Yazdırmak için tıklayın Eposta Olarak göndermek için tıklayın Yorum Eklemek için tıklayın
Dinde reform
25 Eylül 2013, Taha AKYOL
, Taha AKYOL

İSLAM konusunda ne zaman yazsam bazı okurlarım ‘dinde reform’ yapılması gerektiğini söylerler. 28 Şubat generallerinden bazıları da İslam dininde reform yapılmasını istemişler.

Bu görüşler Avrupa tarihindeki “Rönesans” ve “Reform” hareketlerine öykünmekten kaynaklanıyor. Avrupa ortaçağ karanlığından Rönenans ve Reform’la kurtuldu, öyleyse bize de lazım!
Rönesans’a yol açan ve 11. yüzyılda başlayan ekonomik, sosyal ve kültürel dinamikler... Protestan Reformu’nun mahiyeti, içeriği, sebep ve sonuçları... Bu çok karmaşık faktörler konusunda yeterli bilgi sahibi olmadan ileri sürülen yüzeysel ve özentili görüşlerdir bunlar.

PROTESTAN REFORMU

İslami konuları tartışırken tabii Protestan Reformu daha dikkat çekicidir. Reformun öncüsü Luther’in Rönesans düşüncesiyle bir ilgisi olmadığı gibi, hiç de Roma’daki bir papadan daha az mutaassıp değildi. Hatta “kilise”yi aradan çıkarıp doğrudan “Kitap”a gittiği için daha “fundamentalist”ti! Calvinist hareket hâkim olduğu yerlerde uzun bir “günah listesi” ile tavernaları, tiyatroları, kâğıt oyunlarını yasaklamış, bilhassa kadınlar için zorunlu kıyafet tiplerini mecbur etmişti.
Calvinizm bu sıkı ve otoriter yapısının yanında ticaret ve eğitime disiplinli bir şekilde önem verdiği için, uzun vadede Avrupa’da eğitimin ve ekonomik rasyonalizmin gelişmesi gibi bir sonuç doğurmuştu. Bu konuda Michael Mullett’in Calvin adlı özlü eserini tavsiye ederim.
Calvinizmi tarihi bir tecrübe olarak alırsak; Türkiye’de dini cemaatlerin eğitim ve ticarete yönelmelerinden büyük memnuniyet duymak gerekir. Halbuki “dinde reform” isteyenler, türban yasağıyla eğitimi, “yeşil sermaye” paranoyasıyla ticarete yönelişi engellemek istemişlerdi!

DİNDE MERKEZİ OTORİTE

Protestan Reformu’nun en önemli özelliği papalığın merkezi otoritesine karşı çıkmasıdır. Bu otorite boşluğunda zamanla seküler özgürlüklerle birlikte mutaassıp Protestan tarikatları da gelişti; yaratıcı bir çeşitlilik oluştu.
Halbuki İslam’da hiçbir zaman papalık gibi merkezi ruhani otorite, ruhban hiyerarşisi olmadı. Hilafet ruhani değil, siyasi bir kurumdu.
İslamda “Reform”a özenmenin diğer bir temelsizliği, “reform” isteyenlerin bunu laik otoriteden beklemeleridir! Otoriter laik devlet Hilmi Ziya Ülken’in deyimiyle “Modernist İslamcılığın” bilim kurumlarını bile kapatmıştı. Uzun vadede bu durum, bir yandan dini ilimlerde cehalete, öbür yandan Arapça fundamentalist kitap tercümelerine zemin hazırlayacaktı.
Devlet dini alana hiçbir şekilde müdahale etmemeli, sadece, cemevleri dahil toplumsal ihtiyaçları karşılamalıdır.

‘YENİLENME’ KAVRAMI

İslam’da papalık gibi merkezi otorite olmadığı gibi, Proteston Reformu da bir laikleştirme hareketi değil, aksine papayı İncil’e saygısızlıkla suçlayan fundamentalist bir hareketti. Zamanımızda Protestan Avrupa toplumlarında kiliseler boşalmıştır. Fakat Amerika’da boşalan, Katolik kiliseleridir, Protestan kiliseleri eskiden olduğu gibi cemaatlerini koruyorlar. (Steve Bruce, Religion and Modernization, s. 151)
“Reform” kavramının İslamiyet için hiç uygun olmadığı açıktır. Fakat Müslümanların vahim hali de ortada! İslam’ın kendi terminolojisi olan “tecdid” (yenileme) ve “içtihat” kavramlarını çözüm yolu olarak görüyorum. Bu yolda ilerlenmesi, devlet müdahalesiyle değil, toplumsal dinamiklerle, iyi eğitimli dindarların gayretiyle olabilir. Öyle bir gelişmenin toplumsal zemini eğitimin, piyasa ekonomisinin, şehir hayatının, dünyaya açılmanın ve nihayet bilim ve tefekkürün gelişmesiyle oluşacaktır. İslam dünyasında bu alanda da en ileri ülke Türkiye’dir.

[Bu yazı 931 kez okundu]
Taha AKYOL

YAZARIN DİĞER YAZILARI: [50]
[28 Nisan 2014] Siyaset hukuku ezerse ... [17 Mart 2014] Bundan sonra ... [12 Mart 2014] Gidiş nereye? ... [9 Nisan 2013] Kimlik çatışmaları ... [30 Mart 2013] Eyalet sistemi ... [20 Mart 2013] Savcı ne diyor? ... [14 Şubat 2013] 4. Paket ... [8 Şubat 2013] Yargı sorunu ... [4 Ocak 2013] Hukukla ilgili iki konu ... [31 Aralık 2012] 'Devrim' gibi! ... [13 Kasım 2012] İdam mümkün mü? ... [18 Ekim 2012] 'Büyük Başbakan zavallı Obama' ... [5 Eylül 2012] Türbülans zamanı ... [20 Ağustos 2012] Demir ağlar ... [16 Ağustos 2012] Propaganda ... [11 Ağustos 2012] Çözmek ama nasıl ... [8 Ağustos 2012] Hazreti Ali ve mezhepler ... [28 Temmuz 2012] Aleviler, Sünniler ... [9 Temmuz 2012] Tanrı parçacığı ve Tanrı ... [7 Temmuz 2012] Yargıya güvenmek ... [4 Temmuz 2012] Cezada ne değişti? ... [29 Haziran 2012] 'Özel yetkili' kalkacak mı? ... [23 Haziran 2012] 3. Yargı Paketi? ... [4 Haziran 2012] Batman'dan bakarak Kürt meselesi ... [28 Mayıs 2012] Osmanlı'da bilim ... [16 Mayıs 2012] İki başlı Türkiye! ... [10 Mayıs 2012] Başkanlık sistemi? ... [4 Mayıs 2012] Mahkeme iptal eder mi? ... [17 Nisan 2012] Atatürk döneminde iktisat ve hukuk ... [28 Mart 2012] Başbuğ davası ... [15 Mart 2012] Yeni tahliyeler gelecek mi? ... [3 Mart 2012] İşte pilot dava ... [22 Şubat 2012] 'Zararlı çocuk!' ... [18 Şubat 2012] CMK'ya liberal ayar ... [9 Şubat 2012] Adalet Bakanı'na açık çağrı ... [18 Ocak 2012] Horoz dövüşü ... [13 Ocak 2012] Hukuk sorunu ... [10 Ocak 2012] Yetki tartışması ... [6 Ocak 2012] Özel mahkemeler yetkisizdir! ... [22 Aralık 2011] 1915'te ne oldu? ... [8 Aralık 2011] İktidar yalpaladı ... [1 Aralık 2011] Dersim konusunda İnönü ve Bayar ... [26 Kasım 2011] Dersim ve devrim ... [25 Kasım 2011] Dersim dersleri ... [7 Kasım 2011] KCK ve hukuk ... [17 Ekim 2011] Kapitalizmin sonu mu geldi? ... [14 Ekim 2011] İslam nereye? ... [13 Temmuz 2011] Osmanlı'da bilim niye gelişmedi? ... [22 Haziran 2011] HSYK atamaları ... [22 Ocak 2011] Bir öneri. ...
Taha AKYOL
BU SITENIN ÖNCELIKLI AMACI Ülkede evrensel, çagdas ve toplumcu bir hukuk ve yönetim anlayisini egemen kilmak üzere,
HUKUKÇULAR VE SORUMLULUK DUYAN HERKES ortak akil üretebilecekleri, ortak tutum belirleyebilecekleri bir iletisim, paylasim ve tartisma ortaminda BULUSTURMAKTIR.
Yeni Yaklasimlar, ortak çalisma ürünüdür. Sitede yer alan yazilardan yazari sorumludur. Kaynak gösterilerek alinti yapilabilir.
Websitesi ile lgili sorulariniz için buraya tiklayin. Diger konularla ilgili sorulariniz için iletisim sayfasindan ilgili kisi ile irtibata geçebilirsiniz.
Yeni Yaklasimlar © 2016 - [ARENA YAZILIM] - E-Müvekkil Pro™