi: Yarışma-çatışma ikilemi ... [24 Nisan 2014] "Konusu suç teşkil eden emir." ... [17 Nisan 2014] MİT devleti inşasında AYM sınavı ... [10 Nisan 2014] Halk iradesine saygısızlık... ... [27 Mart 2014] Tek parti değil, koalisyon... ... [20 Mart 2014] 'Torba politikası' tutar mı? ... [6 Mart 2014] Anayasa'ya aykırı 'demokratikleşme' ... [27 Şubat 2014] Hukuk yoksa, çete var.. ... [13 Şubat 2014] Anayasa'ya "Açık Aykırılık" ... [6 Şubat 2014] 'Rüşvetle Mücadele Komisyonu' ... [30 Ocak 2014] Tunus, Türkiye'yi esinleyebilir mi? ... [23 Ocak 2014] ". Din ile siyasetin bir arada yürümediği" ... [16 Ocak 2014] Suçlu sayılmama ilkesini de karartan suçlular ... [2 Ocak 2014] 2014: "Hukukla tanışma" yılı olabilecek mi? ... [27 Aralık 2013] Yargıçlar, demokrasi aktörü olabilecek mi? ... [20 Aralık 2013] Anayasa, yargıçları da bağlar... ... [12 Aralık 2013] İnsan Hakları Dünya Mahkemesi ve Türkiye ... [5 Aralık 2013] Mısır, Tunus ve Türkiye ... [21 Kasım 2013] "Hamaney Kürdistan'da." ... [14 Kasım 2013] Muhafaza-kar(lı)lık ve sınırlar ... [31 Ekim 2013] Yeni bir anayasa değişikliği desteklenmeli mi? ... [24 Ekim 2013] 'AB İlerleme Raporu' yansız mı? ... [22 Ağustos 2013] Demokrasi yoluyla hizmet... ... [8 Ağustos 2013] Yönetimin adı ne? ... [21 Haziran 2013] Fişleyen, "Milli İrade" mi? ... [11 Nisan 2013] Oligarşi mi, anayasal monarşi mi? ... [29 Mart 2013] 'Barış sürecinde' siyaset ve hukuk ... [15 Mart 2013] YA AVRUPA OLMASAYDI? ... [7 Mart 2013] 4. Yargı paketi ve hukuk güvenliği ... [1 Mart 2013] "TEK" SEVENLER ÜLKESİNDE " YARGI BİRLİĞİ" ... [21 Şubat 2013] Yanlışlar zincirinde: Yetkisiz AKP, etkisiz CHP ... [14 Şubat 2013] İki 'ucu açık': Avrupa ve Anayasa ... [1 Şubat 2013] İHAM önündeki Türkiye (Birinci mi, sonuncu mu?) ... [3 Ocak 2013] 2013 neden önemli? ... [1 Kasım 2012] Anayasal krizi mi, demokrasi eksiği mi? ... [27 Eylül 2012] Bireysel başvuru etkili olabilir mi? ... [27 Temmuz 2012] Yaz gündemi ve özgürlükler ... [19 Temmuz 2012] "İnsan hakları alanında temayüz" edenler. ... [12 Temmuz 2012] "Yargı hizmetlerinin etkinleştirilmesi"nde hak ihlalleri... ... [5 Temmuz 2012] DGM-ÖYM-BACM : sayısal çoğunluğu kalıcı kılma araçları mı? ... [28 Haziran 2012] Havacılık hizmetlerinde grev yasağı, Anayasa'ya aykırı ... [22 Haziran 2012] AKP/AYM: Putin-Medvedev ... [9 Mart 2012] DENGE VE DENETLEME SİSTEMİ DE NE DEMEK? ... [1 Mart 2012] "28 ŞUBAT"A HAYIR, AMA YETMEZ...! ... [27 Ocak 2012] Anayasa tipolojisinde Türkiye... (Anayasa zamanı ve mekânı.) ... [3 Kasım 2011] İnsan (enkazda), fikri (hapiste)... ...
Prof. Dr. İbrahim Özden KABOĞLU
BU SITENIN ÖNCELIKLI AMACI Ülkede evrensel, çagdas ve toplumcu bir hukuk ve yönetim anlayisini egemen kilmak üzere,
HUKUKÇULAR VE SORUMLULUK DUYAN HERKES ortak akil üretebilecekleri, ortak tutum belirleyebilecekleri bir iletisim, paylasim ve tartisma ortaminda BULUSTURMAKTIR.
Yeni Yaklasimlar, ortak çalisma ürünüdür. Sitede yer alan yazilardan yazari sorumludur. Kaynak gösterilerek alinti yapilabilir.
Websitesi ile lgili sorulariniz için buraya tiklayin. Diger konularla ilgili sorulariniz için iletisim sayfasindan ilgili kisi ile irtibata geçebilirsiniz.
Yeni Yaklasimlar © 2016 - [ARENA YAZILIM] - E-Müvekkil Pro™