Yazdırmak için tıklayın Eposta Olarak göndermek için tıklayın Yorum Eklemek için tıklayın
Mısır, Tunus ve Türkiye
5 Aralık 2013, Prof. Dr. İbrahim Özden KABOĞLU
, Prof. Dr. İbrahim Özden KABOĞLU

"Yeni bir anayasa düzeni", Mısır, Tunus ve Türkiye'nin "ortak arayışı" şeklinde görülebilir. Bir farkla: Mısır ve Tunus, -pek de saygı görmeyen- önceki anayasal düzenlerini yıktılar ve kopma dönemi sonrası düzen, yeni Anayasa ile kurulacak. Türkiye ise, "anayasal düzenin devamlılığı" yoluyla yeni Anayasa düzenini kuracaktı.
Gerçi Türkiye'de kopma dönemleri geride kaldı; ne var ki, yürürlükteki Anayasa'ya saygı açısından, Tunus ve Mısır'ın kopma öncesi durumuyla Türkiye arasında benzerlikler yok değil. Gerçekten, 2013, Anayasanın normatif değerinin en düşük olduğu yıl olarak da ilân edilebilir.
Bu açıdan bakıldığında, gündemi "mutasavver anayasa" ile meşgul etmek, yürürlükteki Anayasa'ya saygısızlığı perdeleme taktiği olarak da görülebilir. Belki de, bunun içindir ki, yürütülen çalışma, inandırıcı bir gerekçe öne sürülmeden sonlandırılıverdi. Üstelik Tunus ve Mısır, Türkiye'den daha saydam sayılabilir: Geçiş dönemi, yani anayasasız dönem. Belli olmayan ise, bunun ne zaman ve nasıl aşılacağı.
Türkiye'de ise, belli olan, bir anayasal düzenin varlığı. Fakat açıkça tartışılmayan, bu düzenin ne ölçüde saygı gördüğü.
Derin siyasal kriz ise, iki sorunla maskelenebiliyor: "Barış süreci" ve göreceli "iktisadî istikrar". Buna karşılık, yaşam tarzları bakımından körüklenen ayrışma, giderek derinleşiyor. Bu bakımdan, Türkiye toplumu da, Tunus ve Mısır toplumlarındakine benzer ayrışmalara doğru sürüklenmiyor değil.
Mütedeyyin ve seküler ekseninde derinleşen fay hatları, etnisite kaynaklı ayrışmaları ikincil konuma itecek gibi görünüyor. Anayasa'ya dönecek olursak; 2011, her üç devlet için bir tür milât oldu, ortak ve farklı yönleriyle: Amaca en uygun geçişi Tunus başardı, Anayasa Meclisi'ni halka seçtirmek suretiyle.
Ne var ki, önceliği, varlık nedeni olan Anayasa yazımına vermek yerine, ülke yönetimine, -ama daha çok- iktidar paylaşımına verdi. Bu nedenle, bir yılda Anayasa yazımı bir yana, "Anayasa tasarısı" için bile, Haziran 2013'ü beklemek gerekti. Siyasal cinayetler ve din eksenli çatışmalar ise, Anayasa Meclisi'ni dağılma eşiğine getirdiğinden, tasarı da bir türlü görüşülemiyor.
Mısır ise, işe tersinden başlamıştı: Önce Anayasa değişikliği yaptı; ona bile tam uymadan Askeriyenin Anayasa beyannameleri yoluyla geçiş dönemini kotarmaya çalıştı. Anayasa'yı, halkın seçeceği yasama meclisi (kurulu iktidar) hazırlayacaktı. Bu arada, Cumhurbaşkanı da halk tarafından seçildi. Gerçi çoğunluk, CB Mursi taraftarlarında idi; ama, Mursi, Anayasa Komisyonu'nu oluştururken, Müslüman Kardeşler ve Salafistler (El-Nur) dışında kalanları adeta süpürdü. Hukukun başlıca kaynağı olarak "Şeriat" ile yetinilmedi; İslâmî kanun ilkeleri de temel alındı. (Hani bizde, okullarda, askerlerin koyduğu zorunlu din dersleri ile yetinmeyip, sivillerin, "Kur'an-ı Kerim" ve "Peygamberimiz" gibi dersleri koyması gibi).
Askerî yönetim ise, Anayasa Tasarısını hazırlattığı  50 kişilik Komite'de, Müslüman Kardeşler'den sadece iki temsilciye yer verdi. 60 günde hazırlanan metin, kısmen de olsa lâikleştirildi. Hak ve özgürlükler alanı genişletildi; kadın-erkek eşitliğine açıkça yer verildi. Bu arada, silâhlı kuvvetler de gözetildi. (Demek ki, Mursi Anayasasından Sisi döneminde hazırlanan taslağa giden yolda değişen, sadece yeşilin tonları oldu...). Kurucu Meclis'te kabul edilen metin, referanduma sunulacak...
Türkiye'ye gelince; anayasal düzenin devamlılığı söz konusu olsa da, Tunus ve Mısır'daki uygulamalara benzer eğilim ve uygulamalar az değil: Tunus'taki durumun tersine,
Anayasa'yı Mısır'da olduğu gibi kurulu iktidar (TBMM) kotarmaya çalışmış olsa da, çalışmalara damgasını vuran, siyasal güç dengeleri oldu. Anayasa'nın gelecek kuşaklara hitap eden bir metin olduğu unutularak, "uzlaşma" yerine günlük kısır siyasal "çatışmalar" öne çıktı. Süre baskısı yapılırken, "Mısır 6 ayda yaptı, size ne oluyor?" dendi. Henüz 60 günlük deneyim yaşanmamıştı neyse ki!
Çoğunlukçu anlayış o denli derinleşmiş bulunuyor ki, hukuk ve hukuk devleti gerekleri unutulabiliyor. Böyle bir anlayışın elinde, zaten yeni Anayasa, kotarılmış olsa bile,ne işe yarar ki!

 

[Bu yazı 1685 kez okundu]
Prof. Dr. İbrahim Özden KABOĞLU

YAZARIN DİĞER YAZILARI: [91]
[26 Aralık 2016] Parlamentarizm kalkıyor, ama başkanlık gelmiyor. ... [2 Ağustos 2016] Adil yargılama neden önemli? ... [2 Mayıs 2016] Anayasa'ya aykırı anayasa değişikliği ... [10 Şubat 2016] Yerli ve milli anayasa çelişkisi ... [28 Ocak 2016] 'Türkiye'de çevre adaleti' Avrupa Parlamentosu'nda. ... [31 Aralık 2015] 'Demokratik özerklik' talebi, Anayasa ihlali mi? (Güç bizim, kural ise sizin.) ... [30 Aralık 2015] Sivil toplum örgütleri Anayasa sınavında. ... [17 Aralık 2015] Anayasa konusunda muhalefete düşen görev ... [3 Aralık 2015] Tahir Elçi, 'hukuksuzluk' kurbanı. ... [19 Kasım 2015] 'Yeni Anayasa' deme hakkınız yok, eğer; ... [12 Kasım 2015] Anayasa bahane, başkanlık şahane... ... [5 Kasım 2015] Sivil toplumun demokratik gücü... ... [15 Ekim 2015] "Ankara Katliamı"na hukuki yaklaşım ... [8 Ekim 2015] "Muhalefet lideri" Davutoğlu'nu dinlerken ... [3 Eylül 2015] Kutsanan yaşam ise barış, ölüm ise savaş ... [13 Ağustos 2015] Seçim yolunda anayasa dışı tuzaklar ... [30 Temmuz 2015] Müstafi hükümet ve kamu düzeni... ... [2 Temmuz 2015] AKP ve 'Havuz'u: 'Savaşa evet, koalisyona hayır!' ... [30 Haziran 2015] Seçmen freni: Yasama ittifakı için azınlık hükümeti ... [28 Mayıs 2015] Anayasa Mahkemesi seçimlerle ilgili karar vermeli ... [21 Mayıs 2015] Yüksek Seçim Kurulu (YSK): Karar seçenekleri... ... [7 Mayıs 2015] 'Eski Türkiye'/AKP-Saray ittifakı: 'Yeni Türkiye' ... [17 Mart 2015] Parlamenter rejimi işler kılmak için... ... [29 Ocak 2015] Partiler, seçim ve 'yeni' anayasa sınavına ne kadar hazır? ... [15 Ocak 2015] Bizdeki İslâm: Korkan mı, korkutan mı? ... [8 Ocak 2015] 3. büyük korku: Hukuk ... [25 Aralık 2014] Güvensizlik ve istikrarsızlık sarmalında ba(ğ)zı yasalar ... [11 Aralık 2014] İnsan hakları mı, mezhep mi? ... [4 Aralık 2014] İktidarın iki büyük korkusu: ... ... [6 Kasım 2014] Yargılamada makul süre: Amaç ve araç çelişkisi ... [30 Ekim 2014] Anayasa'ya aykırı yasa önerisi... ... [2 Ekim 2014] Özgürlükten kaçışın 10. yılı... ... [11 Eylül 2014] 'Anayasa oyunu'na gelinmeye! ... [4 Eylül 2014] "Eski" hükümetle "yeni" Türkiye ... [21 Ağustos 2014] Resmi Gazete engeli: "Seçilme" itirafı ... [7 Ağustos 2014] CB seçimleri: Yanlış ve doğrular ... [31 Temmuz 2014] 'Yeni' Türkiye'de insan hakları... ... [17 Temmuz 2014] Ama hangi anayasa ... [10 Temmuz 2014] Ne vesayet, ne de siyaset makamı ... [7 Temmuz 2014] Halk, neyi oylayacak? ... [26 Haziran 2014] Silivri'yi 'darbeciler' mi inşa etti? ... [20 Haziran 2014] Tekli zorlama ve toplu onarım ikilemi ... [12 Haziran 2014] '.En çok ihlal kararı verilen ülke' ... [5 Haziran 2014] AYM, toplu özgürlükler sınavında ... [29 Mayıs 2014] 'Başkanlık Kaldıracı', 'Demokrasi Şalı' demek... ... [22 Mayıs 2014] Düzenleme/Denetleme ve Yaptırım ... [8 Mayıs 2014] CB seçimi: Yarışma-çatışma ikilemi ... [24 Nisan 2014] "Konusu suç teşkil eden emir." ... [17 Nisan 2014] MİT devleti inşasında AYM sınavı ... [10 Nisan 2014] Halk iradesine saygısızlık... ... [27 Mart 2014] Tek parti değil, koalisyon... ... [20 Mart 2014] 'Torba politikası' tutar mı? ... [6 Mart 2014] Anayasa'ya aykırı 'demokratikleşme' ... [27 Şubat 2014] Hukuk yoksa, çete var.. ... [13 Şubat 2014] Anayasa'ya "Açık Aykırılık" ... [6 Şubat 2014] 'Rüşvetle Mücadele Komisyonu' ... [30 Ocak 2014] Tunus, Türkiye'yi esinleyebilir mi? ... [23 Ocak 2014] ". Din ile siyasetin bir arada yürümediği" ... [16 Ocak 2014] Suçlu sayılmama ilkesini de karartan suçlular ... [2 Ocak 2014] 2014: "Hukukla tanışma" yılı olabilecek mi? ... [27 Aralık 2013] Yargıçlar, demokrasi aktörü olabilecek mi? ... [20 Aralık 2013] Anayasa, yargıçları da bağlar... ... [12 Aralık 2013] İnsan Hakları Dünya Mahkemesi ve Türkiye ... [21 Kasım 2013] "Hamaney Kürdistan'da." ... [14 Kasım 2013] Muhafaza-kar(lı)lık ve sınırlar ... [31 Ekim 2013] Yeni bir anayasa değişikliği desteklenmeli mi? ... [24 Ekim 2013] 'AB İlerleme Raporu' yansız mı? ... [22 Ağustos 2013] Demokrasi yoluyla hizmet... ... [8 Ağustos 2013] Yönetimin adı ne? ... [21 Haziran 2013] Fişleyen, "Milli İrade" mi? ... [11 Nisan 2013] Oligarşi mi, anayasal monarşi mi? ... [29 Mart 2013] 'Barış sürecinde' siyaset ve hukuk ... [15 Mart 2013] YA AVRUPA OLMASAYDI? ... [7 Mart 2013] 4. Yargı paketi ve hukuk güvenliği ... [1 Mart 2013] "TEK" SEVENLER ÜLKESİNDE " YARGI BİRLİĞİ" ... [21 Şubat 2013] Yanlışlar zincirinde: Yetkisiz AKP, etkisiz CHP ... [14 Şubat 2013] İki 'ucu açık': Avrupa ve Anayasa ... [1 Şubat 2013] İHAM önündeki Türkiye (Birinci mi, sonuncu mu?) ... [3 Ocak 2013] 2013 neden önemli? ... [1 Kasım 2012] Anayasal krizi mi, demokrasi eksiği mi? ... [27 Eylül 2012] Bireysel başvuru etkili olabilir mi? ... [27 Temmuz 2012] Yaz gündemi ve özgürlükler ... [19 Temmuz 2012] "İnsan hakları alanında temayüz" edenler. ... [12 Temmuz 2012] "Yargı hizmetlerinin etkinleştirilmesi"nde hak ihlalleri... ... [5 Temmuz 2012] DGM-ÖYM-BACM : sayısal çoğunluğu kalıcı kılma araçları mı? ... [28 Haziran 2012] Havacılık hizmetlerinde grev yasağı, Anayasa'ya aykırı ... [22 Haziran 2012] AKP/AYM: Putin-Medvedev ... [9 Mart 2012] DENGE VE DENETLEME SİSTEMİ DE NE DEMEK? ... [1 Mart 2012] "28 ŞUBAT"A HAYIR, AMA YETMEZ...! ... [27 Ocak 2012] Anayasa tipolojisinde Türkiye... (Anayasa zamanı ve mekânı.) ... [3 Kasım 2011] İnsan (enkazda), fikri (hapiste)... ...
Prof. Dr. İbrahim Özden KABOĞLU
BU SITENIN ÖNCELIKLI AMACI Ülkede evrensel, çagdas ve toplumcu bir hukuk ve yönetim anlayisini egemen kilmak üzere,
HUKUKÇULAR VE SORUMLULUK DUYAN HERKES ortak akil üretebilecekleri, ortak tutum belirleyebilecekleri bir iletisim, paylasim ve tartisma ortaminda BULUSTURMAKTIR.
Yeni Yaklasimlar, ortak çalisma ürünüdür. Sitede yer alan yazilardan yazari sorumludur. Kaynak gösterilerek alinti yapilabilir.
Websitesi ile lgili sorulariniz için buraya tiklayin. Diger konularla ilgili sorulariniz için iletisim sayfasindan ilgili kisi ile irtibata geçebilirsiniz.
Yeni Yaklasimlar © 2016 - [ARENA YAZILIM] - E-Müvekkil Pro™