Yazdırmak için tıklayın Eposta Olarak göndermek için tıklayın Yorum Eklemek için tıklayın
Bireysel başvuru hakkına veda mı?
30 Mart 2011, Sedat ERGİN
, Sedat ERGİN

GEÇEN sonbahardaki referandumda kabul edilen anayasa değişikliği paketinin önemli unsurlarından biri olan Anayasa Mahkemesi’ne (AYM) bireysel başvuru hakkına ilişkin düzenlemede yolun sonuna gelindi.

Anayasa değişikliğini yasaya uyarlayacak olan Anayasa Mahkemesi’nin Kuruluşu ve Yargılama UsulleriHakkındaki Kanun üzerindeki görüşmeler büyük ölçüde tamamlanmış bulunuyor. 

Yasanın önümüzdeki günlerde yürürlüğe girecek olması Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının çok temel birhakkını yaşamsal bir şekilde ilgilendiriyor.

Bu hakkı Turgut Özal döneminde 1987 yılında atılan tarihi bir adımla elde etmiştik ve buna dayanarak kendi ülkemizi Strasbourg’daki Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne şikâyet edebiliyorduk. 

Galiba bu hakkın kullanımı yeni dönemde biraz zorlaşacak.  

ÖNCE ANKARA SONRA AİHM 


Yasanın doğurduğu en önemli sonuç şudur: 23 Eylül 2012 tarihinden itibaren kesinleşerek tebliğ edilmiş(Danıştay ya da Yargıtay’ın) nihai işlem ve kararları aleyhindeki bireysel başvurular, artık adres olarak Strasbourg’daki mahkemeye değil, Ankara’daki AYM’ye yönelecektir.

Bir başka anlatımla, bir haksızlığa uğradığını düşünen ve hakkını aramak için önce mahkeme, ardından Yargıtay’ın kapısını çalan, ancak her ikisinde de adaletin tecelli etmediğine inanan vatandaşlar, itiraz etmek içinStrasbourg’dan önce bir kez daha Ankara’ya bakmak durumunda kalacaktır.

Bu noktada AYM’ye gitmeden doğrudan AİHM’e başvurulamaz mıydı? Mehmet Altan’ın 14 Ocak’ta Star’dakiköşesinde yazdığı şu satırlara bakılırsa, hükümet bir ara bu yönde işaretler vermiştir: 

“Adalet Bakanı Sadullah Ergin, yasa tasarısını düzenlerken bana ‘isteyenlerin Yargıtay aşamasından sonra,Anayasa Mahkemesi’ne başvurmadan’ doğrudan AİHM’ye gitmesinin sağlanabileceğini söylemişti. Şimdi bunu unutmuş gözüküyor.” 

Ergin’in Altan’a yaptığı vaadin hayata geçirilebilmesi de kolay değildi. Çünkü AİHM, bir başvuruyu incelemeye alabilmek için önce iç hukuk yollarının tüketilmesi şartını aramaktadır. Strasbourg, bu durumda öncelikleAYM’den geçilmiş olmasını da isteyecektir.

Bu durumda Türk vatandaşlarıyla Strasbourg’daki mahkeme arasındaki mesafe biraz daha açılmaktadır. 

AYM GÖREVE HAZIR MI?


AYM çok süratli bir şekilde hareket ederse mesele yok denebilir. Ama burada iki açıdan sıkıntılı bir durumunkarşımıza çıkacağı anlaşılıyor.

Birincisi, Anayasa Mahkemesi’nin tecrübesiyle ilgilidir. Mahkeme, başvuruları Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi açısından inceleyecek, kendisini AİHM’nin yerine koyacaktır. AYM’deki yargıçların ve raportörlerin bu aşamadaAİHM içtihadına ne derece hakim oldukları, ayrıca içtihadı ne ölçüde içselleştirmiş oldukları başlı başına birtartışma konusudur.

İkincisi iş yüküyle ilgilidir. Mahkeme, bireysel başvuru taleplerini zaten yoğun olan iş hacmine ek bir yük olaraküstlenecektir. 

Bu çerçevede Avrupa’da hukukun işlediği ve süratli işlediği pek çok ülkesinde sorun yaratmayan bir uygulamaTürkiye örneğinde ciddi bir soruna dönüşebilir. Bunun temel nedenlerinden biri, Avrupa ülkelerinin bireyselbaşvuru ortalamasının Türkiye ile kıyaslanamayacak kadar düşük olmasıdır.

BAŞVURU İMKÂNI ZORLAŞACAK


Türkiye ise AİHM’ye başvuru sıralamasında Rusya’dan sonra ikinci ülkedir. Mahkemenin istatistiklerine göre,Türkiye aleyhinde açılmış ve karar bekleyen davaların toplam sayısı 2010 sonu itibarıyla 15 bin 206’dır. Türkiye,ayrıca AİHM tarihinde en çok ihlal kararına muhatap olma sıralamasında birinci ülkedir. (2245 ihlal) Listenin ikincisi 1617 ihlalle İtalya’dır.

Bu rakamlar bize AYM’ye her yıl binlerce başvurunun yapılacağını haber veriyor. Mahkemenin böyle bir talebieritebilecek altyapısı ve hazırlığı yoktur. Geçmişte Yargıtay’da olduğu gibi burada da büyük bir yığılmanın ortayaçıkması şaşırtıcı olmamalıdır.

Bu çerçevede Mehmet Altan’ın aynı yazısında ifade ettiği “AİHM Türk hukuk sisteminin zaaflarını ortaya koyanbir aynaydı. Şimdi o boy aynası AİHM’ye başvuru imkânını çok zorlaştırıp, süreyi de iyice uzatarak işe yaramazhale getirecek” yolundaki endişesine katılmamak mümkün değildir.
(Hürriyet 30.03.2011)

 

[Bu yazı 2395 kez okundu]
Sedat ERGİN

YAZARIN DİĞER YAZILARI: [91]
[16 Temmuz 2013] Biber gazı atılırken doktor hazır bulunsun ... [2 Temmuz 2013] AİHM kararları 12 Eylül yasasını geçersiz kıldı ... [3 Mayıs 2013] Tarihin akışı uçurumun kenarından nasıl döndü? ... [23 Nisan 2013] AİHM içtihatları ışığında Fazıl Say kararı ... [18 Nisan 2013] Tazminat komisyonu İtalya'da yürümedi, ya Türkiye'de? ... [16 Nisan 2013] AİHM'ye başvuru hakkı engelleniyor mu? ... [9 Nisan 2013] Kerry gezisinin dökümü ... [30 Mart 2013] 2023 için insani gelişme hedefleri gerekiyor ... [15 Mart 2013] DÖRDÜNCÜ YARGI PAKETİ (II) Tasarının TBMM'de iyileştirilmesi gerekiyor ... [9 Şubat 2013] Ergin Saygun ve vicdanların paslanması ... [1 Şubat 2013] Oramiral Güner istifası ile ne mesaj verdi? ... [25 Ocak 2013] Avukat tutuklamanın ufukta beliren maliyeti ... [3 Ocak 2013] Erdoğan hangi vesayeti kastediyor? ... [26 Aralık 2012] Yargısız infazlar ve çekimser demokrasi ... [8 Aralık 2012] Erdoğan'ın AİHM karşısındaki zor tercihi ... [5 Aralık 2012] AİHM kararı ışığında Başdenetçi tartışması ... [27 Kasım 2012] AİHM'deki Türk yargıç: 'Durumumuz parlak değil' ... [21 Kasım 2012] Erdoğan Obama'ya da kafa tutuyor ... [16 Ekim 2012] Yargıda daha çok reform bekleniyor ... [12 Ekim 2012] AB İLERLEME RAPORU ... [5 Eylül 2012] Yargıtay Başkanı'nın gözünden otoriterleşme ... [4 Eylül 2012] Suriye konusundaki büyük yalnızlığımız ... [30 Ağustos 2012] SURİYE POLİTİKASININ MUHASEBESİ (2): Evdeki hesap çarşıya uymayınca ... [22 Ağustos 2012] Erdoğan ve tarihe adil bakabilmek ... [31 Temmuz 2012] Ortadoğu'nun siyasi coğrafyası çözülürken ... [13 Temmuz 2012] Erdoğan ve Alevilerin horlanması meselesi ... [7 Temmuz 2012] YARGI REFORMU (3): Özgürlüğe yeni güvence Özgürlükler Hâkimi ... [6 Temmuz 2012] YARGI REFORMU (2): DGM'lerden ÖYM'lere ÖYM'lerden TMM'lere ... [5 Temmuz 2012] Yargı reformu-1: Özel yetkili mahkemelerin en büyük başarısı nedir? ... [23 Haziran 2012] Bağımsız insan hakları kurumu bir hayalmiş ... [21 Haziran 2012] Vatandaşa işkence sokağa taşınca ... [20 Haziran 2012] Dağlıca baskınının düşündürdükleri ... [14 Haziran 2012] HSYK'dan savcı açıklaması ... [9 Haziran 2012] Erdoğan'dan özel yetkili mahkemelere yeni bakış ... [30 Mayıs 2012] Amerika da basın özgürlüğü sorunlu diyor ... [18 Mayıs 2012] Uludere faciası ve erdemli devlet olmak ... [27 Nisan 2012] Hükümetin yargı reformundaki iradesine ne oldu? ... [10 Nisan 2012] Balyoz'da nasıl delil atlanır? ... [6 Nisan 2012] Haşim Kılıç ne demek istedi? ... [31 Mart 2012] Avrupa'nın eleştirel bakışı kuvvetleniyor ... [17 Mart 2012] Letonya'daki bir katliamdan Madımak yangınına ... [15 Mart 2012] Türk usulü demokraside "filibuster" olur mu? ... [10 Mart 2012] Basının eleştiri hakkı ne kadar geniş? ... [7 Mart 2012] Ortaokulların kapısı imam hatiplere açılıyor ... [28 Şubat 2012] AB ile diyalogda Nuray Mert meselesi ... [21 Şubat 2012] Avrupa'dan yargı reformuna hem destek hem eleştiri ... [18 Şubat 2012] AİHM'nin Tuncay Özkan kararının muhasebesi ... [17 Şubat 2012] Hükümetin son krize habersiz yakalanması olağan mı? ... [9 Şubat 2012] Önce eğitimin kalitesine bakalım ... [27 Ocak 2012] Yargı Reformu ... [12 Ocak 2012] Avrupa'dan hâkim ve savcılara ağır eleştiriler ... [10 Ocak 2012] Başbuğ nerede yargılanmalı? ... [4 Ocak 2012] Uludere faciasında istihbarat soruları ... [22 Aralık 2011] Gırtlak kanseri bir mahkûmun ölümü ... [8 Aralık 2011] Şike yasası krizinin anatomisi ... [3 Aralık 2011] Avrupa'ya verilen sözler ne zaman tutulacak? ... [19 Kasım 2011] Ankara'da Suriye'ye dönük iki askeri senaryo ... [12 Kasım 2011] Genç değil, Meclis kürsüsü yara aldı ... [9 Kasım 2011] Ekonomide G20'deyiz insani gelişmede 92'nci ... [14 Ekim 2011] AB'ye göre basın özgürlüğü ihlalleri ciddi ... [14 Eylül 2011] HSYK Başkanvekili'nden mesaj var ... [10 Eylül 2011] HSYK şikâyetler karşısında adil mi? ... [9 Eylül 2011] Deniz Feneri'nde hatayı kim yaptı? ... [6 Eylül 2011] Hükümet tutukluluk süresinde kendisini bağladı ... [1 Eylül 2011] Adalet duygusu neden zedeleniyor? ... [24 Ağustos 2011] Libya dersleri ... [6 Ağustos 2011] ABD ve İngiltere'den Balyoz'a katılmak ... [3 Ağustos 2011] Balyoz'da ucu açık bir sürece doğru ... [29 Temmuz 2011] Yolsuzlukla mücadelede dünya liginde neredeyiz? ... [21 Temmuz 2011] Öcalan'ın oyun planı ... [17 Temmuz 2011] Türk yargısı hiç böyle eleştirilmemişti ... [12 Temmuz 2011] Rota yeniden AB'ye mi çevriliyor? ... [8 Temmuz 2011] Yemin kriziyle bölgesel güç olunabilir mi? ... [7 Temmuz 2011] Yeni kabinede dikkat çeken yönelişler ... [28 Haziran 2011] Adalet duygusu kaybolunca ... [7 Haziran 2011] Basın özgürlüğünde sıkıntılı bir döneme doğru ... [28 Mayıs 2011] Kasetler konusunda muhtelif teoriler ... [10 Mayıs 2011] AB'den tutuklu gazetecilere mesaj ... [4 Mayıs 2011] Yargıtay'da önemli bir içtihat değişikliği ... [3 Mayıs 2011] Özel yetkili mahkemelere barolardan önemli çıkış ... [27 Nisan 2011] Kopartılan yalnızca heykelin kafası mı? ... [14 Nisan 2011] Sosyalist olmanın ağır bedeli ... [9 Nisan 2011] Savcılar lehte delilleri tutabilir mi? ... [5 Nisan 2011] TBMM tarihi bir hata yapmak üzere ... [31 Mart 2011] Ergenekon'da envanter çıkartmak ... [9 Mart 2011] Şener ve Şık hangi delillerle tutuklandı? ... [16 Şubat 2011] Balyoz davasında tutuklama kriterleri ... [2 Şubat 2011] Amerikan modeli Erdoğan'ı mutsuz edebilir ... [22 Ocak 2011] Balyoz'da adli emanet bilmecesi ... [7 Ocak 2011] Yargıtay Başkanı: 'Bize haksızlık yaptınız' ... [13 Kasım 2010] Türkiye'nin yolsuzluk karnesi tekerrürden mi ibarettir ...
Sedat ERGİN
BU SITENIN ÖNCELIKLI AMACI Ülkede evrensel, çagdas ve toplumcu bir hukuk ve yönetim anlayisini egemen kilmak üzere,
HUKUKÇULAR VE SORUMLULUK DUYAN HERKES ortak akil üretebilecekleri, ortak tutum belirleyebilecekleri bir iletisim, paylasim ve tartisma ortaminda BULUSTURMAKTIR.
Yeni Yaklasimlar, ortak çalisma ürünüdür. Sitede yer alan yazilardan yazari sorumludur. Kaynak gösterilerek alinti yapilabilir.
Websitesi ile lgili sorulariniz için buraya tiklayin. Diger konularla ilgili sorulariniz için iletisim sayfasindan ilgili kisi ile irtibata geçebilirsiniz.
Yeni Yaklasimlar © 2016 - [ARENA YAZILIM] - E-Müvekkil Pro™