Yazdırmak için tıklayın Eposta Olarak göndermek için tıklayın Yorum Eklemek için tıklayın
MİT devleti inşasında AYM sınavı
17 Nisan 2014, Prof. Dr. İbrahim Özden KABOĞLU
, Prof. Dr. İbrahim Özden KABOĞLU

Hükümet ve yargı ilişkisi, hiç bu kadar Tanrı “Janus’un iki yüzü” olarak karşımıza çıkmamıştı. Hukuku dile getiren yargı mensupları “kötü”, Hükümet’in beklentilerine yanıt verenler “makbul”.
Yasalar ve Anayasa’yı “politik araç” haline getirme konusunda pek mahir olan AK Parti Hükûmeti, özellikle 17 Aralık 2013 sonrası, “yargıyı araçsallaştırma” etkinliğine ivme kazandırdı. Öyle ki, bizden ve bizden olmayan ayrımı, yakın geçmişteki “vesayet” söyleminin yerine geçti.
2010 Anayasa değişikliği ile Anayasa Mahkemesi (AYM), Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu (HSYK) ile birlikte, “vesayet kurumu!” olmaktan güya çıkarılmıştı. Bu iki kurum, yeni dönemin o denli gözde anayasal organları oldu ki, aynı değişiklikle getirilen ve anayasal haklara ilişkin “tamirat” anlamına gelen düzenlemeler, AYM önünde bireysel başvuru dışında “unutuldu” veya bunların tam tersi yönde uygulamalar, yaygınlık kazandı. Tek bir örnek, bu konuda fikir verici olabilir: “Herkes, kendisiyle ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sahiptir…” (md. 20). Devrim olarak sunulan bu hak doğrultusunda yasal düzenleme bir yana, uygulama tam tersi yönünde oldu. Örnekler çoğaltılabilir. Mesela, aynı değişiklikle kurulan “Ekonomik ve Sosyal Konsey”in esamesi bile okunmuyor. Varsa da, yoksa da HSYK ve AYM (idi)…


Hançer ve Kılıç
Yeni dönemin bu iki gözde kurumundan ilki olan HSYK, Anayasa yoluyla başarılamayınca, yasa yoluyla operasyona tabi tutuldu; “bir zamanlar Anadolu’da” filmindeki “hançerle otopsi” görüntüsünü andırır bir şekilde.
HSYK statüsünde yasa yoluyla yapılacak değişiklik alanı çok sınırlı (md. 159/son) olduğundan, AYM’nin kısmen iptal ettiği yasa, birçok yönüyle Anayasa’ya aykırı idi.
Aslında AYM, zaman ve içerik bakımından göz ardı edilmemesi gereken dört zaafa imza attı: Zaman olarak neden bu kadar gecikti? İçerik olarak, neden en az iptal ile yetindi? Neden 3 aylık süre ve gerekçe nerede? İlk üç soru karşısında şu söylenebilir: AYM pek çekingen davrandı. Ne var ki, bu kadarı bile, Hükûmet tarafından, “Kılıç darbesi” olarak nitelenmeye yetti. Tablo, bir tür “hançer-kılıç” oyunu şeklinde okunmaya başlandı.


“Kim takar mahkeme kararını?”
Atatürk Orman Çiftliği’ndeki devasa inşaatın durdurulmasına ilişkin Ankara İdare Mahkemesi kararına uymayacağını açıkça beyan eden Başbakan, AYM’nin Twitter kararına saygı duymadığını beyan etmekte sakınca görmedi.
Aslında, AYM tarafından, “Twitter yasağı”nın kaldırılmasına ivme kazandıran süreç, aynı konuda Ankara İdare Mahkemesi kararına uyulmaması oldu.
Her ikisinin altyapısı, “karar-marar”, “Twitter-mivitır” tanımam siyasal sloganı ile oluşturulmuştu.. “Bakara-makara” tekerlemesi de, uhrevilik maskesini düşürüverdi…


AYM: tutarlılık beklentisi…
Ya da AYM, dengeyi sağlayabilir mi?
Hatırlanacağı üzere, bu köşede, AYM kararlarını eleştirdim: “4+4+4 kararı”, MİT Kanunu değişikliğini ve yeni Büyükşehir Belediyelerinin kurulmasına dair Kanunu denetleyen kararları, ilk sırada belirtilebilir.
AYM, açık Anayasa’ya aykırılık öğelerine karşın yasaları iptalden kaçınırken, bireysel başvurular konusunda daha liberal bir görünüm sergiledi. Acaba neden? İlki, daha çok Hükûmet kaynaklı yasalardı; ikincisi ise, yargı kararları…
HSYK kararıyla, TBMM’ye karşı çekingen tavrını, kısmen de olsa kırdı. Bütün sorun, bundan böyle, tutarlı karar verip veremeyeceğinde düğümlü!
 

Milli İstihbarat Teşkilatı sınavı…
TBMM’de görüşülmekte olan MİT Kanunu, devlet içinde, ama “Anayasa ve hukuk dışı” bir mekânda yeni bir “fiilî yapılanma” sonucunu doğurma riski bulunan düzenlemeler içeriyor. Belki bazı düzeltmeler yapılacak; ama, görünen o ki, yine, “Anayasa’ya aykırılıkla malül” bir yasa olarak çıkacak.
Haliyle, yasaların Anayasa’ya uygunluğu konusunda AYM kararları, HSYK kararından sonra, iç tutarlılık bakımından bir “test” niteliği taşıyacak... AYM, gerçekten, özgürlük ve iktidar ikilemi ve, her zamankinden çok daha zorlu bir sınav karşısında bulunuyor. MİT Kanunu, bunların başında yer alıyor…


Şimdilik iki sonuç:
-Demokrasi bakımından; AYM, tavrını, insan haklarından yana koyabilmesi ölçüsünde meşruluğunu pekiştirecektir.
-Hukuk devleti bakımından: AYM, Anayasa ve Türkiye’nin taraf olduğu sözleşmeler ışığında karar verebildiği ölçüde, “filli yönetim”den “hukuk zemini”ne dönmenin yolu açılacaktır.

[Bu yazı 1293 kez okundu]
Prof. Dr. İbrahim Özden KABOĞLU

YAZARIN DİĞER YAZILARI: [91]
[26 Aralık 2016] Parlamentarizm kalkıyor, ama başkanlık gelmiyor. ... [2 Ağustos 2016] Adil yargılama neden önemli? ... [2 Mayıs 2016] Anayasa'ya aykırı anayasa değişikliği ... [10 Şubat 2016] Yerli ve milli anayasa çelişkisi ... [28 Ocak 2016] 'Türkiye'de çevre adaleti' Avrupa Parlamentosu'nda. ... [31 Aralık 2015] 'Demokratik özerklik' talebi, Anayasa ihlali mi? (Güç bizim, kural ise sizin.) ... [30 Aralık 2015] Sivil toplum örgütleri Anayasa sınavında. ... [17 Aralık 2015] Anayasa konusunda muhalefete düşen görev ... [3 Aralık 2015] Tahir Elçi, 'hukuksuzluk' kurbanı. ... [19 Kasım 2015] 'Yeni Anayasa' deme hakkınız yok, eğer; ... [12 Kasım 2015] Anayasa bahane, başkanlık şahane... ... [5 Kasım 2015] Sivil toplumun demokratik gücü... ... [15 Ekim 2015] "Ankara Katliamı"na hukuki yaklaşım ... [8 Ekim 2015] "Muhalefet lideri" Davutoğlu'nu dinlerken ... [3 Eylül 2015] Kutsanan yaşam ise barış, ölüm ise savaş ... [13 Ağustos 2015] Seçim yolunda anayasa dışı tuzaklar ... [30 Temmuz 2015] Müstafi hükümet ve kamu düzeni... ... [2 Temmuz 2015] AKP ve 'Havuz'u: 'Savaşa evet, koalisyona hayır!' ... [30 Haziran 2015] Seçmen freni: Yasama ittifakı için azınlık hükümeti ... [28 Mayıs 2015] Anayasa Mahkemesi seçimlerle ilgili karar vermeli ... [21 Mayıs 2015] Yüksek Seçim Kurulu (YSK): Karar seçenekleri... ... [7 Mayıs 2015] 'Eski Türkiye'/AKP-Saray ittifakı: 'Yeni Türkiye' ... [17 Mart 2015] Parlamenter rejimi işler kılmak için... ... [29 Ocak 2015] Partiler, seçim ve 'yeni' anayasa sınavına ne kadar hazır? ... [15 Ocak 2015] Bizdeki İslâm: Korkan mı, korkutan mı? ... [8 Ocak 2015] 3. büyük korku: Hukuk ... [25 Aralık 2014] Güvensizlik ve istikrarsızlık sarmalında ba(ğ)zı yasalar ... [11 Aralık 2014] İnsan hakları mı, mezhep mi? ... [4 Aralık 2014] İktidarın iki büyük korkusu: ... ... [6 Kasım 2014] Yargılamada makul süre: Amaç ve araç çelişkisi ... [30 Ekim 2014] Anayasa'ya aykırı yasa önerisi... ... [2 Ekim 2014] Özgürlükten kaçışın 10. yılı... ... [11 Eylül 2014] 'Anayasa oyunu'na gelinmeye! ... [4 Eylül 2014] "Eski" hükümetle "yeni" Türkiye ... [21 Ağustos 2014] Resmi Gazete engeli: "Seçilme" itirafı ... [7 Ağustos 2014] CB seçimleri: Yanlış ve doğrular ... [31 Temmuz 2014] 'Yeni' Türkiye'de insan hakları... ... [17 Temmuz 2014] Ama hangi anayasa ... [10 Temmuz 2014] Ne vesayet, ne de siyaset makamı ... [7 Temmuz 2014] Halk, neyi oylayacak? ... [26 Haziran 2014] Silivri'yi 'darbeciler' mi inşa etti? ... [20 Haziran 2014] Tekli zorlama ve toplu onarım ikilemi ... [12 Haziran 2014] '.En çok ihlal kararı verilen ülke' ... [5 Haziran 2014] AYM, toplu özgürlükler sınavında ... [29 Mayıs 2014] 'Başkanlık Kaldıracı', 'Demokrasi Şalı' demek... ... [22 Mayıs 2014] Düzenleme/Denetleme ve Yaptırım ... [8 Mayıs 2014] CB seçimi: Yarışma-çatışma ikilemi ... [24 Nisan 2014] "Konusu suç teşkil eden emir." ... [10 Nisan 2014] Halk iradesine saygısızlık... ... [27 Mart 2014] Tek parti değil, koalisyon... ... [20 Mart 2014] 'Torba politikası' tutar mı? ... [6 Mart 2014] Anayasa'ya aykırı 'demokratikleşme' ... [27 Şubat 2014] Hukuk yoksa, çete var.. ... [13 Şubat 2014] Anayasa'ya "Açık Aykırılık" ... [6 Şubat 2014] 'Rüşvetle Mücadele Komisyonu' ... [30 Ocak 2014] Tunus, Türkiye'yi esinleyebilir mi? ... [23 Ocak 2014] ". Din ile siyasetin bir arada yürümediği" ... [16 Ocak 2014] Suçlu sayılmama ilkesini de karartan suçlular ... [2 Ocak 2014] 2014: "Hukukla tanışma" yılı olabilecek mi? ... [27 Aralık 2013] Yargıçlar, demokrasi aktörü olabilecek mi? ... [20 Aralık 2013] Anayasa, yargıçları da bağlar... ... [12 Aralık 2013] İnsan Hakları Dünya Mahkemesi ve Türkiye ... [5 Aralık 2013] Mısır, Tunus ve Türkiye ... [21 Kasım 2013] "Hamaney Kürdistan'da." ... [14 Kasım 2013] Muhafaza-kar(lı)lık ve sınırlar ... [31 Ekim 2013] Yeni bir anayasa değişikliği desteklenmeli mi? ... [24 Ekim 2013] 'AB İlerleme Raporu' yansız mı? ... [22 Ağustos 2013] Demokrasi yoluyla hizmet... ... [8 Ağustos 2013] Yönetimin adı ne? ... [21 Haziran 2013] Fişleyen, "Milli İrade" mi? ... [11 Nisan 2013] Oligarşi mi, anayasal monarşi mi? ... [29 Mart 2013] 'Barış sürecinde' siyaset ve hukuk ... [15 Mart 2013] YA AVRUPA OLMASAYDI? ... [7 Mart 2013] 4. Yargı paketi ve hukuk güvenliği ... [1 Mart 2013] "TEK" SEVENLER ÜLKESİNDE " YARGI BİRLİĞİ" ... [21 Şubat 2013] Yanlışlar zincirinde: Yetkisiz AKP, etkisiz CHP ... [14 Şubat 2013] İki 'ucu açık': Avrupa ve Anayasa ... [1 Şubat 2013] İHAM önündeki Türkiye (Birinci mi, sonuncu mu?) ... [3 Ocak 2013] 2013 neden önemli? ... [1 Kasım 2012] Anayasal krizi mi, demokrasi eksiği mi? ... [27 Eylül 2012] Bireysel başvuru etkili olabilir mi? ... [27 Temmuz 2012] Yaz gündemi ve özgürlükler ... [19 Temmuz 2012] "İnsan hakları alanında temayüz" edenler. ... [12 Temmuz 2012] "Yargı hizmetlerinin etkinleştirilmesi"nde hak ihlalleri... ... [5 Temmuz 2012] DGM-ÖYM-BACM : sayısal çoğunluğu kalıcı kılma araçları mı? ... [28 Haziran 2012] Havacılık hizmetlerinde grev yasağı, Anayasa'ya aykırı ... [22 Haziran 2012] AKP/AYM: Putin-Medvedev ... [9 Mart 2012] DENGE VE DENETLEME SİSTEMİ DE NE DEMEK? ... [1 Mart 2012] "28 ŞUBAT"A HAYIR, AMA YETMEZ...! ... [27 Ocak 2012] Anayasa tipolojisinde Türkiye... (Anayasa zamanı ve mekânı.) ... [3 Kasım 2011] İnsan (enkazda), fikri (hapiste)... ...
Prof. Dr. İbrahim Özden KABOĞLU
BU SITENIN ÖNCELIKLI AMACI Ülkede evrensel, çagdas ve toplumcu bir hukuk ve yönetim anlayisini egemen kilmak üzere,
HUKUKÇULAR VE SORUMLULUK DUYAN HERKES ortak akil üretebilecekleri, ortak tutum belirleyebilecekleri bir iletisim, paylasim ve tartisma ortaminda BULUSTURMAKTIR.
Yeni Yaklasimlar, ortak çalisma ürünüdür. Sitede yer alan yazilardan yazari sorumludur. Kaynak gösterilerek alinti yapilabilir.
Websitesi ile lgili sorulariniz için buraya tiklayin. Diger konularla ilgili sorulariniz için iletisim sayfasindan ilgili kisi ile irtibata geçebilirsiniz.
Yeni Yaklasimlar © 2016 - [ARENA YAZILIM] - E-Müvekkil Pro™