Yazdırmak için tıklayın Eposta Olarak göndermek için tıklayın Yorum Eklemek için tıklayın
Eğitim, Kimlik, Ulus ve Din
29 Şubat 2012, Prof. Dr. Çiğdem KAĞITÇIBAŞI

Bugünün hükümet kadroları böyle bir eğitimden geçtiler. Yasalaşmak üzere olan 4+4+4 kademeli eğitim formülü de akademik/bilimsel temel eğitime zarar verecek niteliktedir. Cumhuriyet, yüzü Batı’ya dönük, çağdaş bir gençlik yetiştirmeyi ideal olarak almıştı; böyle nesilleri yetiştirdi. Bugün ise ideal, dindar gençlik yetiştirmektir. Bu, Türkiye toplumunun bugünü ve yarını için yaşamsal önemi olan bir tercih sorunudur.

Son günlerde kamuoyunun gündemine giren Dindar nesil yetiştirmekonusu ve bununla ilgili olarak gazetelerde, televizyon kanallarında Türkiyede eğitimin tornadan çıkmış nesiller yetiştirdiğişikâyetleri su yüzüne çıktı. Böyle önemli konular tartışılırken merhum Uğur Mumcunun tabiriyle Bilgi sahibi olmadan fikir sahibi olmakbizi bir yere götürmez.

Sosyolojik olarak, okul, aileden sonra çocuğu sosyalleştiren, yani içinde büyüdüğü toplumun uyumlu bir ferdi yapan temel sosyal kurumdur. Bu nedenle, her toplumda, okulun en önemli işlevlerinden biri sosyal kimlikoluşturmaktır. 20. yüzyılda olduğu gibi, 21. yüzyılda da dünyada ulus devletlerin kamu kuruluşları olan okullar çocukları yetiştiriyor. Okullarda o toplumun, yani ulusun, kimliği oluşturulur. Buna aynı tornadan çıkmışda denilebilir, Erich Frommun geçmişte ifade ettiği gibi sosyal karakter de denilebilir. Ulusalcılığışiddetle eleştirenler, sadece bizim okullarımızda resmi tarihöğretildiği ve ulusal kimliğin pekiştirildiği kanısındadırlar. Oysaki, örneğin katılmak istediğimiz Avrupa Birliği ülkelerinin ders kitaplarında da farklı derecelerde benzer bir durum söz konusudur. Hatta, eğitim yapısı en az merkezileşmiş olan ABDdeki ders kitaplarına bakarsanız, kısacık tarihlerini ne kadar yücelttiklerini açıkça görürsünüz.

Bu niçin böyledir? Çünkü büyüyen çocuğun ve gencin bir sosyal kimliğe ihtiyacı vardır. Ulusal kimlik olmasındersek, Peki, onun yerine ne olsundiye sormamız gerekir. Onun yerine etnik ya da dini kimlik olabilir. Bunlar ulusal kimlikten daha mı iyidir? Ulusal kimliği ve bunun beraberinde oluşan yurtseverliği, militarist ve diğer ulusları dışlayıcı olarak görüp ulusalcılıkdiye aşağılayanlara sormak gerekir. Acaba etnik ya da dini kimlik, farklı olan grupları daha çok kucaklayan, daha barışçıl yaklaşımlar mı içerir? Bunun doğru olmadığını bilimsel araştırmalar gösteriyor. Nitekim etnik ve dini çatışmalar geçmişte olduğu gibi bugün de insanlığı kırıyor.

Daha iddialı bir yaklaşımla, büyüyen genç kendi birey kimliğini oluşturmalı ya da dünya vatandaşı olmalı gibi düşünceler ileri sürülebilir. Bu iddialar kulağa hoş gelse de gerçekçi değildir. Bu noktada gelişim psikolojisi ve sosyal psikoloji, bize önemli bilgiler sağlıyor. Araştırmalar, sadece kendi benliğine yönelik olarak büyüyen, kendini aşan idealleri olmayan gençlerin, çoğu zaman bencil, yalnız ve doyumsuz olduğunu gösteriyor. Aidiyet duygusu ve başkalarına bağlılık (bağımlılık değil) çok temel bir ihtiyaç olarak ortaya çıkıyor (1). Aşırı bireycilik, ABD gibi en bireyci toplumlarda bile bugün sosyal bilimciler ve diğer düşünürler tarafından eleştirilmektedir. Dünya vatandaşlığıise büyümekte olan çocuk için fazla soyut ve uzak bir kimliktir. Belki çok daha sonra gelişebilir.

Sosyal kimlik

Ancak sosyal kimliği elbette aynı tornadan çıkmışolmaktan farklı kılmak gerekir. Bu da gene eğitimle mümkündür. Eleştirel aklı, sorgulamayı destekleyen bir eğitim, dogmalara değil, bilimsel temellere dayanır. Dünyanın bütün gelişmiş ülkelerindeki çağdaş eğitim, bilimsel eğitimdir. Bu nedenle, Cumhuriyetin, bilimi temel alan, yüzünü Batıya dönme stratejisi toplumsal gelişme için doğru bir seçimdi. Bugünkü Ortadoğuya bir bakış, neleri kazandığımızı gösteriyor. Günümüzde Atatürkçülükya da Kemalizmdiye etiketler oluşturup aşağılayanlar, aslında Cumhuriyetin Batılılaşma ve Aydınlanma demek olduğunu anlamak istemiyorlar. Hele Atatürkün, Manevi mirasım bilim ve akıldırsözünün değerini hiç bilmiyorlar.

Diğer taraftan, istense de dindar gençlik yetiştirilemeyeceği iddia ediliyor. Örneğin televizyondaki bazı tartışma programlarında konuşmacılar, kendi deneyimlerinden yola çıkarak, herkes kendi kararını kendi verir, böyle bir nesil yetiştirilemez diyorlar. Yetiştirilebilir. Bu tür iddialar da gene insan gelişimi, sosyalleşme ve sosyal psikoloji alanlarındaki bilimsel birikimden haberdar olunmadığını gösteriyor. Aslında, sadece son 10 yılda değil, son 40 yılda Türkiyede bu doğrultuda çok yol alınmıştır. 1970lerden itibaren MSP, Fazilet, vs. dinci partilerin içinde olduğu koalisyon hükümetleri ve 12 Eylül politikası, büyük yatırımlarla ve tarikat bursları, yurtları, vs. hizmetlerle özendirerek dini eğitimi topluma arz etti (2). Bu politikalarla desteklenen, özendirilen imam hatip okullarına ve Kuran kurslarına giden öğrenciler, çocukluktan itibaren dini bir dünya görüşü edindi. Nitekim Prof. Yılmaz Esmerin Dünya Değerler Araştırmasıbulgularına göre, Türkiyede genç nesil bugün yaşlı nesilden daha dindar... Bu tuhaf bir durum, çünkü normal olarak yaşlandıkça insanların dine yönelimi artar. Tek başına bu bulgu bile, devlet eliyle ve eğitimle nasıl dindar gençlik yetiştirilebileceğini, bir toplumun nasıl şekillendirilebileceğini, yani toplum mühendisliğini gösteriyor. Tabii, her din eğitimi alan genç muhakkak dindar olacak değildir, bazıları aldıkları eğitimi sorgulayabilir ya da reddedebilir ama büyük çoğunluk derinden etkilenir.

Hükümet kadroları

Örneğin, bugünün hükümet kadroları böyle bir eğitimden geçtiler. Yasalaşmak üzere olan 4+4+4 kademeli eğitim formülü de akademik/bilimsel temel eğitime zarar verecek niteliktedir. Sadece 4 yıllık kısa bir temel eğitimden sonra meslek eğitimine ya da dini eğitime yönelmek, çağdaş dünyanın gerisinde kalmak demektir. Bugün meslek eğitimi ileri ülkelerde erken verilmiyor, giderek uzun temel eğitim üzerine kuruluyor çünkü ancak sağlam bilimsel bir eğitime sahip olan gençler teknolojideki çok hızlı değişim ve ilerlemelere ayak uydurabiliyor. Erken yaştaki dini eğitim ise, henüz soyut ve eleştirel düşünme yetkinliğini kazanmamış olan küçük çocuklarda temel felsefi anlayıştan yoksun, dogmatik, mekanik ve dar bir dini dünya görüşüne neden oluyor.

Cumhuriyet de toplum mühendisliği yapmıştır denebilir. Bu da doğrudur. Cumhuriyet, yüzü Batıya dönük, çağdaş bir gençlik yetiştirmeyi ideal olarak almıştı; böyle nesilleri yetiştirdi. Bugün ise ideal, dindar gençlik yetiştirmektir. Bu, Türkiye toplumunun bugünü ve yarını için yaşamsal önemi olan bir tercih sorunudur.

(1) Ç. Kağıtçıbaşı, Aile, Benlik ve İnsan Gelişimi: Kültürel Psikoloji, Koç Üniversitesi Yayını (Yapı Kredi Yayınları), 2010.

(2) Ç. Kağıtçıbaşı, “Giriş: Türkiyede Kadın ve Eğitim H. Durudoğan, F. Gökşen, B.E. Oder & D.Yükseker (Ed.), Türkiyede Toplumsal Cinsiyet Çalışmaları, 9-19, Koç Üniversitesi Yayını, (Yapı Kredi Yayınları), 2010.

(Cumhuriyet)

[Bu yazı 3114 kez okundu]
BU SITENIN ÖNCELIKLI AMACI Ülkede evrensel, çagdas ve toplumcu bir hukuk ve yönetim anlayisini egemen kilmak üzere,
HUKUKÇULAR VE SORUMLULUK DUYAN HERKES ortak akil üretebilecekleri, ortak tutum belirleyebilecekleri bir iletisim, paylasim ve tartisma ortaminda BULUSTURMAKTIR.
Yeni Yaklasimlar, ortak çalisma ürünüdür. Sitede yer alan yazilardan yazari sorumludur. Kaynak gösterilerek alinti yapilabilir.
Websitesi ile lgili sorulariniz için buraya tiklayin. Diger konularla ilgili sorulariniz için iletisim sayfasindan ilgili kisi ile irtibata geçebilirsiniz.
Yeni Yaklasimlar © 2016 - [ARENA YAZILIM] - E-Müvekkil Pro™