Yazdırmak için tıklayın Eposta Olarak göndermek için tıklayın Yorum Eklemek için tıklayın
Deniz'lerin İdamına Giden Yol
6 Mayıs 2012, Mustafa BALBAY
, Mustafa BALBAY

Deniz Gezmiş, Hüseyin İnan ve Yusuf Aslanın idamının üzerinden 40 yıl geçti. Deniz’lerin avukatı Halit Çelenkle

yaptığımız ve kitaplaştırdığımız söyleşilerin ışığında idama giden sürecin ana halkalarını paylaşalım...

1- 12 Mart 1971de başlayan ara rejimle birlikte Deniz Gezmiş 18 Martta, Hüseyin İnan 23 Martta, Yusuf Aslan 5 Nisanda tutuklandı. Daha yargılama başlamadan sıkıyönetim mahkemelerine yazılan yazılarla, kararların nasıl verileceği gösterildi.

Buna göre belli bir siyasal görüşe sahip kişiler, Türkiyenin neresinde, ne tür eylemler yaparlarsa yapsınlar; bu, anayasayı ortadan kaldırmaya girişmenin delili olarak kabul edilecekti.

Örneğin, Adanada gösteri yapmakla Ankarada banka soymaya girişmek aynı amaca dönük eylem olarak kabul edilecek, cezası da idam olacaktı.

2- Günün olağanüstü baskı koşullarına karşın kimi mahkemeler bunu hukuki bulmadılar. Hukukun temel ilkelerinin ihlaline göz yummayacaklarını yargılama sürecindeki tutumlarıyla ortaya koydular.

Kimi mahkeme üyeleri bu nedenle sürüldü. İstanbul Sıkıyönetim Mahkemesi heyet olarak böyle düşündüğü için tümüyle ortadan kaldırıldı.

Bunun üzerine öteki mahkemeler daha fazla direnemediler. Kimi mahkemeler de zaten bu yönde yargılama yapmaya çok hevesli üyelerden oluşuyordu. Denizleri yargılayan Ankara 1 Nolu Sıkıyönetim Mahkemesi gibi.

***

3- Denizlerin hüküm giymesi 2 ay 10 gün sürdü. 7 ay da onanma, itiraz, Meclis aşamaları devam etti.

Mahkeme 18 kişi hakkında idam kararı verdi. Askeri Yargıtay, sadece asli faillerinidamına onay verdi, sayıyı 3’e düşürdü.

Mahkeme, hafifletici nedenuygulayıp idamı ömür boyu hapse çevirme hakkını Meclise bıraktı. Böylece ana sorumluluk Meclisin üzerinde kaldı.

4- TBMM o dönem Meclis ve Senato olmak üzere iki kanattan oluşuyordu. İdamın infaz edilmesi için iki kanatta da oylanması gerekiyordu.

İşte bu aşamada olağanüstü hızlı bir trafik yaşandı. Mecliste çoğunluğu bulunan Adalet Partisi (AP) grubundaki ağırlıklı hava şuydu:

Bir an önce kararın Mecliste oylanıp kabul edilmesi, dönemin Cumhurbaşkanı Cevdet Sunayın da onayından sonra 3 gencin asılması ve böylece 1960taki 3 idamın, Mendereslerin öcünün alınması.

Bu havadaki Meclis, idamı ertelemek bir yana, öne aldı. 30. sırada olan Denizlerin dosyası ivedilikle1. sıraya çıkarıldı.

Dosya Meclise geldiğinde CHPlilerin hayır oyları yetmedi; 53e karşı 238 oyla kabul edildi. Senatodan da 36ya karşı 105 oyla geçti.

5- Sıra Cumhurbaşkanlığına geldi. İdam kararının yerine getirilmesini öngören yasanın Çankaya Köşkünün onayından geçmesi gerekiyordu.

16 Mart 1972de Meclisten geçen yasa hemen Köşke gönderildi. Cumhurbaşkanı Sunay, hukukçulardan mütalaa istedi. O sırada Köşkün de hukuk danışmanı olan Türkiye Barolar Birliği Başkanı Prof. Faruk Erem 22 Mart günü mütalaasını verdi. Prof. Erem, Bu infazın telafisi imkânsızdır, kargaşa yaratır. Meclisin yetkisi ölüm cezasını yerine getirmekte değil, getirmemekte toplanırdiyordu.

Sunay da 23 Mart 1972de ivedilikleonayladı.

İdama giden yolun sonuna gelinmişti.

6 Mayıs 1972de darağacı kuruldu.

***

Kitaba da tam metnini koyduğum Prof. Eremin mütaalası, hukuksuzluklar zincirine karşı son bir hamleyi içeriyordu.

Oysa idam, ömür boyu hapse çevrilmek bir yana, ertelenseydi her şey değişebilirdi. 2 yıl sonra, 1974 genel affıyla tıpkı ağır hapis cezalarına çarptırılan arkadaşları gibi Denizler de serbest kalabilirdi.

Bir köşe yazısının boyutları içinde özetlemeye çalıştığımız bu süreçten çıkarılacak pek çok ders var.

Eğer devlet hukukun üstüne oturmazsa, duruma göre yasa yapmayı hukuk sanırsa, yıllarca kapanmayacak, çok ağır sonuçlar doğuracak yaralar açılabiliyor.

Geçmişten sadece siyaset malzemesi değil, ders de çıkarmak gerekir.

(Cumhuriyet)

[Bu yazı 1620 kez okundu]
Mustafa BALBAY

YAZARIN DİĞER YAZILARI: [41]
[13 Nisan 2015] Eyyy Erdoğan... ... [10 Aralık 2014] Osmanlı'yı AKP'den Kurtarmak Gerek! ... [7 Nisan 2014] Hukukçulara Çağrı... ... [13 Ocak 2014] Receptay! ... [6 Ocak 2014] Hukuku Kurtarmak İçin ... [19 Ekim 2013] Hukuk Güvensizliği! ... [7 Ekim 2013] Özakman'ın Kronolojisi ... [9 Eylül 2013] İlk Mektup ... [1 Eylül 2013] Tuncay Güney, Osman Yıldırım, AKP Davası! ... [8 Haziran 2013] Taksim'in Anafikri: Özgürlük ... [13 Mayıs 2013] Son Savunmalar... ... [19 Mart 2013] Bir hikaye ... [25 Şubat 2013] 'Mahkeme Dinlemiyor!' ... [16 Şubat 2013] 18 Şubat Dilekçesi... ... [28 Ocak 2013] Avukatlar Değil, Avukatlık Tutuklanıyor! ... [12 Ocak 2013] Hukuk Bütçesi... ... [29 Aralık 2012] Sanatçıların Meydana Gelişi! ... [25 Aralık 2012] Delil Hukuku ... [24 Aralık 2012] Türkiye'de Avukatlar Var! ... [8 Aralık 2012] Ergenekon Davası Kaçırılıyor! ... [1 Aralık 2012] Silivri Yargıtay'ı! ... [24 Kasım 2012] 6 Aylık Suçlamaya, 15 Dakikalık Yanıt! ... [10 Kasım 2012] Atatürk'ü Unutturamazsınız... ... [3 Kasım 2012] İstanbul Barosu'na Açık Çağrı ... [6 Ekim 2012] Mevzubahis İktidarsa Vatan Teferruattır! ... [23 Eylül 2012] Düşişleri Bakanı'nın Ulus Savaşı! ... [10 Eylül 2012] Komşularla Sıfırı da Tüketiyoruz! ... [26 Ağustos 2012] Başbakan'a Mektup-12 ... [14 Temmuz 2012] Meşru Özgürlük Beklentisi ... [7 Temmuz 2012] ÖYM'ler, Davalarına Mahkûm Edildi! ... [23 Haziran 2012] Cezaevinde Her İnsan Bir Eşyadır... ... [17 Haziran 2012] Baba Ufku... Çocuk Sonsuzluğu... ... [13 Mayıs 2012] Anne 'Baba Sevgisi' de Doğurur... ... [30 Nisan 2012] Avukatsız Savunma ya da Doktorsuz Ameliyat! ... [14 Nisan 2012] Deniz Feneri ve Silivri... ... [25 Mart 2012] Tek Kefeli Terazi! ... [18 Mart 2012] 'Sürpriz Tahliye!' ... [22 Ocak 2012] Denktaş'ın Doğumu... ... [26 Kasım 2011] Silahlı Kanat, Silahını Kuşandı! ... [17 Ekim 2011] İletişim Çağı ve Hukuk ... [4 Eylül 2011] Yalnızlık Ormanında ...
Mustafa BALBAY
BU SITENIN ÖNCELIKLI AMACI Ülkede evrensel, çagdas ve toplumcu bir hukuk ve yönetim anlayisini egemen kilmak üzere,
HUKUKÇULAR VE SORUMLULUK DUYAN HERKES ortak akil üretebilecekleri, ortak tutum belirleyebilecekleri bir iletisim, paylasim ve tartisma ortaminda BULUSTURMAKTIR.
Yeni Yaklasimlar, ortak çalisma ürünüdür. Sitede yer alan yazilardan yazari sorumludur. Kaynak gösterilerek alinti yapilabilir.
Websitesi ile lgili sorulariniz için buraya tiklayin. Diger konularla ilgili sorulariniz için iletisim sayfasindan ilgili kisi ile irtibata geçebilirsiniz.
Yeni Yaklasimlar © 2016 - [ARENA YAZILIM] - E-Müvekkil Pro™