Yazdırmak için tıklayın Eposta Olarak göndermek için tıklayın Yorum Eklemek için tıklayın
İki başlı Türkiye!
16 Mayıs 2012, Taha AKYOL
, Taha AKYOL

TÜRKİYE hızla ‘iki başlı’ bir sisteme doğru yol alıyor: Yürütme erkinin başında halkın seçtiği ‘yetkisiz’ fakat güçlü bir cumhurbaşkanı ve yine halkın seçtiği güçlü başbakan bulunacak! Buna olsa olsa ‘kaotik’ bir parlamenter sistem denilebilir. Öyleyse başkanlık sistemine geçelim mi?
 

İki başlılık konusunda en gerçekçi değerlendirmeyi, Ulaştırma Bakanı Binali Yıldırım yaptı. “Anayasa’daki yetkileri net olarak belirlensin ki çatışma ihtimali azalsın” dedi, doğru... Fakat yetki tanımları ne kadar net olursa olsun, siyasi güçleri çatışabilir. Binali Bey’in bu konuda önerdiği çözüm, “yarı başkanlık” sistemidir. Yani yürütme yetkilerinin cumhurbaşkanında toplanması, ama bir de düşük profilli bir başbakan olması. Yarı başkanlık ayrı bir tartışma konusudur.

Başbakan’ın Başdanışmanlarından siyaset bilimci Yalçın Akdoğan da bu konuda bir yazı yazdı: Parlamenter sistemlerde var olan sembolik cumhurbaşkanı ve yetkili başbakan şeklindeki iki başlılığın, cumhurbaşkanını halkın seçmesiyle daha da derinleşeceğini belirtti, haklı olarak... Akdoğan, “tartışalım” diyerek başkanlık sistemini öneriyor.

Parlamenter sistemde iki başlılık

Evvela şunu belirteyim: Parlamenter sistemde yürütmenin başında evet bir “sorumsuz, tarafsız ve sembolik cumhurbaşkanı” ve bir de “sorumlu, yetkili ve parti lideri başbakan” vardır. Ama bu şekildeki iki başlılık sırf başbakanın siyasi gücünü “dengelemek” içindir; yoksa, yürütmenin asıl ‘icrai’ başı başbakandır.

Nitekim Cumhurbaşkanı Sezer’le Başbakan Erdoğan da çatıştılar ama asıl yetki şüphesiz Erdoğan’daydı. Onun için parlamenter sistemdeki iki başlılık “sembolik”tir.

Fakat cumhurbaşkanını halk seçtiğinde bu iki başlılık Akdoğan’ın söylediği gibi “derinleşecek”, ciddi boyutlara tırmanabilecektir.

Sorun bir arızadan çıktı

Parlamenter sistemimizde cumhurbaşkanını halkın seçmesi hükmü, bir “arıza”nın eseri olarak anayasamıza girmiştir: Mayıs 2007’de Cumhurbaşkanı Sezer ve Anayasa Mahkemesi, Meclis’in Abdullah Gül’ü cumhurbaşkanı seçmesini engelledi. AK Parti’nin buna düşündüğü çözüm, seçim beyannamesinde belirtildiği gibi, “parlamenter sistemi esas alarak” cumhurbaşkanının yetkilerini azaltmaktı...

Yani AKP’ye göre Türkiye’ye uygun olan, parlamenter sistemdi!

Fakat siyasi hadiseler öyle gelişti ki, AK Parti’nin önerisiyle, Ekim 2007’deki referandumda cumhurbaşkanını halkın seçmesi kabul edildi. Bu arada Gül de ağustosta Meclis tarafından cumhurbaşkanı seçilmişti.

Sezer’in engelleme çabası ve Anayasa Mahkemesi’nin bir skandal olan “367 kararı” ile ortaya çıkan “arıza” olmasaydı, ne AK Parti’nin aklında başkanlık sistemi vardı, ne de önümüzdeki iki başlılık sorunu ortaya çıkacaktı.

Bir “arıza”dan hareketle sistem değiştirmeyi ben doğru bulmuyorum.

İşleyen parlamenter sistem

Çözüm ne olabilir? Parlamenter sisteme göre cumhurbaşkanının yetkilerini azaltmak, bugün “rasyonel” bir düşünce olsa da “gerçekçi” değildir: Tayyip Erdoğan’ın sembolik bir cumhurbaşkanı olmasını kim “gerçekçi” bulabilir.

Fakat durum budur diye, şimdi de “başkanlık sistemi” gibi ağır bir ameliyata kalkmanın manası yoktur. Meclis’ten geçeceğine de ihtimal vermiyorum, temenni de etmiyorum.

İş kalıyor, iyi niyete: Erdoğan’la Gül’ün bugüne kadar sürdürdükleri ilişki tarzını, makam değiştirerek sürdürmeleri... Ve sakin bir zamanda, Meclis’te ‘ortak akıl’ üretilebilecek bir konjonktürde, “işleyen bir parlamenter sistem” restorasyonu yapılması.

(Hürriyet)

[Bu yazı 1540 kez okundu]
Taha AKYOL

YAZARIN DİĞER YAZILARI: [50]
[28 Nisan 2014] Siyaset hukuku ezerse ... [17 Mart 2014] Bundan sonra ... [12 Mart 2014] Gidiş nereye? ... [25 Eylül 2013] Dinde reform ... [9 Nisan 2013] Kimlik çatışmaları ... [30 Mart 2013] Eyalet sistemi ... [20 Mart 2013] Savcı ne diyor? ... [14 Şubat 2013] 4. Paket ... [8 Şubat 2013] Yargı sorunu ... [4 Ocak 2013] Hukukla ilgili iki konu ... [31 Aralık 2012] 'Devrim' gibi! ... [13 Kasım 2012] İdam mümkün mü? ... [18 Ekim 2012] 'Büyük Başbakan zavallı Obama' ... [5 Eylül 2012] Türbülans zamanı ... [20 Ağustos 2012] Demir ağlar ... [16 Ağustos 2012] Propaganda ... [11 Ağustos 2012] Çözmek ama nasıl ... [8 Ağustos 2012] Hazreti Ali ve mezhepler ... [28 Temmuz 2012] Aleviler, Sünniler ... [9 Temmuz 2012] Tanrı parçacığı ve Tanrı ... [7 Temmuz 2012] Yargıya güvenmek ... [4 Temmuz 2012] Cezada ne değişti? ... [29 Haziran 2012] 'Özel yetkili' kalkacak mı? ... [23 Haziran 2012] 3. Yargı Paketi? ... [4 Haziran 2012] Batman'dan bakarak Kürt meselesi ... [28 Mayıs 2012] Osmanlı'da bilim ... [10 Mayıs 2012] Başkanlık sistemi? ... [4 Mayıs 2012] Mahkeme iptal eder mi? ... [17 Nisan 2012] Atatürk döneminde iktisat ve hukuk ... [28 Mart 2012] Başbuğ davası ... [15 Mart 2012] Yeni tahliyeler gelecek mi? ... [3 Mart 2012] İşte pilot dava ... [22 Şubat 2012] 'Zararlı çocuk!' ... [18 Şubat 2012] CMK'ya liberal ayar ... [9 Şubat 2012] Adalet Bakanı'na açık çağrı ... [18 Ocak 2012] Horoz dövüşü ... [13 Ocak 2012] Hukuk sorunu ... [10 Ocak 2012] Yetki tartışması ... [6 Ocak 2012] Özel mahkemeler yetkisizdir! ... [22 Aralık 2011] 1915'te ne oldu? ... [8 Aralık 2011] İktidar yalpaladı ... [1 Aralık 2011] Dersim konusunda İnönü ve Bayar ... [26 Kasım 2011] Dersim ve devrim ... [25 Kasım 2011] Dersim dersleri ... [7 Kasım 2011] KCK ve hukuk ... [17 Ekim 2011] Kapitalizmin sonu mu geldi? ... [14 Ekim 2011] İslam nereye? ... [13 Temmuz 2011] Osmanlı'da bilim niye gelişmedi? ... [22 Haziran 2011] HSYK atamaları ... [22 Ocak 2011] Bir öneri. ...
Taha AKYOL
BU SITENIN ÖNCELIKLI AMACI Ülkede evrensel, çagdas ve toplumcu bir hukuk ve yönetim anlayisini egemen kilmak üzere,
HUKUKÇULAR VE SORUMLULUK DUYAN HERKES ortak akil üretebilecekleri, ortak tutum belirleyebilecekleri bir iletisim, paylasim ve tartisma ortaminda BULUSTURMAKTIR.
Yeni Yaklasimlar, ortak çalisma ürünüdür. Sitede yer alan yazilardan yazari sorumludur. Kaynak gösterilerek alinti yapilabilir.
Websitesi ile lgili sorulariniz için buraya tiklayin. Diger konularla ilgili sorulariniz için iletisim sayfasindan ilgili kisi ile irtibata geçebilirsiniz.
Yeni Yaklasimlar © 2016 - [ARENA YAZILIM] - E-Müvekkil Pro™