Yazdırmak için tıklayın Eposta Olarak göndermek için tıklayın Yorum Eklemek için tıklayın
YARGI REFORMU (2): DGM'lerden ÖYM'lere ÖYM'lerden TMM'lere
6 Temmuz 2012, Sedat ERGİN
, Sedat ERGİN

4 Aralık 2004 tarihinde 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu TBMM’den geçerken, Devlet Güvenlik Mahkemeleri’nin yürürlükten kaldırılıyor olması yurtta bir sevinç dalgası yaratmış, bu adım AB’ye tam üyelik hedefi yönünde büyük bir reform hamlesi olarak görülmüştü.
 

O tarihte DGM’leri kaldıran bu yasanın 250’nci maddesinde getirilen bir düzenleme yeterince dikkat çekmemişti, CHP’nin itirazları hariç tutulursa. Bu maddeyle Özel Yetkili Mahkemeler (ÖYM) kuruluyordu.
Bu olumlu hava, ÖYM’lere hâkim olan zihniyet ve uygulamalar nedeniyle 4-5 yıl sonra yerini kamuoyu ve bizzat hükümet tarafından da dile getirilen yaygın şikâyetlere ve AİHM’den birbiri ardına gelen ihlal kararlarına bırakmıştır.

ÖYM’LERE AKRABA GELDİ

Yaklaşık 8 yıl sonra geçen hafta sonu TBMM’den geçen üçüncü yargı paketine son anda eklenen bir değişiklikle ÖYM’ler görünüşte kaldırılmıştır. Ancak bu mahkemelerde başlamış olan Ergenekon, Balyoz, KCK gibi davalar devam edecek, ÖYM’ler önlerinde bekleyen dosyaları erittikleri oranda zamanla tasfiye olacaktır.
Ancak ÖYM’lerin kademeli bir şekilde sahneden çekilecek olması, özel yetkili yargılama sisteminin tarihe karıştığı anlamına gelmiyor. Çünkü ÖYM’lerin yerine yakın akrabası olan “Terörle Mücadele Mahkemeleri” yani TMM’ler kuruluyor.
TBMM’den geçen yargı paketinin en önemli unsurlarından biri, ÖYM’leri aşamalı bir şekilde kapatırken 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu’na yapılan bir eklemeyle onların yetkilerini yeni kurulacak olan ihtisas mahkemelerine aktarmasıdır.
Buna göre, Terörle Mücadele Yasası kapsamına giren suçlar dolayısıyla açılan davalar birden çok ili kapsayacak şekilde belirlenecek illerde görevlendirilecek özel yetkilere sahip ağır ceza mahkemelerinde görülecektir.
ÖYM’lerle kıyaslandığında, yeni mahkemelerin görev talimatının anayasal düzene karşı faaliyetler ve darbe organizasyonları suçları da dahil olmak üzere büyük ölçüde korunduğunu söyleyebiliriz.

HAKLI SORU: DEĞİŞEN NE?

Bu ne anlama geliyor? Bir taraftan ÖYM’ler görmekte oldukları büyük davalara bakarken, onlara paralel bir düzlemde benzer yetkilere sahip olan TMM’ler de Türk yargı sistemine dahil olacaktır. En azından kısa ve hatta orta dönemde özel yargılama usullerinin geçerli olduğu mahkemelerin alanının genişleyeceğini söyleyebiliriz.
Sonuçta yanlış bir şekilde yürüdüğü, başına buyruk hale geldiği konusunda üzerinde önemli bir mutabakat doğan bir model zaman içinde kaldırılırken, bunun ikizi olan başka bir modelin doğumuna tanıklık ediyoruz.
Bu durumda pek çok vatandaş haklı olarak “Değişen nedir ki” diye soracaktır.
Hükümet, ÖYM’leri tasfiye etme ihtiyacının doğduğunu, ancak terörle mücadelenin aksamaması için bu alanda uzmanlaşmış mahkemelerin sistem içinde tutulduğu gerekçesini getiriyor bu değişiklik için.
Değişen, öncelikle kadrolardır. HSYK, bu mahkemelere yeni hâkim ve savcılar atayacaktır.
Değişen, aynı zamanda savunma hakkını güçlendiren bazı adımlardır. Geçmişte savunma hakkını kısıtlayan CMK’daki bazı hükümler yeni düzenlemeyle esnekleştirilmiştir. Örneğin, avukatlar olmadan yargılama yapılmasını mümkün kılan hükümler CMK’dan ayıklanmıştır. Ancak daha önemlisi, sanık avukatlarının dosyadaki delillere erişmelerine getirilen kısıtlamalar hafifletilmiştir. Keza kolluk, şüphelinin ifadesini alırken birden çok avukat hazır bulunabilecektir. Bunların olumlu adımlar olduğu inkâr edilemez.

TOP ARTIK HÂKİM VE SAVCILARDA

 Sonuçta bu mahkemelerin nasıl işleyeceği, Türk hukuk sistemine ne getireceği konusunda büyük ölçüde uygulamayı beklememiz gerekiyor. Ancak bu kez 2004’teki hataya düşmeyip bir ihtiyat payı bırakmakta, “yoğurdu üfleyerek yemekte” yarar var.
TMM’ler eğer adil yargılamaların yapıldığı, kuralların zorlanmadığı, adaletsizlik üretmeyen bir düzen kurabilirse, yani ÖYM’leri kendine rol modeli olarak almazsa toplumun güvenini kazanabilir. Kamuoyunun bakışı büyük ölçüde bu yeni mahkemelerin mesaisine göre şekillenecektir.
Vatandaşlar olarak artık ideolojik reflekslerle, partilerle ya da cemaatlerle birlikte anılan mahkemeler değil, objektif hukuk çizgisinde giden, güven duyabileceğimiz dürüst, adil mahkemeler istiyoruz. Aslında adları ve yetkileri de o kadar önemli değil...       

(Devam edecek)

(Hürriyet)

[Bu yazı 1566 kez okundu]
Sedat ERGİN

YAZARIN DİĞER YAZILARI: [91]
[16 Temmuz 2013] Biber gazı atılırken doktor hazır bulunsun ... [2 Temmuz 2013] AİHM kararları 12 Eylül yasasını geçersiz kıldı ... [3 Mayıs 2013] Tarihin akışı uçurumun kenarından nasıl döndü? ... [23 Nisan 2013] AİHM içtihatları ışığında Fazıl Say kararı ... [18 Nisan 2013] Tazminat komisyonu İtalya'da yürümedi, ya Türkiye'de? ... [16 Nisan 2013] AİHM'ye başvuru hakkı engelleniyor mu? ... [9 Nisan 2013] Kerry gezisinin dökümü ... [30 Mart 2013] 2023 için insani gelişme hedefleri gerekiyor ... [15 Mart 2013] DÖRDÜNCÜ YARGI PAKETİ (II) Tasarının TBMM'de iyileştirilmesi gerekiyor ... [9 Şubat 2013] Ergin Saygun ve vicdanların paslanması ... [1 Şubat 2013] Oramiral Güner istifası ile ne mesaj verdi? ... [25 Ocak 2013] Avukat tutuklamanın ufukta beliren maliyeti ... [3 Ocak 2013] Erdoğan hangi vesayeti kastediyor? ... [26 Aralık 2012] Yargısız infazlar ve çekimser demokrasi ... [8 Aralık 2012] Erdoğan'ın AİHM karşısındaki zor tercihi ... [5 Aralık 2012] AİHM kararı ışığında Başdenetçi tartışması ... [27 Kasım 2012] AİHM'deki Türk yargıç: 'Durumumuz parlak değil' ... [21 Kasım 2012] Erdoğan Obama'ya da kafa tutuyor ... [16 Ekim 2012] Yargıda daha çok reform bekleniyor ... [12 Ekim 2012] AB İLERLEME RAPORU ... [5 Eylül 2012] Yargıtay Başkanı'nın gözünden otoriterleşme ... [4 Eylül 2012] Suriye konusundaki büyük yalnızlığımız ... [30 Ağustos 2012] SURİYE POLİTİKASININ MUHASEBESİ (2): Evdeki hesap çarşıya uymayınca ... [22 Ağustos 2012] Erdoğan ve tarihe adil bakabilmek ... [31 Temmuz 2012] Ortadoğu'nun siyasi coğrafyası çözülürken ... [13 Temmuz 2012] Erdoğan ve Alevilerin horlanması meselesi ... [7 Temmuz 2012] YARGI REFORMU (3): Özgürlüğe yeni güvence Özgürlükler Hâkimi ... [5 Temmuz 2012] Yargı reformu-1: Özel yetkili mahkemelerin en büyük başarısı nedir? ... [23 Haziran 2012] Bağımsız insan hakları kurumu bir hayalmiş ... [21 Haziran 2012] Vatandaşa işkence sokağa taşınca ... [20 Haziran 2012] Dağlıca baskınının düşündürdükleri ... [14 Haziran 2012] HSYK'dan savcı açıklaması ... [9 Haziran 2012] Erdoğan'dan özel yetkili mahkemelere yeni bakış ... [30 Mayıs 2012] Amerika da basın özgürlüğü sorunlu diyor ... [18 Mayıs 2012] Uludere faciası ve erdemli devlet olmak ... [27 Nisan 2012] Hükümetin yargı reformundaki iradesine ne oldu? ... [10 Nisan 2012] Balyoz'da nasıl delil atlanır? ... [6 Nisan 2012] Haşim Kılıç ne demek istedi? ... [31 Mart 2012] Avrupa'nın eleştirel bakışı kuvvetleniyor ... [17 Mart 2012] Letonya'daki bir katliamdan Madımak yangınına ... [15 Mart 2012] Türk usulü demokraside "filibuster" olur mu? ... [10 Mart 2012] Basının eleştiri hakkı ne kadar geniş? ... [7 Mart 2012] Ortaokulların kapısı imam hatiplere açılıyor ... [28 Şubat 2012] AB ile diyalogda Nuray Mert meselesi ... [21 Şubat 2012] Avrupa'dan yargı reformuna hem destek hem eleştiri ... [18 Şubat 2012] AİHM'nin Tuncay Özkan kararının muhasebesi ... [17 Şubat 2012] Hükümetin son krize habersiz yakalanması olağan mı? ... [9 Şubat 2012] Önce eğitimin kalitesine bakalım ... [27 Ocak 2012] Yargı Reformu ... [12 Ocak 2012] Avrupa'dan hâkim ve savcılara ağır eleştiriler ... [10 Ocak 2012] Başbuğ nerede yargılanmalı? ... [4 Ocak 2012] Uludere faciasında istihbarat soruları ... [22 Aralık 2011] Gırtlak kanseri bir mahkûmun ölümü ... [8 Aralık 2011] Şike yasası krizinin anatomisi ... [3 Aralık 2011] Avrupa'ya verilen sözler ne zaman tutulacak? ... [19 Kasım 2011] Ankara'da Suriye'ye dönük iki askeri senaryo ... [12 Kasım 2011] Genç değil, Meclis kürsüsü yara aldı ... [9 Kasım 2011] Ekonomide G20'deyiz insani gelişmede 92'nci ... [14 Ekim 2011] AB'ye göre basın özgürlüğü ihlalleri ciddi ... [14 Eylül 2011] HSYK Başkanvekili'nden mesaj var ... [10 Eylül 2011] HSYK şikâyetler karşısında adil mi? ... [9 Eylül 2011] Deniz Feneri'nde hatayı kim yaptı? ... [6 Eylül 2011] Hükümet tutukluluk süresinde kendisini bağladı ... [1 Eylül 2011] Adalet duygusu neden zedeleniyor? ... [24 Ağustos 2011] Libya dersleri ... [6 Ağustos 2011] ABD ve İngiltere'den Balyoz'a katılmak ... [3 Ağustos 2011] Balyoz'da ucu açık bir sürece doğru ... [29 Temmuz 2011] Yolsuzlukla mücadelede dünya liginde neredeyiz? ... [21 Temmuz 2011] Öcalan'ın oyun planı ... [17 Temmuz 2011] Türk yargısı hiç böyle eleştirilmemişti ... [12 Temmuz 2011] Rota yeniden AB'ye mi çevriliyor? ... [8 Temmuz 2011] Yemin kriziyle bölgesel güç olunabilir mi? ... [7 Temmuz 2011] Yeni kabinede dikkat çeken yönelişler ... [28 Haziran 2011] Adalet duygusu kaybolunca ... [7 Haziran 2011] Basın özgürlüğünde sıkıntılı bir döneme doğru ... [28 Mayıs 2011] Kasetler konusunda muhtelif teoriler ... [10 Mayıs 2011] AB'den tutuklu gazetecilere mesaj ... [4 Mayıs 2011] Yargıtay'da önemli bir içtihat değişikliği ... [3 Mayıs 2011] Özel yetkili mahkemelere barolardan önemli çıkış ... [27 Nisan 2011] Kopartılan yalnızca heykelin kafası mı? ... [14 Nisan 2011] Sosyalist olmanın ağır bedeli ... [9 Nisan 2011] Savcılar lehte delilleri tutabilir mi? ... [5 Nisan 2011] TBMM tarihi bir hata yapmak üzere ... [31 Mart 2011] Ergenekon'da envanter çıkartmak ... [30 Mart 2011] Bireysel başvuru hakkına veda mı? ... [9 Mart 2011] Şener ve Şık hangi delillerle tutuklandı? ... [16 Şubat 2011] Balyoz davasında tutuklama kriterleri ... [2 Şubat 2011] Amerikan modeli Erdoğan'ı mutsuz edebilir ... [22 Ocak 2011] Balyoz'da adli emanet bilmecesi ... [7 Ocak 2011] Yargıtay Başkanı: 'Bize haksızlık yaptınız' ... [13 Kasım 2010] Türkiye'nin yolsuzluk karnesi tekerrürden mi ibarettir ...
Sedat ERGİN
BU SITENIN ÖNCELIKLI AMACI Ülkede evrensel, çagdas ve toplumcu bir hukuk ve yönetim anlayisini egemen kilmak üzere,
HUKUKÇULAR VE SORUMLULUK DUYAN HERKES ortak akil üretebilecekleri, ortak tutum belirleyebilecekleri bir iletisim, paylasim ve tartisma ortaminda BULUSTURMAKTIR.
Yeni Yaklasimlar, ortak çalisma ürünüdür. Sitede yer alan yazilardan yazari sorumludur. Kaynak gösterilerek alinti yapilabilir.
Websitesi ile lgili sorulariniz için buraya tiklayin. Diger konularla ilgili sorulariniz için iletisim sayfasindan ilgili kisi ile irtibata geçebilirsiniz.
Yeni Yaklasimlar © 2016 - [ARENA YAZILIM] - E-Müvekkil Pro™