Yazdırmak için tıklayın Eposta Olarak göndermek için tıklayın Yorum Eklemek için tıklayın
Bir öneri.
22 Ocak 2011, Taha AKYOL
, Taha AKYOL

ANAYASA Mahkemesi’ne yargı kararlarını iptal yetkisinin verilmesi konusunu incelemeye devam ediyorum. İptal yetkisinin yanlış olacağını yazmıştım, bu kanaatimi koruyorum.
Referandumda kabul edilen 148. maddeye göre, Anayasa Mahkemesi “kanun yolu” kavramının kapsamına giren konularda inceleme yapamaz.
Eğer Yargıtay’ın veya Danıştay’ın bir kararını Anayasa Mahkememiz “insan hakları”na aykırı bulur da iptal ederse, bu ilk derece mahkemelerinin kararlarını Yargıtay ve Danıştay’ın “bozması” gibi bir işlem olur ki, 148. maddeye aykırı olduğu kanaatindeyim.
Nitekim AİHM’nin de “kanun yolu” niteliğinde bir inceleme yapma ve “iptal” kararı verme yetkisi yoktur.
Fakat iptal yetkisini savunanlar diyor ki:
“Farzedelim, Anayasa Mahkemesi Yargıtay veya Danıştay’ın bir kararını ‘insan hakları ihlali’ olarak tespit etti… O karar hâlâ geçerli olacaksa ‘bireysel başvuru’nun anlamı kalmaz…”
Bu, yabana atılacak bir görüş değildir. Çünkü “bireysel başvuru” bu şekilde işlevsiz kalacaksa, “bireysel başvuru”dan beklenen yararlar gerçekleşmemiş olur.

Doğru iki amaç
İnsan hakları ihlallerine karşı iç “kanun yolları” tüketildikten sonra Anayasa Mahkemesi’ne “bireysel başvuru” yolunun açılmasından iki yarar bekleniyor:
-  Hukuki yarar: AİHM’den daha kısa sürede Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne uyumun sağlanması…
-  Milli yarar: AİHM’ye giden ve mahkûmiyetle sonuçlanan davaların büyük çapta ülke içinde halledilerek Türkiye’nin hukuki güvenilirliğinin yükseltilmesi.
Bunlar doğru olduğu için baştan beri “bireysel başvuru”yu savunuyorum.
Fakat bu iki yararın gerçekleşmesi “bireysel başvuru”nun “etnik denetim” mekanizması olarak işlemesine bağlıdır.
“İptal”i savunanlar Gürcistan ve Azerbaycan örneklerini veriyor. Bu iki ülkede de “bireysel başvuru” var ama AİHM bunu “etkin denetim” olarak kabul etmiyor.
Halbuki, AİHM KKTC’de kurulan Mülkiyet Komisyonu’nu “etkin denetim” olarak kabul etti, artık Rumlar buradan geçmeden AİHM’de Türkiye aleyhine mülkiyet ve tazminat davası açamıyorlar. Türkiye rahat bir nefes aldı.
“İptal”i savunanlar diyor ki:
“Anayasa Mahkemesi’ne iptal yetkisi tanınmazsa, bizdeki başvuru da kâğıt üzerinde kalabilir ve beklenen yarar gerçekleşmez. Çünkü mahkemelerimiz AİHM kararlarını bile ‘yargılanmanın yenilenmesi’ için sebep saymıyor, devlet tazminat ödemekle kalıyor.”

Çözüm usul yasalarında
Durumun ciddi olduğu ortada. Öyleyse “iptal” yetkisi tanıyalım mı? Ben hâlâ bunun 148. maddeye aykırı olacağı görüşündeyim. Yüksek yargı organları arasında gerilim ve kargaşaya da yol açabilir.
Ne yapmalı?
Usul kanunlarında çözüm yolu var. Mesela CMK 311. maddeye göre bir mahkememizin kararını AİHM insan haklarına aykırı bulunursa, o karar “iptal” edilmiş olmaz… Kişinin talebiyle “yargılanmanın yenilenmesi” yoluna gidilir.
Bugün mahkemelerimiz kendi kararını “yeniden yargılama”ya açmada isteksiz davranıyorlar, CMK’nın bu hükmü pek işlemiyor.
Benim önerim şu:
Anayasa Mahkemesi’ne “iptal” yetkisi verilmez, sadece “ihlal tespiti” ve gerektiğinde “tazminat”a hükmetme yetkisi verilir. Beri yanda, usul kanunlarına, mesela “Türkiye Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi tarafından bir kararda insan hakları ihlali olduğu tespit edilirse yargılama yenilenir” gibi bir madde eklenir.
Bunun fiili sonucu “iptal”le aynıdır; dosya yeniden açılır.
Ama hukuken farklıdır: AİHM’de olmayan bir yetki Anayasa Mahkemesi’ne verilmiş olmaz… 148. maddeye aykırılık olmaz… Yüksek yargı organları arasında hiyerarşi ve “kanun yolu” kargaşası da yaratılmış olmaz.
Yargılanmanın yenilenmesiyle “etkin denetim” gerçekleşmiş olacağı için AİHM ile ilgili sorunlar da çözülmüş olur.
Adalet Bakanı’nın, yargının ve hukukçuların tartışmasına sunuyorum.

(Milliyet 22.01.2011)

[Bu yazı 1559 kez okundu]
Taha AKYOL

YAZARIN DİĞER YAZILARI: [50]
[28 Nisan 2014] Siyaset hukuku ezerse ... [17 Mart 2014] Bundan sonra ... [12 Mart 2014] Gidiş nereye? ... [25 Eylül 2013] Dinde reform ... [9 Nisan 2013] Kimlik çatışmaları ... [30 Mart 2013] Eyalet sistemi ... [20 Mart 2013] Savcı ne diyor? ... [14 Şubat 2013] 4. Paket ... [8 Şubat 2013] Yargı sorunu ... [4 Ocak 2013] Hukukla ilgili iki konu ... [31 Aralık 2012] 'Devrim' gibi! ... [13 Kasım 2012] İdam mümkün mü? ... [18 Ekim 2012] 'Büyük Başbakan zavallı Obama' ... [5 Eylül 2012] Türbülans zamanı ... [20 Ağustos 2012] Demir ağlar ... [16 Ağustos 2012] Propaganda ... [11 Ağustos 2012] Çözmek ama nasıl ... [8 Ağustos 2012] Hazreti Ali ve mezhepler ... [28 Temmuz 2012] Aleviler, Sünniler ... [9 Temmuz 2012] Tanrı parçacığı ve Tanrı ... [7 Temmuz 2012] Yargıya güvenmek ... [4 Temmuz 2012] Cezada ne değişti? ... [29 Haziran 2012] 'Özel yetkili' kalkacak mı? ... [23 Haziran 2012] 3. Yargı Paketi? ... [4 Haziran 2012] Batman'dan bakarak Kürt meselesi ... [28 Mayıs 2012] Osmanlı'da bilim ... [16 Mayıs 2012] İki başlı Türkiye! ... [10 Mayıs 2012] Başkanlık sistemi? ... [4 Mayıs 2012] Mahkeme iptal eder mi? ... [17 Nisan 2012] Atatürk döneminde iktisat ve hukuk ... [28 Mart 2012] Başbuğ davası ... [15 Mart 2012] Yeni tahliyeler gelecek mi? ... [3 Mart 2012] İşte pilot dava ... [22 Şubat 2012] 'Zararlı çocuk!' ... [18 Şubat 2012] CMK'ya liberal ayar ... [9 Şubat 2012] Adalet Bakanı'na açık çağrı ... [18 Ocak 2012] Horoz dövüşü ... [13 Ocak 2012] Hukuk sorunu ... [10 Ocak 2012] Yetki tartışması ... [6 Ocak 2012] Özel mahkemeler yetkisizdir! ... [22 Aralık 2011] 1915'te ne oldu? ... [8 Aralık 2011] İktidar yalpaladı ... [1 Aralık 2011] Dersim konusunda İnönü ve Bayar ... [26 Kasım 2011] Dersim ve devrim ... [25 Kasım 2011] Dersim dersleri ... [7 Kasım 2011] KCK ve hukuk ... [17 Ekim 2011] Kapitalizmin sonu mu geldi? ... [14 Ekim 2011] İslam nereye? ... [13 Temmuz 2011] Osmanlı'da bilim niye gelişmedi? ... [22 Haziran 2011] HSYK atamaları ...
Taha AKYOL
BU SITENIN ÖNCELIKLI AMACI Ülkede evrensel, çagdas ve toplumcu bir hukuk ve yönetim anlayisini egemen kilmak üzere,
HUKUKÇULAR VE SORUMLULUK DUYAN HERKES ortak akil üretebilecekleri, ortak tutum belirleyebilecekleri bir iletisim, paylasim ve tartisma ortaminda BULUSTURMAKTIR.
Yeni Yaklasimlar, ortak çalisma ürünüdür. Sitede yer alan yazilardan yazari sorumludur. Kaynak gösterilerek alinti yapilabilir.
Websitesi ile lgili sorulariniz için buraya tiklayin. Diger konularla ilgili sorulariniz için iletisim sayfasindan ilgili kisi ile irtibata geçebilirsiniz.
Yeni Yaklasimlar © 2016 - [ARENA YAZILIM] - E-Müvekkil Pro™