Yazdırmak için tıklayın Eposta Olarak göndermek için tıklayın Yorum Eklemek için tıklayın
12. Cumhurbaşkanı Seçimi
16 Mart 2012, Ömer Faruk EMİNAĞAOĞLU
, Ömer Faruk EMİNAĞAOĞLU

11. cumhurbaşkanı, seçildiği sırada yürürlükte olan önceki hükümlere değil, halen yürürlükteki anayasa hükümlerine tabi olup, doğal olarak 12. Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde de halen yürürlükte olan hükümler uygulanacaktır. Bu durumda Sayın Abdullah Gül’ün görev süresi de 28.8.2012 tarihinde sona ermekte olup, 12. Cumhurbaşkanlığı seçimleri için de ikinci ve son kez aday olabilecektir.

1982 Anayasasının 101. maddesi, Cumhurbaşkanı TBMM tarafından yedi yıl için seçilir ve bir kimse iki defa cumhurbaşkanı seçilemezşeklinde iken bu metin 31.5.2007 tarih ve 5678 sayılı Yasa ile Cumhurbaşkanı halk tarafından seçilir ve bir kimse en fazla iki defa cumhurbaşkanı seçilebilirşeklinde değiştirilmiş, Cumhurbaşkanı seçimine ilişkin usul ve esasların yasa ile düzenleneceğide hüküm altında alınmıştır.

5678 sayılı Yasa ile anayasaya iki de geçici madde eklenmiştir. Bu bağlamda Geçici 18. maddede, anayasanın 67/son fıkrasında yer alan, seçim yasalarında yapılacak değişikliklerin, yürürlüğe girdikleri tarihten itibaren bir yıl içinde yapılacak seçimlerde uygulanamayacağışeklindeki hükmün, Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin yapılabilmesi için, çıkarılması gereken yasa hükümleri ile seçim yasalarında yapılacak değişiklikler bakımından dikkate alınmayacağı vurgulanmıştır. Geçici 19. maddede ise, 12’nci Cumhurbaşkanı seçim takvimi, seçim prosedürü ve bu konuda uygulanacak yasa hükümleri, karma bir sistem öngörülerek gösterilmiştir.

10. Cumhurbaşkanı Sayın Ahmet Necdet Sezerin görev süresi, 16.5.2007 tarihinde dolmuşsa da, bu tarihe kadar 11. Cumhurbaşkanı seçimleri tamamlanamamış, 5678 sayılı Yasa hükümlerinin yürürlüğe girmesi için de henüz halkoylamasının yapılmadığı bir süreçte, 22.7.2007 tarihinde TBMM seçimleri yenilenmiş ve 23. yasama dönemi başlamıştır. Bu yasama dönemi başında da henüz halkoylaması yapılmadığı için yürürlükte olan 5678 sayılı Yasa ile değişmeden önceki anayasa hükümlerine göre, 28.8.2007 tarihinde Sayın Abdullah Gül TBMM tarafından 11. Cumhurbaşkanı seçilip aynı gün göreve başlamış, Sayın Sezerin görev süresi de aynı gün sona ermiştir.

11. Cumhurbaşkanı seçiminin gerçekleştirilmesi karşısında, 5678 sayılı Yasa hükümlerinin yürürlüğü için 21.10.2007 tarihinde yapılması öngörülen halkoylamasından önce, halkoylaması sürecinin başladığı da gözetilmeden, (5678 sayılı Yasa ile anayasaya eklenen) Geçici 18. ve Geçici 19. maddeler, 16.10.2007 tarih ve 5697 sayılı anayasa değişikliği hakkındaki yasa ile anayasadan çıkarılıp, halkoylaması dışında bırakılmış, halkoylaması bu şekilde yapılmıştır. Bu iki geçici madde anayasadan çıkarılırken, halkoylamasına sunulan tarihte görevde olan ve yedi yıl için seçilen cumhurbaşkanının görev süresi konusunda, değiştirilen önceki hükümlerin uygulanacağı yolunda anayasaya herhangi bir geçici madde de eklenmemiştir. Cumhurbaşkanının görev süresi, anayasada açık ve kesin bir süre olarak yer aldığından, bu anayasal süre, anayasa dışında herhangi bir yasa, karar veya yorumla da uzatılamaz, kısaltılamaz ve değiştirilemez.

Süre değişiklikleri ve örnekler

1- 5678 sayılı Yasa ile anayasanın 77. maddesinde yapılan değişiklikle, TBMMnin beş yıl olan yasama dönemi dört yıla indirilmiştir. 23. yasama dönemi için 22.7.2007 tarihinde yapılan seçimlerde, milletvekilleri beş yıl esasına göre seçilmiş, sürenin dört yıl olduğu yolundaki hüküm 21.10.2007 tarihli halkoylaması ile yürürlüğe girmiştir. Anayasaya, bu değişikliğin yapıldığı tarihte görevde olan milletvekilleri hakkında, önceki hükümlerin geçerli olacağı ve beş yıl görev yapacakları yolunda bir geçici madde konulmamıştır.

YSK, 26.2.2011 tarih ve 120 sayılı kararında, 23. yasama döneminin dört yıl için söz konusu olduğunu vurgulamıştır. Buna göre 22.7.2011 tarihine kadar 24. yasama dönemi seçimlerinin yapılması gerekmektedir. Bu karardan sonra TBMM, 03.3.2011 tarihinde erken seçim kararı alıp, bu seçimlerin 12.6.2011 tarihinde yapılmasına karar vermiş, YSKde 07.3.2011 tarihli kararı ile seçim takvimini açıklamıştır. Görüldüğü üzere, anayasa değişikliği yapıldığı anda görevde olan ve görev süresi kısalan yasama organı için, seçimlerin yapıldığı sırada yürürlükte bulunan önceki hükümlerin geçerli olacağı yolunda bir geçici madde anayasaya eklenmediğinden, yasama organı için yürürlükteki hükümler uyarınca, kısalan süreler esas alınmıştır.

2- Anayasanın 147. maddesinde yer alan, Anayasa Mahkemesi üyelerinin altmış beş yaşını doldurunca emekliye ayrılacaklarıyolundaki düzenleme, 12.9.2010 tarihindeki halkoylaması sonucunda yürürlüğe giren 07.5.2010 tarih ve 5982 sayılı Yasa ile anayasanın 147. maddesinde yapılan değişiklikle, Anayasa Mahkemesi üyeleri on iki yıl için seçilirler ve bir kimse iki defa Anayasa Mahkemesi üyesi seçilemezşeklinde düzenlenmiştir. 5982 sayılı Yasa ile anayasaya eklenen Geçici 18. maddenin altıncı fıkrasında ise bu anayasa değişikliğinin yürürlüğe girdiği halkoylaması tarihinde, mahkemedeki görevleri süren üyelerin üyeliklerinin, yaş haddine kadar devam edeceği belirtilmiş, böylece görevdeki üyeler için önceki hükümlerin geçerliliği sağlanmıştır.

3- 07.5.2010 tarih ve 5982 sayılı Yasa ile anayasanın 159. maddesinde de değişiklik yapılmış olup 12.9.2010 tarihinde yapılan halkloylaması sonucunda yürürlüğe giren bu hükümle, HSYKnin üç asıl ve üç yedek üyesi Yargıtay Genel Kurulunun, iki asıl ve iki yedek üyesi Danıştay Genel Kurulunun, her üyelik için gösterecekleri üçer aday arasından cumhurbaşkanı tarafından dört yıl için seçilir şeklindeki düzenleme; HSYKnin üç asıl ve üç yedek üyesi Yargıtay Genel Kurulu tarafından, iki asıl ve iki yedek üyesi ise Danıştay Genel Kurulu tarafından dört yıl için seçilirşeklinde değiştirilmiştir. 5982 sayılı Yasa ile anayasaya eklenen Geçici 19. maddenin üçüncü fıkrasına ise bu anayasa değişikliğinin yürürlüğe girdiği tarihte HSYK asıl ve yedek üyeliği devam eden Yargıtay ve Danıştay üyelerinin, seçilmiş oldukları sürenin sonuna kadar görevlerine devam edecekleri yolunda hüküm konulmuş, böylece mevcut üyeler için önceki hükümlerin geçerliliği sağlanmıştır.

Bu düzenlemeler ve uygulama göstermektedir ki, anayasal konularda süre değişiklikleri durumunda, önceki hükümlerin uygulanabilmesi için, anayasaya açık bir geçici madde eklenmesi gerekmektedir. Cumhurbaşkanlığı seçimleri için de, önceki hükümlerin uygulanmasını sağlayacak bir geçici madde anayasaya eklenmemiştir. Dolayısıyla 11. cumhurbaşkanı, seçildiği sırada yürürlükte olan önceki hükümlere değil, halen yürürlükteki anayasa hükümlerine tabi olup, doğal olarak 12. Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde de halen yürürlükte olan hükümler uygulanacaktır. Bu durumda Sayın Abdullah Gülün görev süresi de 28.8.2012 tarihinde sona ermekte olup, 12. Cumhurbaşkanlığı seçimleri için de ikinci ve son kez aday olabilecektir. Cumhuriyet-15.03.2012


YSK, artık varlık nedenini hatırlamalı, anayasal görevinden kaçmamalı, anayasa ile kendisine verilen görevleri yerine getirmeli, süreçteki belirsizliği ortadan kaldıracak açıklama yapmalı, gerekli iş ve işlemlere başlamalı, 28.8.2012 tarihine kadar 12’nci Cumhurbaşkanı seçimini yaparak sonuçlandırmalıdır.

6271 sayılı Cumhurbaşkanlığı Seçim Yasası hükümleri

Cumhurbaşkanı seçimine ilişkin 19.01.2012 tarih ve 6271 sayılı yasa, 26.01.2012 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. 5678 sayılı yasa ile anayasaya eklenen, ancak daha sonra 2007 tarih ve 5697 sayılı anayasa değişikliği hakkındaki yasa ile kaldırılan geçici 18inci madde gözetildiğinde, bu konuda anayasanın 67/son maddesi devre dışı bırakılmadığından, söz konusu yasa hükümlerinin, 26.01.2013 tarihine kadar uygulanırlığı bulunmamaktadır.

6271 sayılı yasaya eklenen geçici 1inci maddede, (yürürlükten kalkan anayasa hükümlerinden hareketle) “11’inci Cumhurbaşkanının, yedi yıl görev yapacağı ve iki kez seçilememe kuralına tabi olduğuvurgulanmış ise de, bu anayasal konu örneklerle de açıklandığı üzere, yasaya değil ancak anayasaya eklenebilecek bir geçici maddede yer alabilir.

Geçici madde

Yasaya konulan bir hükümle, anayasa değiştirilemeyeceği veya anayasa hükümleri aşılamayacağı için, bu düzenleme bir sonuç doğurmamaktadır.

Yine görev süresi konusunda 11inci Cumhurbaşkanı da, anayasaya geçici madde eklenmediği için, anayasadaki yeni hükümlere tabi olduğundan, yasaya eklenen bu geçici madde ile anayasadaki yeni hükümlerin 11inci Cumhurbaşkanı özelinde uygulanmaması amaçlanmış ise de, aslında bu geçici yasa maddesine gerek duyulmasıyla, 11nci Cumhurbaşkanı için anayasal sürenin beş yıl olduğu gerçeği de itiraf edilmiş olmaktadır. Yine ayrıca bu yasa hükmü, anayasanın 67/son maddesi uyarınca 26.01.2013 tarihine kadar uygulanma yeteneği olmadığı için de sonuç doğurmamaktadır.

Yorum yetkisi

Yine TBMMnin 1924 Anayasasında yer alan yorum yetkisi, 1961 ve 1982 anayasalarına taşınmadığından; TBMM, 11inci Cumhurbaşkanının görev süresi hakkında yaptığı bu düzenlemeyle, kendisinde bulunmayan bir yetki kullanımına giderek yorum niteliğinde işlem gerçekleştirdiği için, düzenleme bu yönden de ayrıca geçersizdir.

5678 sayılı yasa ile, anayasanın; 102/son maddesine, Cumhurbaşkanlığı seçimine ilişkin usul ve esaslar, yasa ile düzenlenirhükmü; 79/son maddesine de Cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesinin genel yönetim ve denetimi, milletvekili seçimlerinde uygulanan hükümlere göre olurdüzenlemesi eklenmiştir.

2007 yılında 5697 sayılı yasa çıkartılarak yürürlüğe sokulmayan anayasanın geçici 19uncu maddesinde, 11inci Cumhurbaşkanı konusunda adaylık, seçim takvimi ve seçim süreci için, hem TBMM hem de YSKyi yetkili kılan karma bir sistem öngörülmüş iken, bu hüküm halkoylaması dışında bırakılarak yürürlüğe sokulmayıp, anayasanın 79/son maddesi için de herhangi bir ayrık durum da öngörülmediğinden, cumhurbaşkanlığı seçimleri ile ilgili olarak tek yetkili mercii, geçici 19uncu maddenin aksine milletvekili seçimlerinde olduğu gibi YSKdir.

Bir erken seçim kararı olmadan, yasama döneminin sona ermesi durumunda nasıl ki YSK, milletvekili seçimleri için gerekli iş ve işlemleri kendiliğinden yapmakta ise, cumhurbaşkanı seçimleri hakkında da, cumhurbaşkanının süresinin dolması nedeniyle, YSK kendiliğinden harekete geçmekle görevli ve yükümlüdür.

11’inci Cumhurbaşkanının görev süresi konusunda beş yıl kuralının uygulanamayacağı yolunda bir anayasal hükmün getirilmemesi karşısında; YSK, 12nci cumhurbaşkanı seçimlerinin 28.8.2012 tarihine kadar tamamlanacak biçimde, üzerine düşen görevi yapmak durumundadır.

Aksi halde, anılan tarihte süresi dolmasına rağmen Köşkte Cumhurbaşkanı sıfatını kullanarak fiilen oturmakta olan bir kişinin yanında, görev süresi içinde seçim süreci başlatılmadığı için süresi dolmakla görevi kendiliğinden sona ermekle bu makam boşalmış sayılacağından, anayasanın 106ncı maddesi uyarınca resmen TBMM

Başkanının vekâlet etme zorunluluğunun ortaya çıkacağı düşünüldüğünde, sonuçta iki cumhurbaşkanı gibi bir durumla karşı karşıya kalınabilecektir! 12.9.1980 tarihinde seçilmeden Köşke çıkan Kenan Evren ile, böyle bir tabloda görev süresi dolmasına rağmen, iktidar gücünden de hareketle, seçim yapılmayarak Köşkte oturmaya devam edecek olan Abdullah Gülün hukuksal konumları da aynı olacaktır. Türkiye böyle bir fiili durumla karşı karşıya bırakılmamalıdır.

Sonuç

11’inci Cumhurbaşkanı, bulunduğu makamı tartışma içinde tutmamalı, görev süresi konusunda kendiliğinden açıklama yaparak, seçim sürecinin başlamasına katkı sunmalıdır.

İktidar partisi, anayasa ve uygulamaları gözeterek, 12nci cumhurbaşkanı konusunda farklı bir uygulamaya gidilmesine yol açmamalı, ayrıca üzerinde çalışılan yeni anayasa ile donatılmış yetkiler ortaya çıktıktan sonra yeni cumhurbaşkanının seçileceği algısını da ortadan kaldırmalıdır.

TBMMde grubu bulunan üç muhalefet partisinin, 11inci Cumhurbaşkanının görev süresinin beş yıl olduğu konusunda ayrı ayrı açıklama yapmalarına rağmen, başka bir girişimde bulunmamaları karşısında; bu konuda ortak ve etkin bir tavır sergilemeleri, ayrıca YSKnin anayasal görevini yerine getirmeye davet etmeleri, grup kararı da alarak YSKye başvuruda da bulunmaları gerekmektedir.

Tüm kişi ve kurumlar, hukuk devletine saygı ve bağlılıklarını yansıtacak demokratik tepkilerini göstermelidir.

12 Eylül darbesinin yasama ve yürütme organı olan Milli Güvenlik Konseyinin çıkardığı 27.10.1980 tarih ve 2324 sayılı yasada; Milli Güvenlik Konseyinin bildiri ve kararları ile çıkaracağı yasalarda, 1961 Anayasası ile çatışan hükümlerin anayasa değişikliği, yasalarla çatışan hükümlerin de yasa değişikliği sayılacağınınifade edildiği hatırlandığında, sonuçları yönünden bu hükmün adeta günümüzdeki yansıması olan ve 11inci Cumhurbaşkanının görev süresi konusunda anayasa ile çatışan 6271 sayılı yasanın geçici 1inci maddesinin, hukuki bir geçerlik ve sonuç doğurmayacağı açıktır.

Bu hükmün Anayasa Mahkemesine taşınması durumunda ise, iktidarın istek ve beklentilerinin, uzunca bir süreden beri yargı üzerinden gerçekleştirildiği algısını haklı kılan gelişmeler de gözetildiğinde, 2010 anayasa değişikliği ile yeniden yapılandırılan Anayasa Mahkemesince verilecek kararın; siyasete uygunluk kaygısı ile yorumlu bir ret kararı olabileceği seçeneğinin de baskınlığı gözetildiğinde, iktidar partisinin istediği sonuçların bu şekilde sağlanarak, konu hakkındaki suskunluğu dikkat çeken YSKyi bağlayan bir yol haritasının da böylece çizilebileceği hususu da, ilgililerce bu yola başvurulmadan önce önemle değerlendirilip, hukuksuzluğa meşruiyet kazandıracak yollardan uzak durulmalıdır. Aksi takdirde doğacak sonucun siyasi sorumluluğunun, bu süreçte yer alanlara ait olacağı unutulmamalıdır.

Her şeyden önemlisi YSK, artık varlık nedenini hatırlamalı, anayasal görevinden kaçmamalı, anayasa ile kendisine verilen görevleri yerine getirmeli, süreçteki belirsizliği ortadan kaldıracak açıklama yapmalı, gerekli iş ve işlemlere başlamalı, 28.8.2012 tarihine kadar 12nci Cumhurbaşkanı seçimini yaparak sonuçlandırmalıdır. Cumhuriyet-16.03.2012

Ömer Faruk EMİNAĞAOĞLU

[Bu yazı 2593 kez okundu]
BU SITENIN ÖNCELIKLI AMACI Ülkede evrensel, çagdas ve toplumcu bir hukuk ve yönetim anlayisini egemen kilmak üzere,
HUKUKÇULAR VE SORUMLULUK DUYAN HERKES ortak akil üretebilecekleri, ortak tutum belirleyebilecekleri bir iletisim, paylasim ve tartisma ortaminda BULUSTURMAKTIR.
Yeni Yaklasimlar, ortak çalisma ürünüdür. Sitede yer alan yazilardan yazari sorumludur. Kaynak gösterilerek alinti yapilabilir.
Websitesi ile lgili sorulariniz için buraya tiklayin. Diger konularla ilgili sorulariniz için iletisim sayfasindan ilgili kisi ile irtibata geçebilirsiniz.
Yeni Yaklasimlar © 2016 - [ARENA YAZILIM] - E-Müvekkil Pro™