Yazdırmak için tıklayın Eposta Olarak göndermek için tıklayın Yorum Eklemek için tıklayın
AYM, toplu özgürlükler sınavında
5 Haziran 2014, Prof. Dr. İbrahim Özden KABOĞLU
, Prof. Dr. İbrahim Özden KABOĞLU

“Temel Hak ve Hürriyetlerin Geliştirilmesi Amacıyla Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” (R.G.: 13.03.2014/ 6529 sy.lı K.).
Yasa başlığı, ülkemizde yasama, yargı ve yürütme organlarının hak ve özgürlüklere saygı duyması ve korumasının ötesinde; “geliştirme” evresine ulaşıldığı izlenimi vermiyor değil. Tam tersine, “geliştirme”, açık bir “gerileme” örtüsü olarak kullanılıyor.
Üç dönemden kesitler
Yıl 1983 (askerî yönetim): Güzergâh belirleme yetkisini mülk? idare âmirine  veren 2911 sayılı TGYK md. 6’ya göre; “Toplantı yerlerinin tespitinde gidiş gelişi, güvenliği bozmayacak ve pazarların kurulmasına engel olmayacak biçimde, toplantıların genel olarak yapıldığı, elektrik tesisatı olan yerler tercih edilir.” (6.10.1983).
Yıl 2001 (Koalisyon Hükümeti): güzergah belirlemeye ilişkin şu yetki Anayasa’dan çıkarıldı: “Şehir düzeninin bozulmasını önlemek amacıyla yetkili idari merci, gösteri yürüyüşünün yapılacağı yer ve güzergahı tespit edebilir” (md. 34/2).
Yıl 2014 (AK Parti Hükümeti): md. 6’yı kaldırmak bir yana, daha da genişletildi: “Toplantı ve gösteri yürüyüşü yer ve güzergâhı, kamu düzenini ve genel asayişi bozmayacak ve vatandaşların günlük yaşamını zorlaştırmayacak şekilde mahallin en büyük mülki amiri tarafından belirlenir.”(6529 sy.lı K.)
Saptama 1: “vatandaşların günlük yaşantısını zorlaştırmama” ölçütü,  Anayasa md. 34’te yer alan sınırlama nedenlerine yabancı olduğu gibi, 1983 düzenlemesinin bile “sınırları dışında”.
Yeni yasa, durumun vahametini hafifletmek için demokratik görüntüyü ihmal etmiyor: Mülk? idare amirleri, belli parti temsilcileri, belediye başkanları, sendika ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının görüşlerini alır. (İstanbul Valiliği, yer belirlemesi yaptıktan sonra, ilgili kuruluşlara söz konusu “alanlar”ı teyit ettirmek için sınırlı bir süre tanıyor (29.05.2014).
Saptama 2: “günlük yaşantıyı zorlaştırmak”, toplantı ve gösterilerin doğası gereği olduğu halde, valilik, toplantıyı etkisizleştirmek için, “danışma süreci”ni bile işletmiyor.
Sonuç: Yasama ve yürütme, toplantı ve gösteri özgürlüğünü geliştirmek, korumak bir yana, saygı bile göstermeksizin keyfi bir şekilde sınırlandırdı.
Anayasa Mahkemesi (AYM) önünde…
CHP, 6529 sy.lı Kanunu Anayasa Mahkemesi’ne götürdü (9.5.2014). İstem:
1) 2911 sayılı “Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu”nun 6. maddesinin ikinci fıkrasının birinci tümcesinde geçen; “… ve vatandaşların günlük yaşamını zorlaştırmayacak …” ibâresinin, “... Türkiye Büyük Millet Meclisinde grubu bulunan ...” ibâresinin, “… mahallin en büyük mülki amiri tarafından belirlenir.” ibaresinin (…),
2) 2911 sayılı Kanunun 11. maddesine eklenen, “Toplantı ve gösteri yürüyüşlerinde katılımcıların ve konuşmacıların ses ve görüntüleri kolluk tarafından yapıldığı belli olacak şekilde kaydedilebilir. Elde edilen kayıt ve görüntüler şüphelilerin ve suç delillerinin tespiti dışında başka bir amaçla kullanılamaz.” ibâresinin,
iptallerine ve iptal davası sonuçlanıncaya kadar yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi.
İlk sınav başarısız
Hatırlanacağı üzere AYM, 1 Mayıs yasaklamasına karşı yapılan başvuruyu reddetti. Oysa, kullanımı süreye bağlı olan bu anma günü, AYM için iç başvuru yollarının tüketilmeden karar verebileceği tipik bir başvuru örneğini oluşturmakta idi.
“Parti’nin şiddet aygıtı”
Taksim’de 1 Mayısı anma hakkı bir yana, dolaşım özgürlüğü, çalışma hakkı, gösteri ve ifade özgürlükleri kısıtlandı-yasaklandı; kötü muamele ve işkence uygulandı, kişi güvenliği ve özgürlüğü, bedensel bütünlük hakkı ihlâl edildi; yaşam hakkı tehdit edildi. Bu uygulama, onbinlerce polis ve TOMA’larla, 31 Mayıs günü,  1. Yıldönümünde “Gezi’yi anma” toplantısını engellemek için yinelendi.
 “Yurttaşların günlük yaşamını zorlaştırma”nın önüne geçme bahanesiyle özgürlüklerin kullanılmasını yasaklayarak,  milyonlarca İstanbullunun günlük yaşamı felç edildi; esnafın çalışma hakkı ihlâl edildi. Kolluk, “Parti’nin şiddet aygıtı”na dönüştürüldü. Bireysel ve toplu özgürlüklerin kullanımı, yerini zincirleme ve bütünsel ihlâllere bıraktı.
 İptal gerekçesi
AYM’nin iptal istemini olumlu karşılaması, haklı bir beklenti.
Adı geçen düzenleme;
-Anayasa md. 34’e ve md. 13’teki güvence ölçütlerine, anayasal nedensellik ilkesine açıkça aykırı.
-İHAS md.11’e ve İHAM  kararlarına aykırı.
-Anayasa md. 90/son kaydına da..
İptal istemi karşısındaki tavrı, özgürlükler yönündeki açılımı konusunda tam bir test niteliğinde AYM için (BirGün, 5 Haziran 2014)

[Bu yazı 1367 kez okundu]
Prof. Dr. İbrahim Özden KABOĞLU

YAZARIN DİĞER YAZILARI: [91]
[26 Aralık 2016] Parlamentarizm kalkıyor, ama başkanlık gelmiyor. ... [2 Ağustos 2016] Adil yargılama neden önemli? ... [2 Mayıs 2016] Anayasa'ya aykırı anayasa değişikliği ... [10 Şubat 2016] Yerli ve milli anayasa çelişkisi ... [28 Ocak 2016] 'Türkiye'de çevre adaleti' Avrupa Parlamentosu'nda. ... [31 Aralık 2015] 'Demokratik özerklik' talebi, Anayasa ihlali mi? (Güç bizim, kural ise sizin.) ... [30 Aralık 2015] Sivil toplum örgütleri Anayasa sınavında. ... [17 Aralık 2015] Anayasa konusunda muhalefete düşen görev ... [3 Aralık 2015] Tahir Elçi, 'hukuksuzluk' kurbanı. ... [19 Kasım 2015] 'Yeni Anayasa' deme hakkınız yok, eğer; ... [12 Kasım 2015] Anayasa bahane, başkanlık şahane... ... [5 Kasım 2015] Sivil toplumun demokratik gücü... ... [15 Ekim 2015] "Ankara Katliamı"na hukuki yaklaşım ... [8 Ekim 2015] "Muhalefet lideri" Davutoğlu'nu dinlerken ... [3 Eylül 2015] Kutsanan yaşam ise barış, ölüm ise savaş ... [13 Ağustos 2015] Seçim yolunda anayasa dışı tuzaklar ... [30 Temmuz 2015] Müstafi hükümet ve kamu düzeni... ... [2 Temmuz 2015] AKP ve 'Havuz'u: 'Savaşa evet, koalisyona hayır!' ... [30 Haziran 2015] Seçmen freni: Yasama ittifakı için azınlık hükümeti ... [28 Mayıs 2015] Anayasa Mahkemesi seçimlerle ilgili karar vermeli ... [21 Mayıs 2015] Yüksek Seçim Kurulu (YSK): Karar seçenekleri... ... [7 Mayıs 2015] 'Eski Türkiye'/AKP-Saray ittifakı: 'Yeni Türkiye' ... [17 Mart 2015] Parlamenter rejimi işler kılmak için... ... [29 Ocak 2015] Partiler, seçim ve 'yeni' anayasa sınavına ne kadar hazır? ... [15 Ocak 2015] Bizdeki İslâm: Korkan mı, korkutan mı? ... [8 Ocak 2015] 3. büyük korku: Hukuk ... [25 Aralık 2014] Güvensizlik ve istikrarsızlık sarmalında ba(ğ)zı yasalar ... [11 Aralık 2014] İnsan hakları mı, mezhep mi? ... [4 Aralık 2014] İktidarın iki büyük korkusu: ... ... [6 Kasım 2014] Yargılamada makul süre: Amaç ve araç çelişkisi ... [30 Ekim 2014] Anayasa'ya aykırı yasa önerisi... ... [2 Ekim 2014] Özgürlükten kaçışın 10. yılı... ... [11 Eylül 2014] 'Anayasa oyunu'na gelinmeye! ... [4 Eylül 2014] "Eski" hükümetle "yeni" Türkiye ... [21 Ağustos 2014] Resmi Gazete engeli: "Seçilme" itirafı ... [7 Ağustos 2014] CB seçimleri: Yanlış ve doğrular ... [31 Temmuz 2014] 'Yeni' Türkiye'de insan hakları... ... [17 Temmuz 2014] Ama hangi anayasa ... [10 Temmuz 2014] Ne vesayet, ne de siyaset makamı ... [7 Temmuz 2014] Halk, neyi oylayacak? ... [26 Haziran 2014] Silivri'yi 'darbeciler' mi inşa etti? ... [20 Haziran 2014] Tekli zorlama ve toplu onarım ikilemi ... [12 Haziran 2014] '.En çok ihlal kararı verilen ülke' ... [29 Mayıs 2014] 'Başkanlık Kaldıracı', 'Demokrasi Şalı' demek... ... [22 Mayıs 2014] Düzenleme/Denetleme ve Yaptırım ... [8 Mayıs 2014] CB seçimi: Yarışma-çatışma ikilemi ... [24 Nisan 2014] "Konusu suç teşkil eden emir." ... [17 Nisan 2014] MİT devleti inşasında AYM sınavı ... [10 Nisan 2014] Halk iradesine saygısızlık... ... [27 Mart 2014] Tek parti değil, koalisyon... ... [20 Mart 2014] 'Torba politikası' tutar mı? ... [6 Mart 2014] Anayasa'ya aykırı 'demokratikleşme' ... [27 Şubat 2014] Hukuk yoksa, çete var.. ... [13 Şubat 2014] Anayasa'ya "Açık Aykırılık" ... [6 Şubat 2014] 'Rüşvetle Mücadele Komisyonu' ... [30 Ocak 2014] Tunus, Türkiye'yi esinleyebilir mi? ... [23 Ocak 2014] ". Din ile siyasetin bir arada yürümediği" ... [16 Ocak 2014] Suçlu sayılmama ilkesini de karartan suçlular ... [2 Ocak 2014] 2014: "Hukukla tanışma" yılı olabilecek mi? ... [27 Aralık 2013] Yargıçlar, demokrasi aktörü olabilecek mi? ... [20 Aralık 2013] Anayasa, yargıçları da bağlar... ... [12 Aralık 2013] İnsan Hakları Dünya Mahkemesi ve Türkiye ... [5 Aralık 2013] Mısır, Tunus ve Türkiye ... [21 Kasım 2013] "Hamaney Kürdistan'da." ... [14 Kasım 2013] Muhafaza-kar(lı)lık ve sınırlar ... [31 Ekim 2013] Yeni bir anayasa değişikliği desteklenmeli mi? ... [24 Ekim 2013] 'AB İlerleme Raporu' yansız mı? ... [22 Ağustos 2013] Demokrasi yoluyla hizmet... ... [8 Ağustos 2013] Yönetimin adı ne? ... [21 Haziran 2013] Fişleyen, "Milli İrade" mi? ... [11 Nisan 2013] Oligarşi mi, anayasal monarşi mi? ... [29 Mart 2013] 'Barış sürecinde' siyaset ve hukuk ... [15 Mart 2013] YA AVRUPA OLMASAYDI? ... [7 Mart 2013] 4. Yargı paketi ve hukuk güvenliği ... [1 Mart 2013] "TEK" SEVENLER ÜLKESİNDE " YARGI BİRLİĞİ" ... [21 Şubat 2013] Yanlışlar zincirinde: Yetkisiz AKP, etkisiz CHP ... [14 Şubat 2013] İki 'ucu açık': Avrupa ve Anayasa ... [1 Şubat 2013] İHAM önündeki Türkiye (Birinci mi, sonuncu mu?) ... [3 Ocak 2013] 2013 neden önemli? ... [1 Kasım 2012] Anayasal krizi mi, demokrasi eksiği mi? ... [27 Eylül 2012] Bireysel başvuru etkili olabilir mi? ... [27 Temmuz 2012] Yaz gündemi ve özgürlükler ... [19 Temmuz 2012] "İnsan hakları alanında temayüz" edenler. ... [12 Temmuz 2012] "Yargı hizmetlerinin etkinleştirilmesi"nde hak ihlalleri... ... [5 Temmuz 2012] DGM-ÖYM-BACM : sayısal çoğunluğu kalıcı kılma araçları mı? ... [28 Haziran 2012] Havacılık hizmetlerinde grev yasağı, Anayasa'ya aykırı ... [22 Haziran 2012] AKP/AYM: Putin-Medvedev ... [9 Mart 2012] DENGE VE DENETLEME SİSTEMİ DE NE DEMEK? ... [1 Mart 2012] "28 ŞUBAT"A HAYIR, AMA YETMEZ...! ... [27 Ocak 2012] Anayasa tipolojisinde Türkiye... (Anayasa zamanı ve mekânı.) ... [3 Kasım 2011] İnsan (enkazda), fikri (hapiste)... ...
Prof. Dr. İbrahim Özden KABOĞLU
BU SITENIN ÖNCELIKLI AMACI Ülkede evrensel, çagdas ve toplumcu bir hukuk ve yönetim anlayisini egemen kilmak üzere,
HUKUKÇULAR VE SORUMLULUK DUYAN HERKES ortak akil üretebilecekleri, ortak tutum belirleyebilecekleri bir iletisim, paylasim ve tartisma ortaminda BULUSTURMAKTIR.
Yeni Yaklasimlar, ortak çalisma ürünüdür. Sitede yer alan yazilardan yazari sorumludur. Kaynak gösterilerek alinti yapilabilir.
Websitesi ile lgili sorulariniz için buraya tiklayin. Diger konularla ilgili sorulariniz için iletisim sayfasindan ilgili kisi ile irtibata geçebilirsiniz.
Yeni Yaklasimlar © 2016 - [ARENA YAZILIM] - E-Müvekkil Pro™