Yazdırmak için tıklayın Eposta Olarak göndermek için tıklayın Yorum Eklemek için tıklayın
AİHM'nin Tuncay Özkan kararının muhasebesi
18 Şubat 2012, Sedat ERGİN
, Sedat ERGİN

AVRUPA İnsan Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) Ergenekon davası sanıklarından gazeteci Tuncay Özkan’ın açtığı davada aldığı kararı nasıl değerlendirmeliyiz?

Bu değerlendirme için önce tutuklamanın öyküsüyle yola çıkalım.
KARAR İKİ BOYUTLU
Gazeteci Tuncay Özkan, Ergenekon’un sekizinci dalgasında 23 Eylül 2008 tarihinde gözaltına alındı ve 4 gün sonra tutuklandı. Özkan, İkinci Ergenekon iddianamesinin 19 numaralı sanığı olarak yargılanıyor. Bu davada yargılama 20 Temmuz 2009 tarihinde, yani Özkan’ın tutuklanmasından yaklaşık 10 ay sonra başladı.

Avukatları, 2009 yılı başında AİHM’ye başvurarak Özkan’ın maruz kaldığı tutuklama işleminin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ni (AİHS) 6 ayrı başlıkta ihlal ettiği şikayetinde bulundular.

Altını çizmemiz gereken bir nokta, AİHM’nin burada baktığı dosyanın Ergenekon davasının içeriğini değil, daha çok Özkan’ın tutuklanması işlemini konu almasıdır.

Vurgulamamız gereken ikinci nokta, AİHM’nin kararının prosedür açısından Özkan’ın yaptığı şikayetin “kabul edilebilirliği” (admissibility) aşamasıyla ile ilgili olduğudur. AİHM yaptığı incelemede şikayetlerin büyük bir bölümünü kabul edilebilir bulmamış, yalnızca bir fasıldaki şikayetleri incelemeyi uygun görmüştür.
Şimdi AİHM’nin reddettiği şikayetlere bir bakalım.
ERGENEKON KARMAŞIK BİR DAVA
Özkan’ın (2) numaralı şikayeti, tutuklanmasının “makul nedenlere dayanmadığı” iddiasını esas aldı. AİHM, bu şikayeti “tutuklama kriterleri”ne ilişkin içtihadı açısından inceledi ve Özkan’ın Ergenekon örgütünün aktif üyesi olduğu konusunda “şüphelenilmesine yol açan makul nedenler temel alınarak tutuklandığına” hükmetti.

Özkan, (3) numaralı şikayetinde tutuklanmasına yol açan suçlamaların kendisine aktarılmadığını ileri sürmüş, ancak AİHM, tutuklama sırasında polisin kendisini bilgilendirildiğini belirterek bunu reddetmiştir.

Davacı (4) numaralı şikayetinde sorgulama süresince “insanlık dışı ve onur kırıcı muameleye maruz kaldığını” öne sürmüş, AİHM bunu da reddetmiştir.
Özkan’ın yargılama prosedürünün uzun sürmesine ilişkin (5) numaralı şikayetinin reddedilmiş olması da önemli. AİHM, burada yerleşik içtihadına dayanarak, “yargılamanın makul süresinin davanın koşullarına göre farklı olabileceğini” belirtiyor. Kararda şöyle deniliyor: “Mahkeme, davanın kesinlikle karmaşık olduğu kanaatindedir. Bir yandan iddianamede atıfta bulunulan delillerin çokluğu, diğer yandan da diğer sanıkların sayıca çokluğu mahkemenin bu kanaatini doğrular niteliktedir.”

Davacının en son şikayeti (6) “adil bir şekilde yargılanmadığı” tezidir. Kararda, bu konuda davanın sürdüğü belirtilerek, “Mahkemenin dava üzerinde genel anlamda inceleme yapması mümkün değildir” deniliyor. Davanın devam ettiğine ve ayrıca şikayetin içeriğe girdiğini belirterek, kendisini yetkili görmüyor bu başlıkta AİHM.
İKİNCİ KARARI BEKLEMEK GEREKİYOR
AİHM, bu 5 başlık altındaki şikayetleri reddederken, davacının (1) numaralı şikayetini incelemeye değer bulmuştur. Özkan, bu şikayetinde tutukluluk süresinin uzunluğunu ve bu durumu şikayet edebilmesi için etkili bir itiraz yolunun bulunmamasını konu etmişti. Mahkeme, dosyanın bu bölümünü görüşünü almak üzere Türk hükümetine iletmeye karar vermiş, bu konudaki nihai kararını “ileriye bıraktığını” kayda geçirmiştir.

AİHM’nin burada diğer başlıklarda olduğu gibi “ret” yoluna gitmemesi kuşkusuz önemlidir. Bu noktada AİHM’nin Türkiye’den gelen uzun tutuklulukla ilgili şikayetlerde son yıllarda genellikle “ihlal kararı alma” yönünde bir içtihada yöneldiğini hatırlatmalıyız. AİHM’de yaklaşık 10 yıl süreyle yargıç olarak görev yapan Rıza Türmen, önceki gün Cumhuriyet’te çıkan yazısında AİHM’nin Tuncay Özkan’ın bu şikayeti için ihlal kararı vermesini “büyük bir olasılık” olarak gördüğünü yazdı.

Dolayısıyla AİHM’nin kararını bu yönüyle henüz tümüyle sonuçlanmış bir süreç olarak görmemek gerekiyor.

Bununla birlikte, kararın yine de Ergenekon davaları açısından bir anlam taşıdığı da açıktır. Her ne kadar “Ergenekon vardır ya da yoktur” gibi bir tartışmaya girmemiş olsa da, AİHM’nin bu davada yapılan bir tutuklamada kendi içtihadına ve Sözleşme’ye aykırı bir durum görmemesinin Ergenekon davalarında savcıların ve hakimlerin elini güçlendireceği aşikardır.

Keza hükümet de bu davaların çok uzun sürdüğü yolundaki tartışmalarda bu karardan sonra kendisini daha rahat hissedecektir. Ancak uzun tutuklulukla ilgili kararı beklemekte de yarar var.

 

(Hürriyet)

[Bu yazı 1707 kez okundu]
Sedat ERGİN

YAZARIN DİĞER YAZILARI: [91]
[16 Temmuz 2013] Biber gazı atılırken doktor hazır bulunsun ... [2 Temmuz 2013] AİHM kararları 12 Eylül yasasını geçersiz kıldı ... [3 Mayıs 2013] Tarihin akışı uçurumun kenarından nasıl döndü? ... [23 Nisan 2013] AİHM içtihatları ışığında Fazıl Say kararı ... [18 Nisan 2013] Tazminat komisyonu İtalya'da yürümedi, ya Türkiye'de? ... [16 Nisan 2013] AİHM'ye başvuru hakkı engelleniyor mu? ... [9 Nisan 2013] Kerry gezisinin dökümü ... [30 Mart 2013] 2023 için insani gelişme hedefleri gerekiyor ... [15 Mart 2013] DÖRDÜNCÜ YARGI PAKETİ (II) Tasarının TBMM'de iyileştirilmesi gerekiyor ... [9 Şubat 2013] Ergin Saygun ve vicdanların paslanması ... [1 Şubat 2013] Oramiral Güner istifası ile ne mesaj verdi? ... [25 Ocak 2013] Avukat tutuklamanın ufukta beliren maliyeti ... [3 Ocak 2013] Erdoğan hangi vesayeti kastediyor? ... [26 Aralık 2012] Yargısız infazlar ve çekimser demokrasi ... [8 Aralık 2012] Erdoğan'ın AİHM karşısındaki zor tercihi ... [5 Aralık 2012] AİHM kararı ışığında Başdenetçi tartışması ... [27 Kasım 2012] AİHM'deki Türk yargıç: 'Durumumuz parlak değil' ... [21 Kasım 2012] Erdoğan Obama'ya da kafa tutuyor ... [16 Ekim 2012] Yargıda daha çok reform bekleniyor ... [12 Ekim 2012] AB İLERLEME RAPORU ... [5 Eylül 2012] Yargıtay Başkanı'nın gözünden otoriterleşme ... [4 Eylül 2012] Suriye konusundaki büyük yalnızlığımız ... [30 Ağustos 2012] SURİYE POLİTİKASININ MUHASEBESİ (2): Evdeki hesap çarşıya uymayınca ... [22 Ağustos 2012] Erdoğan ve tarihe adil bakabilmek ... [31 Temmuz 2012] Ortadoğu'nun siyasi coğrafyası çözülürken ... [13 Temmuz 2012] Erdoğan ve Alevilerin horlanması meselesi ... [7 Temmuz 2012] YARGI REFORMU (3): Özgürlüğe yeni güvence Özgürlükler Hâkimi ... [6 Temmuz 2012] YARGI REFORMU (2): DGM'lerden ÖYM'lere ÖYM'lerden TMM'lere ... [5 Temmuz 2012] Yargı reformu-1: Özel yetkili mahkemelerin en büyük başarısı nedir? ... [23 Haziran 2012] Bağımsız insan hakları kurumu bir hayalmiş ... [21 Haziran 2012] Vatandaşa işkence sokağa taşınca ... [20 Haziran 2012] Dağlıca baskınının düşündürdükleri ... [14 Haziran 2012] HSYK'dan savcı açıklaması ... [9 Haziran 2012] Erdoğan'dan özel yetkili mahkemelere yeni bakış ... [30 Mayıs 2012] Amerika da basın özgürlüğü sorunlu diyor ... [18 Mayıs 2012] Uludere faciası ve erdemli devlet olmak ... [27 Nisan 2012] Hükümetin yargı reformundaki iradesine ne oldu? ... [10 Nisan 2012] Balyoz'da nasıl delil atlanır? ... [6 Nisan 2012] Haşim Kılıç ne demek istedi? ... [31 Mart 2012] Avrupa'nın eleştirel bakışı kuvvetleniyor ... [17 Mart 2012] Letonya'daki bir katliamdan Madımak yangınına ... [15 Mart 2012] Türk usulü demokraside "filibuster" olur mu? ... [10 Mart 2012] Basının eleştiri hakkı ne kadar geniş? ... [7 Mart 2012] Ortaokulların kapısı imam hatiplere açılıyor ... [28 Şubat 2012] AB ile diyalogda Nuray Mert meselesi ... [21 Şubat 2012] Avrupa'dan yargı reformuna hem destek hem eleştiri ... [17 Şubat 2012] Hükümetin son krize habersiz yakalanması olağan mı? ... [9 Şubat 2012] Önce eğitimin kalitesine bakalım ... [27 Ocak 2012] Yargı Reformu ... [12 Ocak 2012] Avrupa'dan hâkim ve savcılara ağır eleştiriler ... [10 Ocak 2012] Başbuğ nerede yargılanmalı? ... [4 Ocak 2012] Uludere faciasında istihbarat soruları ... [22 Aralık 2011] Gırtlak kanseri bir mahkûmun ölümü ... [8 Aralık 2011] Şike yasası krizinin anatomisi ... [3 Aralık 2011] Avrupa'ya verilen sözler ne zaman tutulacak? ... [19 Kasım 2011] Ankara'da Suriye'ye dönük iki askeri senaryo ... [12 Kasım 2011] Genç değil, Meclis kürsüsü yara aldı ... [9 Kasım 2011] Ekonomide G20'deyiz insani gelişmede 92'nci ... [14 Ekim 2011] AB'ye göre basın özgürlüğü ihlalleri ciddi ... [14 Eylül 2011] HSYK Başkanvekili'nden mesaj var ... [10 Eylül 2011] HSYK şikâyetler karşısında adil mi? ... [9 Eylül 2011] Deniz Feneri'nde hatayı kim yaptı? ... [6 Eylül 2011] Hükümet tutukluluk süresinde kendisini bağladı ... [1 Eylül 2011] Adalet duygusu neden zedeleniyor? ... [24 Ağustos 2011] Libya dersleri ... [6 Ağustos 2011] ABD ve İngiltere'den Balyoz'a katılmak ... [3 Ağustos 2011] Balyoz'da ucu açık bir sürece doğru ... [29 Temmuz 2011] Yolsuzlukla mücadelede dünya liginde neredeyiz? ... [21 Temmuz 2011] Öcalan'ın oyun planı ... [17 Temmuz 2011] Türk yargısı hiç böyle eleştirilmemişti ... [12 Temmuz 2011] Rota yeniden AB'ye mi çevriliyor? ... [8 Temmuz 2011] Yemin kriziyle bölgesel güç olunabilir mi? ... [7 Temmuz 2011] Yeni kabinede dikkat çeken yönelişler ... [28 Haziran 2011] Adalet duygusu kaybolunca ... [7 Haziran 2011] Basın özgürlüğünde sıkıntılı bir döneme doğru ... [28 Mayıs 2011] Kasetler konusunda muhtelif teoriler ... [10 Mayıs 2011] AB'den tutuklu gazetecilere mesaj ... [4 Mayıs 2011] Yargıtay'da önemli bir içtihat değişikliği ... [3 Mayıs 2011] Özel yetkili mahkemelere barolardan önemli çıkış ... [27 Nisan 2011] Kopartılan yalnızca heykelin kafası mı? ... [14 Nisan 2011] Sosyalist olmanın ağır bedeli ... [9 Nisan 2011] Savcılar lehte delilleri tutabilir mi? ... [5 Nisan 2011] TBMM tarihi bir hata yapmak üzere ... [31 Mart 2011] Ergenekon'da envanter çıkartmak ... [30 Mart 2011] Bireysel başvuru hakkına veda mı? ... [9 Mart 2011] Şener ve Şık hangi delillerle tutuklandı? ... [16 Şubat 2011] Balyoz davasında tutuklama kriterleri ... [2 Şubat 2011] Amerikan modeli Erdoğan'ı mutsuz edebilir ... [22 Ocak 2011] Balyoz'da adli emanet bilmecesi ... [7 Ocak 2011] Yargıtay Başkanı: 'Bize haksızlık yaptınız' ... [13 Kasım 2010] Türkiye'nin yolsuzluk karnesi tekerrürden mi ibarettir ...
Sedat ERGİN
BU SITENIN ÖNCELIKLI AMACI Ülkede evrensel, çagdas ve toplumcu bir hukuk ve yönetim anlayisini egemen kilmak üzere,
HUKUKÇULAR VE SORUMLULUK DUYAN HERKES ortak akil üretebilecekleri, ortak tutum belirleyebilecekleri bir iletisim, paylasim ve tartisma ortaminda BULUSTURMAKTIR.
Yeni Yaklasimlar, ortak çalisma ürünüdür. Sitede yer alan yazilardan yazari sorumludur. Kaynak gösterilerek alinti yapilabilir.
Websitesi ile lgili sorulariniz için buraya tiklayin. Diger konularla ilgili sorulariniz için iletisim sayfasindan ilgili kisi ile irtibata geçebilirsiniz.
Yeni Yaklasimlar © 2016 - [ARENA YAZILIM] - E-Müvekkil Pro™