Yazdırmak için tıklayın Eposta Olarak göndermek için tıklayın Yorum Eklemek için tıklayın
Tunus, Türkiye'yi esinleyebilir mi?
30 Ocak 2014, Prof. Dr. İbrahim Özden KABOĞLU
, Prof. Dr. İbrahim Özden KABOĞLU

Tunus, Ulusal Kurucu Meclis (UMC) tarafından kabul edilen yeni Anayasa ile, geçiş dönemini büyük ölçüde tamamladı.

UMC üyeleri, 26 Ocak akşamı, metnin tümü üzerinden yapılan son oylamada gerekli olan 2/3 çoğunluğu da aşarak, 12'ye karşı 200 oyla, yeni Anayasa’yı onayladı.

Yeni Anayasa’yı, devrimin başarısını gösteren önemli bir kanıt olarak niteleyen UMC Başkanı Mustafa bin Cafer, “ Bütün Tunuslular bu Anayasa’da buluşuyor; Anayasa, kazanımlarımızı koruyor ve demokratik devletin temellerini atıyor", diyor.

Arap coğrafyasında örnek ülke oldu

İslamcı Ennahda Partisi'nin Genel Başkanı Raşid el-Gannuşi’ye göre, "Yeni Anayasa, Tunus’u Arap coğrafyasında örnek bir ülke konumuna getirdi (…) Tunus’un yeni anayasa ile girdiği süreç, devrimin yaşandığı diğer Arap ülkelerini olumlu olarak etkileyecektir…"

Tunus Anayasası, toplumun bütün kesimlerinin desteğini alması açısından, sadece Arap Baharı’nın yaşandığı ülkeler açısından değil, Türkiye açısından da önem taşıyor.

Uzlaşma yeteneği ve sivil toplumun gücü

Ortaya konan gerçek bir uzlaşma kapasitesi” (Jean-Philippe Bras) ve “sivil toplumun ağırlığını koyması” (Ferhat Horchani) arasında doğrudan ilişki var. Anayasa Hukuku Tunus Derneği Başkanı Prof. Horchani’ye göre, “Tunus Genel İşçi Birliği (UGTT), uzlaştırıcı işlevin ötesinde belirleyici bir rol oynadı. UGTT, partönerleri işveren, insan hakları ligi ve barolarla birlikte, siyasal partiler arasında diyalogu, -Anayasa metni üzerindeki diyalog dahil olmak üzere- empoze etmeyi başardı. Kadın-erkek eşitliği ve yargı bağımsızlığı gibi en yakıcı sorunlar, sivil toplumun baskısı altında yeniden yazıldı. Kilitlenmiş görünen sorunlara çözümler her zaman bulundu”.

Uluslararası NGO’lar ve örgütler başta gelmek üzere, adeta “Dünya’nın bakışı” altında, Anayasa’nın 146 maddesi üzerinde 20 gün süren parlamenter tartışmanın sonucu olarak ortaya çıkan nihai metin, “tamamen kabul edilebilir” ve “hatta bölge ülkelerinin anayasalarına göre çok iyi bir metin”: “Anayasa, hak ve özgürlükler alanında asgari güvenceleri içeriyor. Kuşkusuz, söz konusu olan bir uzlaşma metnidir; uygulamaya ilişkin yorumu görmek gerekir. Özellikle, inanç ve vicdan özgürlüğü konusundaki ilerlemeler kayda değer: dinini değiştirme hakkına sahip olmak veya din dışı kalma hakkı, Müslüman bir ülke için tamamen devrimci bir özelliktir” (Horchani).

Siyasal İslam ve özgürlüğü

«Siyasal İslam her yerde zor durumda, Ennahda, Mısır’ın durumundan ders çıkardı. Parti, yalnız başına yönetemeyeceğini anladı», diyor Hasni Abidi, Arap Dünyası ve Akdeniz İnceleme ve Araştırma Merkezi Müdürü.

Anayasa’nın kabul edilmesi ve Hükümet’in gidişiyle, İslamcılar, siyasal felçten çıkışa katkı sağladı.

Anayasa md. 6’ya göre, Devlet, dinin bekçisidir. O, inanç ve vicdan özgürlüğünü, ibadetin serbestçe yapılmasını sağlar ve, camilerin ve ibadet yerlerinin siyasete alet edilmesine karşı tarafsızlığını güvence altına alır. Devlet, hoşgörü ve mutedil değerleri yaymakla, kutsal olan şeyleri korumakla ve onlara zarar verilmesini önlemekle yükümlüdür.

Türkiye: nereden nereye?

Yasemin Devrimi”ni izleyen haftalarda, Venedik Komisyonu olarak Tunus ziyaretimizde olduğu gibi sonraki seyahatlerim sırasında en çok gündeme gelen konu, “Türkiye modeli” idi; üç yıl sonra ise, tam tersine, “Türkiye, Tunus’tan esinlenebilir mi?” sorusu öne çıktı. Şimdilik, Tunus’tan çıkarılması gereken iki derse dikkat çekmekle yetineceğim:

-AK Parti kurmaylarının, açıktan veya örtülü -heyetler göndererek- Ennahda’yı etkileme çabaları boşa çıktı. Ennahda, toplumun diğer kesimleriyle uzlaştı veya uzlaşmak zorunda kaldı: “Tunuslu İslamcılar, yaşarkalmalarının ulusal bir uzlaşmaya bağlı olduğunu anlama yeteneğini ortaya koydu” (İyed Dahmani, Cumhuriyet Partisi vekili). AKP ise, koalisyon hükümetlerini kötüleme söylemini ve muhalefete tepeden bakan tavrını hep canlı tuttu. Şimdi ise, demokratik ve hukuki olmayan bir ittifakın ağır bedelinden kurtulma çabası içinde…

- Sivil toplum örgütleri (STÖ), yeni anayasa yolunda çok emek harcadı; ama, enerjilerini TBMM üzerinde baskı yolunda birleştiremedi. Anayasa Uzlaşma Komisyonu, onca emeğe adeta ihanet ederek bir anda ve sessizce dağılıverdi.

Sonuç olarak; demokrasi adına Cumhuriyet kazanımları ile sürekli kavga eden AKP, ülkeyi, batılı siyasal rejimlere yabancılaştırdı. Eğer Tunus’tan da ders alamaz ise, Türkiye’yi, “İslam ve demokrasi”nin bağdaşmazlığını kanıtlayan başlıca ülke konumuna düşürebilir. Bu nedenle, STÖ’ler daha uyanık ola!

[Bu yazı 1351 kez okundu]
Prof. Dr. İbrahim Özden KABOĞLU

YAZARIN DİĞER YAZILARI: [91]
[26 Aralık 2016] Parlamentarizm kalkıyor, ama başkanlık gelmiyor. ... [2 Ağustos 2016] Adil yargılama neden önemli? ... [2 Mayıs 2016] Anayasa'ya aykırı anayasa değişikliği ... [10 Şubat 2016] Yerli ve milli anayasa çelişkisi ... [28 Ocak 2016] 'Türkiye'de çevre adaleti' Avrupa Parlamentosu'nda. ... [31 Aralık 2015] 'Demokratik özerklik' talebi, Anayasa ihlali mi? (Güç bizim, kural ise sizin.) ... [30 Aralık 2015] Sivil toplum örgütleri Anayasa sınavında. ... [17 Aralık 2015] Anayasa konusunda muhalefete düşen görev ... [3 Aralık 2015] Tahir Elçi, 'hukuksuzluk' kurbanı. ... [19 Kasım 2015] 'Yeni Anayasa' deme hakkınız yok, eğer; ... [12 Kasım 2015] Anayasa bahane, başkanlık şahane... ... [5 Kasım 2015] Sivil toplumun demokratik gücü... ... [15 Ekim 2015] "Ankara Katliamı"na hukuki yaklaşım ... [8 Ekim 2015] "Muhalefet lideri" Davutoğlu'nu dinlerken ... [3 Eylül 2015] Kutsanan yaşam ise barış, ölüm ise savaş ... [13 Ağustos 2015] Seçim yolunda anayasa dışı tuzaklar ... [30 Temmuz 2015] Müstafi hükümet ve kamu düzeni... ... [2 Temmuz 2015] AKP ve 'Havuz'u: 'Savaşa evet, koalisyona hayır!' ... [30 Haziran 2015] Seçmen freni: Yasama ittifakı için azınlık hükümeti ... [28 Mayıs 2015] Anayasa Mahkemesi seçimlerle ilgili karar vermeli ... [21 Mayıs 2015] Yüksek Seçim Kurulu (YSK): Karar seçenekleri... ... [7 Mayıs 2015] 'Eski Türkiye'/AKP-Saray ittifakı: 'Yeni Türkiye' ... [17 Mart 2015] Parlamenter rejimi işler kılmak için... ... [29 Ocak 2015] Partiler, seçim ve 'yeni' anayasa sınavına ne kadar hazır? ... [15 Ocak 2015] Bizdeki İslâm: Korkan mı, korkutan mı? ... [8 Ocak 2015] 3. büyük korku: Hukuk ... [25 Aralık 2014] Güvensizlik ve istikrarsızlık sarmalında ba(ğ)zı yasalar ... [11 Aralık 2014] İnsan hakları mı, mezhep mi? ... [4 Aralık 2014] İktidarın iki büyük korkusu: ... ... [6 Kasım 2014] Yargılamada makul süre: Amaç ve araç çelişkisi ... [30 Ekim 2014] Anayasa'ya aykırı yasa önerisi... ... [2 Ekim 2014] Özgürlükten kaçışın 10. yılı... ... [11 Eylül 2014] 'Anayasa oyunu'na gelinmeye! ... [4 Eylül 2014] "Eski" hükümetle "yeni" Türkiye ... [21 Ağustos 2014] Resmi Gazete engeli: "Seçilme" itirafı ... [7 Ağustos 2014] CB seçimleri: Yanlış ve doğrular ... [31 Temmuz 2014] 'Yeni' Türkiye'de insan hakları... ... [17 Temmuz 2014] Ama hangi anayasa ... [10 Temmuz 2014] Ne vesayet, ne de siyaset makamı ... [7 Temmuz 2014] Halk, neyi oylayacak? ... [26 Haziran 2014] Silivri'yi 'darbeciler' mi inşa etti? ... [20 Haziran 2014] Tekli zorlama ve toplu onarım ikilemi ... [12 Haziran 2014] '.En çok ihlal kararı verilen ülke' ... [5 Haziran 2014] AYM, toplu özgürlükler sınavında ... [29 Mayıs 2014] 'Başkanlık Kaldıracı', 'Demokrasi Şalı' demek... ... [22 Mayıs 2014] Düzenleme/Denetleme ve Yaptırım ... [8 Mayıs 2014] CB seçimi: Yarışma-çatışma ikilemi ... [24 Nisan 2014] "Konusu suç teşkil eden emir." ... [17 Nisan 2014] MİT devleti inşasında AYM sınavı ... [10 Nisan 2014] Halk iradesine saygısızlık... ... [27 Mart 2014] Tek parti değil, koalisyon... ... [20 Mart 2014] 'Torba politikası' tutar mı? ... [6 Mart 2014] Anayasa'ya aykırı 'demokratikleşme' ... [27 Şubat 2014] Hukuk yoksa, çete var.. ... [13 Şubat 2014] Anayasa'ya "Açık Aykırılık" ... [6 Şubat 2014] 'Rüşvetle Mücadele Komisyonu' ... [23 Ocak 2014] ". Din ile siyasetin bir arada yürümediği" ... [16 Ocak 2014] Suçlu sayılmama ilkesini de karartan suçlular ... [2 Ocak 2014] 2014: "Hukukla tanışma" yılı olabilecek mi? ... [27 Aralık 2013] Yargıçlar, demokrasi aktörü olabilecek mi? ... [20 Aralık 2013] Anayasa, yargıçları da bağlar... ... [12 Aralık 2013] İnsan Hakları Dünya Mahkemesi ve Türkiye ... [5 Aralık 2013] Mısır, Tunus ve Türkiye ... [21 Kasım 2013] "Hamaney Kürdistan'da." ... [14 Kasım 2013] Muhafaza-kar(lı)lık ve sınırlar ... [31 Ekim 2013] Yeni bir anayasa değişikliği desteklenmeli mi? ... [24 Ekim 2013] 'AB İlerleme Raporu' yansız mı? ... [22 Ağustos 2013] Demokrasi yoluyla hizmet... ... [8 Ağustos 2013] Yönetimin adı ne? ... [21 Haziran 2013] Fişleyen, "Milli İrade" mi? ... [11 Nisan 2013] Oligarşi mi, anayasal monarşi mi? ... [29 Mart 2013] 'Barış sürecinde' siyaset ve hukuk ... [15 Mart 2013] YA AVRUPA OLMASAYDI? ... [7 Mart 2013] 4. Yargı paketi ve hukuk güvenliği ... [1 Mart 2013] "TEK" SEVENLER ÜLKESİNDE " YARGI BİRLİĞİ" ... [21 Şubat 2013] Yanlışlar zincirinde: Yetkisiz AKP, etkisiz CHP ... [14 Şubat 2013] İki 'ucu açık': Avrupa ve Anayasa ... [1 Şubat 2013] İHAM önündeki Türkiye (Birinci mi, sonuncu mu?) ... [3 Ocak 2013] 2013 neden önemli? ... [1 Kasım 2012] Anayasal krizi mi, demokrasi eksiği mi? ... [27 Eylül 2012] Bireysel başvuru etkili olabilir mi? ... [27 Temmuz 2012] Yaz gündemi ve özgürlükler ... [19 Temmuz 2012] "İnsan hakları alanında temayüz" edenler. ... [12 Temmuz 2012] "Yargı hizmetlerinin etkinleştirilmesi"nde hak ihlalleri... ... [5 Temmuz 2012] DGM-ÖYM-BACM : sayısal çoğunluğu kalıcı kılma araçları mı? ... [28 Haziran 2012] Havacılık hizmetlerinde grev yasağı, Anayasa'ya aykırı ... [22 Haziran 2012] AKP/AYM: Putin-Medvedev ... [9 Mart 2012] DENGE VE DENETLEME SİSTEMİ DE NE DEMEK? ... [1 Mart 2012] "28 ŞUBAT"A HAYIR, AMA YETMEZ...! ... [27 Ocak 2012] Anayasa tipolojisinde Türkiye... (Anayasa zamanı ve mekânı.) ... [3 Kasım 2011] İnsan (enkazda), fikri (hapiste)... ...
Prof. Dr. İbrahim Özden KABOĞLU
BU SITENIN ÖNCELIKLI AMACI Ülkede evrensel, çagdas ve toplumcu bir hukuk ve yönetim anlayisini egemen kilmak üzere,
HUKUKÇULAR VE SORUMLULUK DUYAN HERKES ortak akil üretebilecekleri, ortak tutum belirleyebilecekleri bir iletisim, paylasim ve tartisma ortaminda BULUSTURMAKTIR.
Yeni Yaklasimlar, ortak çalisma ürünüdür. Sitede yer alan yazilardan yazari sorumludur. Kaynak gösterilerek alinti yapilabilir.
Websitesi ile lgili sorulariniz için buraya tiklayin. Diger konularla ilgili sorulariniz için iletisim sayfasindan ilgili kisi ile irtibata geçebilirsiniz.
Yeni Yaklasimlar © 2016 - [ARENA YAZILIM] - E-Müvekkil Pro™