Yazdırmak için tıklayın Eposta Olarak göndermek için tıklayın Yorum Eklemek için tıklayın
Avukat tutuklamanın ufukta beliren maliyeti
25 Ocak 2013, Sedat ERGİN
, Sedat ERGİN

BİR avukatın gözaltına alınmasını, tutuklanmasını herhangi bir vatandaşın benzer bir hukuki tasarrufa muhatap olmasından farklı görmemizi gerektiren bir dizi neden var.
 

Haksız ya da hukuka aykırı bir şekilde yapılması halinde, avukatların tutuklanması, bir vatandaşın mağduriyetinin bireysel düzeyde yol açtığı sonuçların da ötesine geçerek, doğrudan savunma hakkını ortadan kaldıran bir fiile dönüşüyor, adalet kavramının içini boşaltıyor.

Bu nedenledir ki, evrensel hukukta avukatların özel durumuyla ilgili olarak bir dizi koruyucu ilke ve düzenleme getirilmiş. Bu amaçla hazırlanmış uluslararası sözleşmelerin temel bir ortak paydası, hükümetlere avukatların korunması konusunda pozitif anlamda görev yüklüyor olması.

* * *

Bu sözleşmelerden biri, geçenlerde avukat Turgut Kazan’ın açıklamasında hatırlattığı BM’nin 1990 tarihli “Avukatın Rolüne İlişkin Temel İlkeler Bildirgesi”. Kısaca “Havana Bildirgesi” olarak adlandırılan metin, hükümetlere “Avukatların hiçbir baskı, engelleme, taciz veya haksız müdahaleyle karşılaşmadan her türlü mesleki faaliyetlerini yerine getirmelerini sağlama” görevini veriyor.

Bir diğer önemli metin, Türkiye’nin de üyesi olduğu Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin 2000 yılında kabul ettiği “Avukatlık Mesleğinin Özgürce Yapılmasına İlişkin Karar”. Burada da hükümetler “Avukatları, etki, kışkırtma, baskı, tehdit ya da yersiz müdahalelere muhatap etmeyecek, mesleki bağımsızlıklarını kabul edilemez kısıtlamalar olmaksızın güvence altına alacak bir yargılama sistemini hayata geçirmeye” davet ediliyor.

* * *

Türkiye açısından önemli bir başka nokta, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) bu başlığı ilgilendiren bir dizi kararının bulunması. Bu konudaki referans metinlerden biri, AİHM’nin 1991’de Almanya’da ofisinde yapılan polis aramasında evrakına el konulan bir avukatın durumuyla ilgili aldığı ünlü Niemetz kararı. Bu şikâyette, AİHM, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin özel hayatın korunmasına ilişkin 8’inci maddesinden ihlal kararı vermiştir.

Ancak doğrudan Türkiye’den kaynaklanan bir kararı özellikle incelememiz gerekiyor. Bu, 2003 tarihli “Tahir Elçi ve Diğerleri” kararı. Bu konudaki dosya, 1993 yılında bir grup avukatın PKK’nın kuryeliğini ve propagandasını yaptıkları iddiasıyla tutuklanmasıyla ilgilidir. AİHM, bu olayda Türkiye’yi hem işkenceden (3’üncü madde), hem de özgürlük hakkının (5’inci madde) ihlalinden dolayı mahkûm etmiştir.

Ancak bu mahkûmiyetin bir de arama ve evraka el koyma boyutu var. Dilekçe sahipleri, polisin arama sırasında “müvekkil ile avukat arasındaki ilişkinin gizliliğinin sağlanması ihtiyacını hiçe saydığı” şikâyetini de yöneltmiştir. AİHM de “arama ve el koyma önlemlerinin herhangi uygun bir yetki ve koruma olmaksızın yapıldığını” tespit ederek, Türkiye’nin Sözleşme’nin 8’inci maddesini ihlal ettiğine hükmetmiştir.

* * *

Bu arada, AİHM’nin Elçi kararında çok önemli bir ayrıntısı, avukatların maruz kaldıkları işlemlerin mesleki faaliyetlerine zarar verdiğini, bu çerçevede insan hakları ve ceza hukuku alanlarında savunma yapan kişiler üzerinde kaçınılmaz bir şekilde “caydırıcı bir etki” (chilling effect) yaratabileceğini belirtmiş olmasıdır.
Bakın Adalet Bakanlığı’nın web sitesinde de yer alan bu kararın 669’uncu paragrafında ne deniliyor:
“Avukatların hiçbir engellemeye maruz kalmadan mesleklerini icra etme özgürlükleri, demokratik toplumun önemli bir parçası olup Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin özellikle adil yargılanma ve kişi güvenliği hakları ile beraber diğer düzenlemelerinin de etkin bir şekilde uygulanması için önemlidir.

Bu meslek mensuplarına karşı yapılacak baskı ve tacizler, Sözleşme sisteminin özüne yapılmış saldırılardır. Bu yüzden, her ne şekilde olursa olsun baskı iddiaları ama özellikle avukatların geniş ölçekli tutuklanmaları ve gözaltına alınmaları ve bürolarının aranmaları Mahkeme (AİHM) tarafından oldukça sıkı bir incelemeye tabi tutulacaktır.”

Geçen hafta Çağdaş Hukukçular Derneği’ne üye 9 avukatın tutuklanması olayına bu açılardan da bakabilirsiniz.

(Hürriyet)

[Bu yazı 1609 kez okundu]
Sedat ERGİN

YAZARIN DİĞER YAZILARI: [91]
[16 Temmuz 2013] Biber gazı atılırken doktor hazır bulunsun ... [2 Temmuz 2013] AİHM kararları 12 Eylül yasasını geçersiz kıldı ... [3 Mayıs 2013] Tarihin akışı uçurumun kenarından nasıl döndü? ... [23 Nisan 2013] AİHM içtihatları ışığında Fazıl Say kararı ... [18 Nisan 2013] Tazminat komisyonu İtalya'da yürümedi, ya Türkiye'de? ... [16 Nisan 2013] AİHM'ye başvuru hakkı engelleniyor mu? ... [9 Nisan 2013] Kerry gezisinin dökümü ... [30 Mart 2013] 2023 için insani gelişme hedefleri gerekiyor ... [15 Mart 2013] DÖRDÜNCÜ YARGI PAKETİ (II) Tasarının TBMM'de iyileştirilmesi gerekiyor ... [9 Şubat 2013] Ergin Saygun ve vicdanların paslanması ... [1 Şubat 2013] Oramiral Güner istifası ile ne mesaj verdi? ... [3 Ocak 2013] Erdoğan hangi vesayeti kastediyor? ... [26 Aralık 2012] Yargısız infazlar ve çekimser demokrasi ... [8 Aralık 2012] Erdoğan'ın AİHM karşısındaki zor tercihi ... [5 Aralık 2012] AİHM kararı ışığında Başdenetçi tartışması ... [27 Kasım 2012] AİHM'deki Türk yargıç: 'Durumumuz parlak değil' ... [21 Kasım 2012] Erdoğan Obama'ya da kafa tutuyor ... [16 Ekim 2012] Yargıda daha çok reform bekleniyor ... [12 Ekim 2012] AB İLERLEME RAPORU ... [5 Eylül 2012] Yargıtay Başkanı'nın gözünden otoriterleşme ... [4 Eylül 2012] Suriye konusundaki büyük yalnızlığımız ... [30 Ağustos 2012] SURİYE POLİTİKASININ MUHASEBESİ (2): Evdeki hesap çarşıya uymayınca ... [22 Ağustos 2012] Erdoğan ve tarihe adil bakabilmek ... [31 Temmuz 2012] Ortadoğu'nun siyasi coğrafyası çözülürken ... [13 Temmuz 2012] Erdoğan ve Alevilerin horlanması meselesi ... [7 Temmuz 2012] YARGI REFORMU (3): Özgürlüğe yeni güvence Özgürlükler Hâkimi ... [6 Temmuz 2012] YARGI REFORMU (2): DGM'lerden ÖYM'lere ÖYM'lerden TMM'lere ... [5 Temmuz 2012] Yargı reformu-1: Özel yetkili mahkemelerin en büyük başarısı nedir? ... [23 Haziran 2012] Bağımsız insan hakları kurumu bir hayalmiş ... [21 Haziran 2012] Vatandaşa işkence sokağa taşınca ... [20 Haziran 2012] Dağlıca baskınının düşündürdükleri ... [14 Haziran 2012] HSYK'dan savcı açıklaması ... [9 Haziran 2012] Erdoğan'dan özel yetkili mahkemelere yeni bakış ... [30 Mayıs 2012] Amerika da basın özgürlüğü sorunlu diyor ... [18 Mayıs 2012] Uludere faciası ve erdemli devlet olmak ... [27 Nisan 2012] Hükümetin yargı reformundaki iradesine ne oldu? ... [10 Nisan 2012] Balyoz'da nasıl delil atlanır? ... [6 Nisan 2012] Haşim Kılıç ne demek istedi? ... [31 Mart 2012] Avrupa'nın eleştirel bakışı kuvvetleniyor ... [17 Mart 2012] Letonya'daki bir katliamdan Madımak yangınına ... [15 Mart 2012] Türk usulü demokraside "filibuster" olur mu? ... [10 Mart 2012] Basının eleştiri hakkı ne kadar geniş? ... [7 Mart 2012] Ortaokulların kapısı imam hatiplere açılıyor ... [28 Şubat 2012] AB ile diyalogda Nuray Mert meselesi ... [21 Şubat 2012] Avrupa'dan yargı reformuna hem destek hem eleştiri ... [18 Şubat 2012] AİHM'nin Tuncay Özkan kararının muhasebesi ... [17 Şubat 2012] Hükümetin son krize habersiz yakalanması olağan mı? ... [9 Şubat 2012] Önce eğitimin kalitesine bakalım ... [27 Ocak 2012] Yargı Reformu ... [12 Ocak 2012] Avrupa'dan hâkim ve savcılara ağır eleştiriler ... [10 Ocak 2012] Başbuğ nerede yargılanmalı? ... [4 Ocak 2012] Uludere faciasında istihbarat soruları ... [22 Aralık 2011] Gırtlak kanseri bir mahkûmun ölümü ... [8 Aralık 2011] Şike yasası krizinin anatomisi ... [3 Aralık 2011] Avrupa'ya verilen sözler ne zaman tutulacak? ... [19 Kasım 2011] Ankara'da Suriye'ye dönük iki askeri senaryo ... [12 Kasım 2011] Genç değil, Meclis kürsüsü yara aldı ... [9 Kasım 2011] Ekonomide G20'deyiz insani gelişmede 92'nci ... [14 Ekim 2011] AB'ye göre basın özgürlüğü ihlalleri ciddi ... [14 Eylül 2011] HSYK Başkanvekili'nden mesaj var ... [10 Eylül 2011] HSYK şikâyetler karşısında adil mi? ... [9 Eylül 2011] Deniz Feneri'nde hatayı kim yaptı? ... [6 Eylül 2011] Hükümet tutukluluk süresinde kendisini bağladı ... [1 Eylül 2011] Adalet duygusu neden zedeleniyor? ... [24 Ağustos 2011] Libya dersleri ... [6 Ağustos 2011] ABD ve İngiltere'den Balyoz'a katılmak ... [3 Ağustos 2011] Balyoz'da ucu açık bir sürece doğru ... [29 Temmuz 2011] Yolsuzlukla mücadelede dünya liginde neredeyiz? ... [21 Temmuz 2011] Öcalan'ın oyun planı ... [17 Temmuz 2011] Türk yargısı hiç böyle eleştirilmemişti ... [12 Temmuz 2011] Rota yeniden AB'ye mi çevriliyor? ... [8 Temmuz 2011] Yemin kriziyle bölgesel güç olunabilir mi? ... [7 Temmuz 2011] Yeni kabinede dikkat çeken yönelişler ... [28 Haziran 2011] Adalet duygusu kaybolunca ... [7 Haziran 2011] Basın özgürlüğünde sıkıntılı bir döneme doğru ... [28 Mayıs 2011] Kasetler konusunda muhtelif teoriler ... [10 Mayıs 2011] AB'den tutuklu gazetecilere mesaj ... [4 Mayıs 2011] Yargıtay'da önemli bir içtihat değişikliği ... [3 Mayıs 2011] Özel yetkili mahkemelere barolardan önemli çıkış ... [27 Nisan 2011] Kopartılan yalnızca heykelin kafası mı? ... [14 Nisan 2011] Sosyalist olmanın ağır bedeli ... [9 Nisan 2011] Savcılar lehte delilleri tutabilir mi? ... [5 Nisan 2011] TBMM tarihi bir hata yapmak üzere ... [31 Mart 2011] Ergenekon'da envanter çıkartmak ... [30 Mart 2011] Bireysel başvuru hakkına veda mı? ... [9 Mart 2011] Şener ve Şık hangi delillerle tutuklandı? ... [16 Şubat 2011] Balyoz davasında tutuklama kriterleri ... [2 Şubat 2011] Amerikan modeli Erdoğan'ı mutsuz edebilir ... [22 Ocak 2011] Balyoz'da adli emanet bilmecesi ... [7 Ocak 2011] Yargıtay Başkanı: 'Bize haksızlık yaptınız' ... [13 Kasım 2010] Türkiye'nin yolsuzluk karnesi tekerrürden mi ibarettir ...
Sedat ERGİN
BU SITENIN ÖNCELIKLI AMACI Ülkede evrensel, çagdas ve toplumcu bir hukuk ve yönetim anlayisini egemen kilmak üzere,
HUKUKÇULAR VE SORUMLULUK DUYAN HERKES ortak akil üretebilecekleri, ortak tutum belirleyebilecekleri bir iletisim, paylasim ve tartisma ortaminda BULUSTURMAKTIR.
Yeni Yaklasimlar, ortak çalisma ürünüdür. Sitede yer alan yazilardan yazari sorumludur. Kaynak gösterilerek alinti yapilabilir.
Websitesi ile lgili sorulariniz için buraya tiklayin. Diger konularla ilgili sorulariniz için iletisim sayfasindan ilgili kisi ile irtibata geçebilirsiniz.
Yeni Yaklasimlar © 2016 - [ARENA YAZILIM] - E-Müvekkil Pro™