Yazdırmak için tıklayın Eposta Olarak göndermek için tıklayın Yorum Eklemek için tıklayın
Yargılamada makul süre: Amaç ve araç çelişkisi
6 Kasım 2014, Prof. Dr. İbrahim Özden KABOĞLU
, Prof. Dr. İbrahim Özden KABOĞLU

“İç güvenlik” adına hazırlanan 14 Ekim 2014 tarihli “torba yasa” önerisi henüz İçişleri Komisyonu’nda şekillenmeden, 31 Ekim günü TBMM Başkanlığı’na bir öneri daha verildi.

Önceki öneri, kolluk güçlerine aktarılan yargısal yetkilerin yanı sıra, yargısal denetim kısıtlamalarıyla “âdil yargılanma hakkı”nı zedeleyici düzenlemelerle bezeli.

Bu önerinin kalkış noktası, “makul sürede yargılanma hakkı”. Genel gerekçesi de çok iddialı: “Makul sürede yargılanma hakkı, ilk yazılı anayasa olarak bilinen Magna Carta’da; (...) ifadesini bulmuş ve tüm insan hakları belgelerinde istisnasız biçimde teminat altına alınarak, zaman içinde sarsılmaz bir evrensel norm haline gelmiştir. Bu anlamda, sözü edilen hak, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 6ncı maddesinde düzenlenen ‘adil yargılanma hakkı’nın en önemli unsurlarından birini teşkil etmektedir.”

Çelişki 1: 14 Ekim önerisi ile zedelenen âdil yargılanma hakkının bir öğesi olan “makûl sürede yargılanma hakkı”, 31 Ekim önerisinin temel taşı.

Çelişki 2: Bu denli önemli konuları düzenlemeyi amaçlayan yasa önerilerinin “torba” şeklinde kaleme alınması. Her ikisi “Hükûmet Tasarısı” formatında: Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hk...

Çelişki 3: Önceki pakette yer alan, yargıçları silahlandırma ve sınavsız hukuk fakültelerine sokma gibi bazı konular, burada da var.

Çelişki 4: Güvenlik adına, “kolluk yetkileri”nin keyf? kullanımına olan ilk öneri, “özgürlükleri bastırma” hedefini öne çıkarmakta; ikincisi ise, makul sürede yargılama adına, makul olmayan yetki kaydırmaları yapmakta.

Çelişki 5: Danıştay ve Yargıtay’ın daire ve üye sayısını arttırmayı öngören yeni teklif, bunu, artan dosya sayısı ve geciken davalarla açıklamakta; oysa, 2010’da 6110 sy.lı Kanunla, Yargıtay’da 6, Danıştay’da ise 2 daire kurulmuş; dairelerin birden fazla heyetle çalışabilmesine olanak tanınmıştı. Şu halde, daire arttırmak, soruna çözüm getirmiyor.

Çelişki 6: Yeni daire yoluyla Yargıtay üye sayısını arttırarak dosya sayısını azaltma hedefi, ara kategori mahkemelerini faaliyete geçirmeme iradesiyle çelişiyor. Kanunu 2004’te çıkarılan bölge adliye mahkemelerinin Yargıtay’daki dosya sayısını azaltıcı bir etki yaratacağı kesin.

Çelişki 7: Yasama işlemi-yargı işlemleri: Yasama, yargıya ilişkin olarak gerek yapısal ve gerekse işleyişe ilişkin çok sık değişiklikler yapıyor. Bunlar, Yargıtay ve ilk derece mahkemeleri arasındaki dosya trafiğini karmakarışık hale getirmekte; davaların sonuçlanmasını geciktirmekte; dosya sayısını şişirmekte… Hatta, esas mahkemesi kararı Yargıtay’a ulaşıncaya kadar, yeni bir değişiklik yapılabilmekte. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, örnek olarak belirtilebilir: 5271 sy.lı CMK’da düzenlenen bu uygulama, 2008 ve 2010’da ise yeniden düzenlendi. Genel görünümün özeti: Çok sayıda dava dosyası her değişiklik üzerine yeniden ele alındığından, yargıda dosya trafiği baş edilemez hale gelmiş bulunuyor. Sıkça yapılan yasa değişiklikleri, kesin hükümle sonuçlanmış kararların bile yeniden ele alınmasını gerekli kıldığından dava sayısı artmıştır. Özetle, dava sayısının artmasının nedeni yargının yavaş çalışmasından çok, yasamanın işlemlerinden kaynaklanmakta; üstelik, bölük pörçük ve yargısal karar sürecini içinden çıkılmaz bir hale getiren yasalar…

Çelişki 8: Danıştay’da, Başkanlar Kurulu’na ait birçok yetki Başkanlık Kurulu’na aktarılmakta;Yargıtay’a ait bazı yetkiler HSYK’ya aktarılmakta. Bunların “makul süre” ile ilişkisi ne?

Çelişki 9: Gerekçe ile metin arasında “makul bir ilişki” yok. ..

Çelişki 10: Makul sürede yargılama ve âdil yargılanma hakkını güvencelemek amacıyla, yargı sorunlarının çözümünde asıl sorunlar üzerinde durmak yerine, Yargıtay ve Danıştay üye sayılarını arttırma eğilimi, siyasal amacı saklayamıyor: Yargıyı daha çok yürütme güdümüne sokmak suretiyle, yargı kararlarının siyasal çoğunluğun beklentileri doğrultusunda verilmesini sağlamak.

Asıl soru: Acaba son HSYK seçim sonuçları AKP Hükûmeti’nin beklentilerini karşılamasaydı, böyle bir öneri hazırlanacak mıydı?

[Bu yazı 1391 kez okundu]
Prof. Dr. İbrahim Özden KABOĞLU

YAZARIN DİĞER YAZILARI: [91]
[26 Aralık 2016] Parlamentarizm kalkıyor, ama başkanlık gelmiyor. ... [2 Ağustos 2016] Adil yargılama neden önemli? ... [2 Mayıs 2016] Anayasa'ya aykırı anayasa değişikliği ... [10 Şubat 2016] Yerli ve milli anayasa çelişkisi ... [28 Ocak 2016] 'Türkiye'de çevre adaleti' Avrupa Parlamentosu'nda. ... [31 Aralık 2015] 'Demokratik özerklik' talebi, Anayasa ihlali mi? (Güç bizim, kural ise sizin.) ... [30 Aralık 2015] Sivil toplum örgütleri Anayasa sınavında. ... [17 Aralık 2015] Anayasa konusunda muhalefete düşen görev ... [3 Aralık 2015] Tahir Elçi, 'hukuksuzluk' kurbanı. ... [19 Kasım 2015] 'Yeni Anayasa' deme hakkınız yok, eğer; ... [12 Kasım 2015] Anayasa bahane, başkanlık şahane... ... [5 Kasım 2015] Sivil toplumun demokratik gücü... ... [15 Ekim 2015] "Ankara Katliamı"na hukuki yaklaşım ... [8 Ekim 2015] "Muhalefet lideri" Davutoğlu'nu dinlerken ... [3 Eylül 2015] Kutsanan yaşam ise barış, ölüm ise savaş ... [13 Ağustos 2015] Seçim yolunda anayasa dışı tuzaklar ... [30 Temmuz 2015] Müstafi hükümet ve kamu düzeni... ... [2 Temmuz 2015] AKP ve 'Havuz'u: 'Savaşa evet, koalisyona hayır!' ... [30 Haziran 2015] Seçmen freni: Yasama ittifakı için azınlık hükümeti ... [28 Mayıs 2015] Anayasa Mahkemesi seçimlerle ilgili karar vermeli ... [21 Mayıs 2015] Yüksek Seçim Kurulu (YSK): Karar seçenekleri... ... [7 Mayıs 2015] 'Eski Türkiye'/AKP-Saray ittifakı: 'Yeni Türkiye' ... [17 Mart 2015] Parlamenter rejimi işler kılmak için... ... [29 Ocak 2015] Partiler, seçim ve 'yeni' anayasa sınavına ne kadar hazır? ... [15 Ocak 2015] Bizdeki İslâm: Korkan mı, korkutan mı? ... [8 Ocak 2015] 3. büyük korku: Hukuk ... [25 Aralık 2014] Güvensizlik ve istikrarsızlık sarmalında ba(ğ)zı yasalar ... [11 Aralık 2014] İnsan hakları mı, mezhep mi? ... [4 Aralık 2014] İktidarın iki büyük korkusu: ... ... [30 Ekim 2014] Anayasa'ya aykırı yasa önerisi... ... [2 Ekim 2014] Özgürlükten kaçışın 10. yılı... ... [11 Eylül 2014] 'Anayasa oyunu'na gelinmeye! ... [4 Eylül 2014] "Eski" hükümetle "yeni" Türkiye ... [21 Ağustos 2014] Resmi Gazete engeli: "Seçilme" itirafı ... [7 Ağustos 2014] CB seçimleri: Yanlış ve doğrular ... [31 Temmuz 2014] 'Yeni' Türkiye'de insan hakları... ... [17 Temmuz 2014] Ama hangi anayasa ... [10 Temmuz 2014] Ne vesayet, ne de siyaset makamı ... [7 Temmuz 2014] Halk, neyi oylayacak? ... [26 Haziran 2014] Silivri'yi 'darbeciler' mi inşa etti? ... [20 Haziran 2014] Tekli zorlama ve toplu onarım ikilemi ... [12 Haziran 2014] '.En çok ihlal kararı verilen ülke' ... [5 Haziran 2014] AYM, toplu özgürlükler sınavında ... [29 Mayıs 2014] 'Başkanlık Kaldıracı', 'Demokrasi Şalı' demek... ... [22 Mayıs 2014] Düzenleme/Denetleme ve Yaptırım ... [8 Mayıs 2014] CB seçimi: Yarışma-çatışma ikilemi ... [24 Nisan 2014] "Konusu suç teşkil eden emir." ... [17 Nisan 2014] MİT devleti inşasında AYM sınavı ... [10 Nisan 2014] Halk iradesine saygısızlık... ... [27 Mart 2014] Tek parti değil, koalisyon... ... [20 Mart 2014] 'Torba politikası' tutar mı? ... [6 Mart 2014] Anayasa'ya aykırı 'demokratikleşme' ... [27 Şubat 2014] Hukuk yoksa, çete var.. ... [13 Şubat 2014] Anayasa'ya "Açık Aykırılık" ... [6 Şubat 2014] 'Rüşvetle Mücadele Komisyonu' ... [30 Ocak 2014] Tunus, Türkiye'yi esinleyebilir mi? ... [23 Ocak 2014] ". Din ile siyasetin bir arada yürümediği" ... [16 Ocak 2014] Suçlu sayılmama ilkesini de karartan suçlular ... [2 Ocak 2014] 2014: "Hukukla tanışma" yılı olabilecek mi? ... [27 Aralık 2013] Yargıçlar, demokrasi aktörü olabilecek mi? ... [20 Aralık 2013] Anayasa, yargıçları da bağlar... ... [12 Aralık 2013] İnsan Hakları Dünya Mahkemesi ve Türkiye ... [5 Aralık 2013] Mısır, Tunus ve Türkiye ... [21 Kasım 2013] "Hamaney Kürdistan'da." ... [14 Kasım 2013] Muhafaza-kar(lı)lık ve sınırlar ... [31 Ekim 2013] Yeni bir anayasa değişikliği desteklenmeli mi? ... [24 Ekim 2013] 'AB İlerleme Raporu' yansız mı? ... [22 Ağustos 2013] Demokrasi yoluyla hizmet... ... [8 Ağustos 2013] Yönetimin adı ne? ... [21 Haziran 2013] Fişleyen, "Milli İrade" mi? ... [11 Nisan 2013] Oligarşi mi, anayasal monarşi mi? ... [29 Mart 2013] 'Barış sürecinde' siyaset ve hukuk ... [15 Mart 2013] YA AVRUPA OLMASAYDI? ... [7 Mart 2013] 4. Yargı paketi ve hukuk güvenliği ... [1 Mart 2013] "TEK" SEVENLER ÜLKESİNDE " YARGI BİRLİĞİ" ... [21 Şubat 2013] Yanlışlar zincirinde: Yetkisiz AKP, etkisiz CHP ... [14 Şubat 2013] İki 'ucu açık': Avrupa ve Anayasa ... [1 Şubat 2013] İHAM önündeki Türkiye (Birinci mi, sonuncu mu?) ... [3 Ocak 2013] 2013 neden önemli? ... [1 Kasım 2012] Anayasal krizi mi, demokrasi eksiği mi? ... [27 Eylül 2012] Bireysel başvuru etkili olabilir mi? ... [27 Temmuz 2012] Yaz gündemi ve özgürlükler ... [19 Temmuz 2012] "İnsan hakları alanında temayüz" edenler. ... [12 Temmuz 2012] "Yargı hizmetlerinin etkinleştirilmesi"nde hak ihlalleri... ... [5 Temmuz 2012] DGM-ÖYM-BACM : sayısal çoğunluğu kalıcı kılma araçları mı? ... [28 Haziran 2012] Havacılık hizmetlerinde grev yasağı, Anayasa'ya aykırı ... [22 Haziran 2012] AKP/AYM: Putin-Medvedev ... [9 Mart 2012] DENGE VE DENETLEME SİSTEMİ DE NE DEMEK? ... [1 Mart 2012] "28 ŞUBAT"A HAYIR, AMA YETMEZ...! ... [27 Ocak 2012] Anayasa tipolojisinde Türkiye... (Anayasa zamanı ve mekânı.) ... [3 Kasım 2011] İnsan (enkazda), fikri (hapiste)... ...
Prof. Dr. İbrahim Özden KABOĞLU
BU SITENIN ÖNCELIKLI AMACI Ülkede evrensel, çagdas ve toplumcu bir hukuk ve yönetim anlayisini egemen kilmak üzere,
HUKUKÇULAR VE SORUMLULUK DUYAN HERKES ortak akil üretebilecekleri, ortak tutum belirleyebilecekleri bir iletisim, paylasim ve tartisma ortaminda BULUSTURMAKTIR.
Yeni Yaklasimlar, ortak çalisma ürünüdür. Sitede yer alan yazilardan yazari sorumludur. Kaynak gösterilerek alinti yapilabilir.
Websitesi ile lgili sorulariniz için buraya tiklayin. Diger konularla ilgili sorulariniz için iletisim sayfasindan ilgili kisi ile irtibata geçebilirsiniz.
Yeni Yaklasimlar © 2016 - [ARENA YAZILIM] - E-Müvekkil Pro™