Yazdırmak için tıklayın Eposta Olarak göndermek için tıklayın Yorum Eklemek için tıklayın
2023 için insani gelişme hedefleri gerekiyor
30 Mart 2013, Sedat ERGİN
, Sedat ERGİN

DÜNYANIN en büyük 20 ekonomisi arasına giren, Batı ekonomilerinin kriz içinde savrulduğu bir dönemde etkileyici büyüme oranları yakalayan Türkiye, iş büyümenin insani ve sosyal gelişmeye tahvil edilmesine geldiğinde aynı başarıyı gösterebiliyor mu?
 


Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı’nın (UNDP) geçenlerde açıkladığı “2013 İnsani Gelişme Endeksi Raporu”, bu soruya olumsuz bir yanıt veriyor. Türkiye insani gelişme sıralamasına giren 186 ülke arasında 90’ıncı sırada yer alıyor. Yani dünya sıralamasının ortasında bir yerde duruyor.

BM, bu endeksi bir dizi ölçüt üzerinden hesaplıyor. Bu hesaplamada, ortalama yaşam beklentisi süresi (74.2), 25 yaş üstü nüfusun ortalama eğitim süresi (6.5), beklenen ortalama eğitim süresi (12.9), kişi başına düşen gayrisafi milli hasıla (13.710 dolar) ve milli gelir sıralaması-insani gelişme sıralaması farkı (-32) gibi 5 temel ölçüt esas alınıyor.
Türkiye, kişi başına düşen milli gelirde son yıllarda ilerleme gösterse de, diğer kategorilerde hâlâ düşük bir performansa sahip olduğu için insani gelişme endeksinde dünya sıralamasında ortalardan yukarı doğru bir türlü çıkamıyor.
Bir kıyaslama yapabilmek açısından bundan önceki yıllara bakabiliriz. UNDP’nin 2010 sıralamasında Türkiye 169 ülke arasında 83’üncüydü. 2011’de daha kalabalık bir listede 187 ülke arasında 92’nciliğe düştü. 2012’de rapor çıkmadı. Aslında 2012 raporu yerine geçen 2013 raporunda Türkiye bu kez 186’lık bir listede 0.722’lik bir endeks değeri ile 90’ıncı sırayı tutuyor.
Dünya liginde tam nerede durduğumuzu görebilmek için aslında yakın endeks değerleriyle Türkiye’nin biraz önünde olan ve arkasında dizilen bazı ülkelere göz atmamız yeterli. Önde olanlar: İran (76), Bosna (81), Umman (84), Brezilya (85), Jamaika (86), Ermenistan (87), Ekvador 89. Hemen arkadan gelen ülkeler: Kolombiya (91), Sri Lanka (92), Cezayir (93), Tunus (94).

Bu sıralamada Türkiye açısından çok düşündürücü bir durum var. O da milli gelir sıralaması ile insani gelişme sıralaması arasındaki fark üzerinden hesaplanan değerdeki kötüleşme. Bu değerin artı çıkması, insani gelişmenin ekonomik gelişmenin önüne geçtiğini, eksi çıkması ise insani gelişmenin ekonomik büyümenin gerisinde kaldığını gösteriyor. İnsani gelişme endeksinde dünya birincisi olan Norveç’te bu değer ‘artı 4’. Türkiye’de ise ‘eksi 32’. Türkiye’nin bu başlıkta dünyadaki en yüksek eksi puana sahip ülkelerden biri olduğuna dikkat çekelim. Bu oran Batı ülkelerinde genellikle artı çıkıyor.
Daha da vahim bir durum var. Bu değer, UNDP’nin bir önceki 2011 raporunda ‘eksi 25’ti. 2010 raporunda ise ‘eksi 26’. Bu değerin 2012 sonu itibarıyla ‘eksi 32’ye yükselmiş olması Türkiye’de ekonomik büyüme ile insani gelişme arasındaki makasın giderek açılmakta olduğunu gösteriyor.

İnsani gelişme endeksiyle birlikte hazırlanan alt endeks listeleri de çok önemli. Rapordaki önemli bir tablo “Cinsiyet Eşitsizliği Endeksi”ni konu alıyor. Bu listede Türkiye bir önceki rapora kıyasla biraz düzelme göstermekle birlikte, yine de küresel ligin ortasında bir yerde konumlanıyor.
Bu endeks, doğum sırasında anne ölümleri, 15-19 yaşları arası genç anne doğumları, parlamentodaki kadın milletvekili oranı, 25 yaş üstü nüfus içinde lise mezunlarının oranı ve çalışarak ya da iş arayarak işgücü piyasasına katılan kadınların toplam çalışabilir kadın nüfusuna oranı gibi ölçütler esas alınarak hesaplanıyor. Bu endekste 2011 sıralamasında Türkiye 138 ülke arasında 77’nci olurken, 2013’te 147 ülke arasında 68’inciliğe yükselmiş. Burada, insani gelişme endeksine kıyasla olumlu bir yöneliş söz konusu.
Sonuçta, Türkiye’nin insani gelişme alanında kat etmesi gereken çok uzun bir yol var. Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, 2023’te Cumhuriyet’in 100’üncü yıldönümüne büyük iddialı hedeflerle yaklaşıyor. Erdoğan, sıkça dünyanın ilk 10 ekonomisi arasına girme hedefinden söz ediyor, 2023’e ilişkin büyüme ve ihracat rakamlarını vurguluyor.
Kuşkusuz, bir ülkenin büyük hedeflerin peşine düşmesi güzel bir şey. Ancak 2023’e bakarken artık Türkiye’nin insani gelişmede dünya sıralamasındaki vasat durumunun iyileştirilmesi yönünde de iddialı hedefler koymak ve bunları hayata geçirmek zamanı gelmedi mi?

(Hürriyet)

[Bu yazı 1130 kez okundu]
Sedat ERGİN

YAZARIN DİĞER YAZILARI: [91]
[16 Temmuz 2013] Biber gazı atılırken doktor hazır bulunsun ... [2 Temmuz 2013] AİHM kararları 12 Eylül yasasını geçersiz kıldı ... [3 Mayıs 2013] Tarihin akışı uçurumun kenarından nasıl döndü? ... [23 Nisan 2013] AİHM içtihatları ışığında Fazıl Say kararı ... [18 Nisan 2013] Tazminat komisyonu İtalya'da yürümedi, ya Türkiye'de? ... [16 Nisan 2013] AİHM'ye başvuru hakkı engelleniyor mu? ... [9 Nisan 2013] Kerry gezisinin dökümü ... [15 Mart 2013] DÖRDÜNCÜ YARGI PAKETİ (II) Tasarının TBMM'de iyileştirilmesi gerekiyor ... [9 Şubat 2013] Ergin Saygun ve vicdanların paslanması ... [1 Şubat 2013] Oramiral Güner istifası ile ne mesaj verdi? ... [25 Ocak 2013] Avukat tutuklamanın ufukta beliren maliyeti ... [3 Ocak 2013] Erdoğan hangi vesayeti kastediyor? ... [26 Aralık 2012] Yargısız infazlar ve çekimser demokrasi ... [8 Aralık 2012] Erdoğan'ın AİHM karşısındaki zor tercihi ... [5 Aralık 2012] AİHM kararı ışığında Başdenetçi tartışması ... [27 Kasım 2012] AİHM'deki Türk yargıç: 'Durumumuz parlak değil' ... [21 Kasım 2012] Erdoğan Obama'ya da kafa tutuyor ... [16 Ekim 2012] Yargıda daha çok reform bekleniyor ... [12 Ekim 2012] AB İLERLEME RAPORU ... [5 Eylül 2012] Yargıtay Başkanı'nın gözünden otoriterleşme ... [4 Eylül 2012] Suriye konusundaki büyük yalnızlığımız ... [30 Ağustos 2012] SURİYE POLİTİKASININ MUHASEBESİ (2): Evdeki hesap çarşıya uymayınca ... [22 Ağustos 2012] Erdoğan ve tarihe adil bakabilmek ... [31 Temmuz 2012] Ortadoğu'nun siyasi coğrafyası çözülürken ... [13 Temmuz 2012] Erdoğan ve Alevilerin horlanması meselesi ... [7 Temmuz 2012] YARGI REFORMU (3): Özgürlüğe yeni güvence Özgürlükler Hâkimi ... [6 Temmuz 2012] YARGI REFORMU (2): DGM'lerden ÖYM'lere ÖYM'lerden TMM'lere ... [5 Temmuz 2012] Yargı reformu-1: Özel yetkili mahkemelerin en büyük başarısı nedir? ... [23 Haziran 2012] Bağımsız insan hakları kurumu bir hayalmiş ... [21 Haziran 2012] Vatandaşa işkence sokağa taşınca ... [20 Haziran 2012] Dağlıca baskınının düşündürdükleri ... [14 Haziran 2012] HSYK'dan savcı açıklaması ... [9 Haziran 2012] Erdoğan'dan özel yetkili mahkemelere yeni bakış ... [30 Mayıs 2012] Amerika da basın özgürlüğü sorunlu diyor ... [18 Mayıs 2012] Uludere faciası ve erdemli devlet olmak ... [27 Nisan 2012] Hükümetin yargı reformundaki iradesine ne oldu? ... [10 Nisan 2012] Balyoz'da nasıl delil atlanır? ... [6 Nisan 2012] Haşim Kılıç ne demek istedi? ... [31 Mart 2012] Avrupa'nın eleştirel bakışı kuvvetleniyor ... [17 Mart 2012] Letonya'daki bir katliamdan Madımak yangınına ... [15 Mart 2012] Türk usulü demokraside "filibuster" olur mu? ... [10 Mart 2012] Basının eleştiri hakkı ne kadar geniş? ... [7 Mart 2012] Ortaokulların kapısı imam hatiplere açılıyor ... [28 Şubat 2012] AB ile diyalogda Nuray Mert meselesi ... [21 Şubat 2012] Avrupa'dan yargı reformuna hem destek hem eleştiri ... [18 Şubat 2012] AİHM'nin Tuncay Özkan kararının muhasebesi ... [17 Şubat 2012] Hükümetin son krize habersiz yakalanması olağan mı? ... [9 Şubat 2012] Önce eğitimin kalitesine bakalım ... [27 Ocak 2012] Yargı Reformu ... [12 Ocak 2012] Avrupa'dan hâkim ve savcılara ağır eleştiriler ... [10 Ocak 2012] Başbuğ nerede yargılanmalı? ... [4 Ocak 2012] Uludere faciasında istihbarat soruları ... [22 Aralık 2011] Gırtlak kanseri bir mahkûmun ölümü ... [8 Aralık 2011] Şike yasası krizinin anatomisi ... [3 Aralık 2011] Avrupa'ya verilen sözler ne zaman tutulacak? ... [19 Kasım 2011] Ankara'da Suriye'ye dönük iki askeri senaryo ... [12 Kasım 2011] Genç değil, Meclis kürsüsü yara aldı ... [9 Kasım 2011] Ekonomide G20'deyiz insani gelişmede 92'nci ... [14 Ekim 2011] AB'ye göre basın özgürlüğü ihlalleri ciddi ... [14 Eylül 2011] HSYK Başkanvekili'nden mesaj var ... [10 Eylül 2011] HSYK şikâyetler karşısında adil mi? ... [9 Eylül 2011] Deniz Feneri'nde hatayı kim yaptı? ... [6 Eylül 2011] Hükümet tutukluluk süresinde kendisini bağladı ... [1 Eylül 2011] Adalet duygusu neden zedeleniyor? ... [24 Ağustos 2011] Libya dersleri ... [6 Ağustos 2011] ABD ve İngiltere'den Balyoz'a katılmak ... [3 Ağustos 2011] Balyoz'da ucu açık bir sürece doğru ... [29 Temmuz 2011] Yolsuzlukla mücadelede dünya liginde neredeyiz? ... [21 Temmuz 2011] Öcalan'ın oyun planı ... [17 Temmuz 2011] Türk yargısı hiç böyle eleştirilmemişti ... [12 Temmuz 2011] Rota yeniden AB'ye mi çevriliyor? ... [8 Temmuz 2011] Yemin kriziyle bölgesel güç olunabilir mi? ... [7 Temmuz 2011] Yeni kabinede dikkat çeken yönelişler ... [28 Haziran 2011] Adalet duygusu kaybolunca ... [7 Haziran 2011] Basın özgürlüğünde sıkıntılı bir döneme doğru ... [28 Mayıs 2011] Kasetler konusunda muhtelif teoriler ... [10 Mayıs 2011] AB'den tutuklu gazetecilere mesaj ... [4 Mayıs 2011] Yargıtay'da önemli bir içtihat değişikliği ... [3 Mayıs 2011] Özel yetkili mahkemelere barolardan önemli çıkış ... [27 Nisan 2011] Kopartılan yalnızca heykelin kafası mı? ... [14 Nisan 2011] Sosyalist olmanın ağır bedeli ... [9 Nisan 2011] Savcılar lehte delilleri tutabilir mi? ... [5 Nisan 2011] TBMM tarihi bir hata yapmak üzere ... [31 Mart 2011] Ergenekon'da envanter çıkartmak ... [30 Mart 2011] Bireysel başvuru hakkına veda mı? ... [9 Mart 2011] Şener ve Şık hangi delillerle tutuklandı? ... [16 Şubat 2011] Balyoz davasında tutuklama kriterleri ... [2 Şubat 2011] Amerikan modeli Erdoğan'ı mutsuz edebilir ... [22 Ocak 2011] Balyoz'da adli emanet bilmecesi ... [7 Ocak 2011] Yargıtay Başkanı: 'Bize haksızlık yaptınız' ... [13 Kasım 2010] Türkiye'nin yolsuzluk karnesi tekerrürden mi ibarettir ...
Sedat ERGİN
BU SITENIN ÖNCELIKLI AMACI Ülkede evrensel, çagdas ve toplumcu bir hukuk ve yönetim anlayisini egemen kilmak üzere,
HUKUKÇULAR VE SORUMLULUK DUYAN HERKES ortak akil üretebilecekleri, ortak tutum belirleyebilecekleri bir iletisim, paylasim ve tartisma ortaminda BULUSTURMAKTIR.
Yeni Yaklasimlar, ortak çalisma ürünüdür. Sitede yer alan yazilardan yazari sorumludur. Kaynak gösterilerek alinti yapilabilir.
Websitesi ile lgili sorulariniz için buraya tiklayin. Diger konularla ilgili sorulariniz için iletisim sayfasindan ilgili kisi ile irtibata geçebilirsiniz.
Yeni Yaklasimlar © 2016 - [ARENA YAZILIM] - E-Müvekkil Pro™