Yazdırmak için tıklayın Eposta Olarak göndermek için tıklayın Yorum Eklemek için tıklayın
'Bayan Yanı', Helal Otobüs
24 Ocak 2012, Nilgün CERRAHOĞLU
, Nilgün CERRAHOĞLU
İsrail’in “mehadrin/helal otobüslerini” hiç duydunuz mu?
Yalnız “dincilere” mahsus, dincilerin kullandığı bu otobüslerde cinsiyet ayrımcılığı uygulanıyor.
Ön tarafı erkeklere ayrılan otobüslerde, kadınlar sadece arka koltuklarda oturabiliyorlar.
“Mehadrin” (helal!) otobüslerde, geçenlerde isyan çıktı...
“Ashdod”dan Kudüs’e giden bu otobüslerden birine binen Tanya Rosenblit isimli genç bir kadın, arka koltuğa geçmeyi reddedip şoför arkasına oturdu. Kara cüppeli bir dinci yobaz, bir sonraki durakta otobüse binince, olanlar oldu.
Dinci adam, şoför arkasında ikinci sırada oturmakta olan Tanya Rosenblit’in arkaya geçmesini isteyince, ummadığı bir dirençle karşılaştı.
Kadın “zorla kaldırılmayı” aşağılanmak olarak görüyor; “demokratik bir ülkede kimsenin kendisine nerede oturacağını söyleyemeyeceğini” belirtiyor ve herkes gibi “dilediği yerde oturabilmek” hakkını talep ediyordu.
Kadının talebinde ısrarcı olması üzerine, otobüste büyük bir kriz çıktı. Şoför, polise başvurdu. Tartışma uzadı. Kadın Nuh deyip peygamber demeyince; eli mahkûm şoför, ikinci sırada oturmakta inat eden kadın yolcusu Tanya Rosenblit’le birlikte Kudüs’e doğru yoluna devam etmek mecburiyetinde kaldı.
‘Yurttaşlık hakkı’ mücadelesi
Olay, küresel medyada yankı yaptı.
“Nerede oturacağımı kimse bana söyleyemez!” başlığıyla İsrail gazetelerinin birinci sayfasına haber olan 28 yaşındaki Tanya Rosenblit, 50’li yıllara dek ABD otobüslerinde uygulanan “ırk ayrımcılığına” meydan okuyan ünlü “siyasi haklar aktivisti” Rosa Parks’a benzetiliyordu…
Rosenblit’in eyleminden birkaç gün sonra Yocheved Horowitz isimli bir başka kadın; gene aynı otobüste aynı şekilde şoför arkasındaki ikinci sıraya oturunca, protestolar yayıldı.
Kadınlar, İsrail’de toplu halde bu “helal otobüslere” binip, şoför koltuğu arkasına oturmaya başladılar. Konu süratle yüksek yargıya intikal etti. Ve Suudi Arabistanlı kadınların “direksiyon eylemleri” gibi, gösteriler uluslararası boyutta ilgi çeken bir “yurttaşlık hakları eylemine” dönüştü.
Tartışma öyle dal budak sardı ki İsrail Başbakanı Netanyahu; “Otobüste kadınların yerinden kaldırılmasına şiddetle karşı olduğunu” söylemek zorunda kaldı. Muhalefet lideri Tzipi Livni de keza; “kadınların kamu alanında dışlanmalarının, radikal bir antidemokratik uygulama” olduğunu belirtti...
Tüm bunları Özlem Çelik’in iki pazar üst üste “Akşam”da yazdığı (“Bayan yanı saplantısı” ve “Erkekler de ‘bayan yanı’na tepkili”) yazılarını okurken düşündüm…
Özlem Çelik, otobüsle İstanbul’dan Ankara’ya gidiyor…
Otobüs, Ankara’da terminale girerken; Çelik’in yanındaki “kadın yolcu” iniyor. Yerine, Mersin’e devam edecek otobüsün yeni yolcularından bir erkek biniyor!
Çelik, beş dakika sonra Söğütözü’nde inecek…
Ama neylersiniz, anında yanında bir “muavin” bitiyor. Ve Çelik’e tezelden yer değiştirmesini emrediyor. Akşam yazarı her ne kadar “Yerimden memnunum. Bir sonraki durakta ineceğim!” dese de “muavini” ikna edemiyor.
“Muavin”in susmak bilmeden tekrarladığı tek komut şu: “Erkek-bayan oturamazsınız! Yasak! Şirket kuralı!”
Çelik “Kimsenin namus bekçiliğine ihtiyacı olmadığını” beyan etse de personel oralı olmuyor…
Yolculardan ‘ayrımcılığa’ destek
En fenası yolcular. İlgiyle izledikleri tartışmada, tereddüt göstermeden “muavin”den yana tavır alıyorlar. Homurdanmalar artıyor. Adamın biri alelacele, “Hanımefendi neye karşı çıktığınızı anlamadım. Sizi düşünüyorlar. Neden yerinizi değiştirmiyorsunuz?” diyerek olaya el koyuyor...
Okurken yüreğim sıkıştı. Kendimi Özlem Çelik’in yerinde hissettim. Tüm otobüs ahalisince yalnız bırakıldığını gören Çelik, Söğütözü’ne dek gitmekten vazgeçip, istediği yere gidemeden otobüsten iniyor…
Çelik arkadaşımız İsrail otobüslerinde “cinsiyet ayrımcılığına” bayrak açan Tanya Rosenblit gibi tartışmayı yarım saat uzatsaydı neler olabilirdi düşünmek dahi istemiyorum.
İsrail-Türkiye örnekleri arasındaki en büyük fark; İsrail otobüslerindeki “cinsiyet ayrımcılığının” yalnız “dincilerin kullandığı marjinal otobüslerde”uygulanıyor olması. O (helal!) otobüslere binmezseniz, bir kadın olarak ayrımcılıktan ömür boyu muaf kalabiliyorsunuz. Ama kadınlar şimdi, İsrail nüfusunun sadece yüzde 10’unu oluşturan “dinci kesimlerin” de bu aşırıcılığını tarihe gömmek istiyorlar.
İsrail halkının ezici çoğunluğu için bu uygulamalar acayip “çağdışı” sayılıyor. Başbakan, ana muhalefet lideri, ana akım medya… mücadeleyi sahipleniyor. “Aşağılanan” ve “ayrımcılığa uğrayan” kadına destek veriyorlar…
Özlem Çelik’e de gerçi ilk yazı ardından, çok destek telefonu gelmiş…
Ama “sokaktaki vatandaş” belli ki bizde olaya; “Hanımefendi.. niye itiraz ediyorsunuz? Sizi düşünüyorlar!” diye müdahil olan yolcu gibi bakıyor.
Öyle olmasa aleni bir “demokratik hak” ve “insan hakkı” ihlali olan “bayan yanı dayatması”; otobüs şirketlerince böyle hodri meydan uygulanabilir mi?
 
(Cumhuriyet)
[Bu yazı 1801 kez okundu]
Nilgün CERRAHOĞLU

YAZARIN DİĞER YAZILARI: [74]
[7 Şubat 2015] 'Baskı Türkiye'de Olur, Bizde Olmaz!' ... [19 Ağustos 2014] Şok. Şok. Şok. 'Başkan Baba Erdoğan' ... [27 Temmuz 2014] Büyükada'da Üç İstila: Erdoğan, Araplar, Martılar ... [19 Temmuz 2014] 'Yeni Türkiye'nin Vizyonu: 'Seçici Olma!' ... [14 Haziran 2014] Tereyağından Kıl Çeker Gibi. ... [9 Ocak 2014] İspanya'nın 'Hukuk Devleti' Farkı ... [15 Kasım 2013] Yeni bir Müslüman burjuvazi: Süslüman ... [5 Kasım 2013] Türban Dinin Emri mi? ... [31 Ekim 2013] Yaşasın Cumhuriyet! Yaşasın Hünkârımız! ... [26 Ekim 2013] Batı Demokrasileri '007 Demokrasisi' Oldu ... [20 Ekim 2013] 'Türkiye'yi Obama Kaybetti' (4) ... [18 Ekim 2013] Türkiye Nereye Gidiyor?(2) ... [10 Ağustos 2013] Ergenekon'un Bir Benzeri Yok ... [8 Ağustos 2013] Ergenekon Çarpıtmaları... ... [16 Temmuz 2013] Demokrasinin Tükenişi ... [16 Nisan 2013] 'Süreç' Körün Fil Tarifi Olunca ... [11 Nisan 2013] Süreç ve Kamuoyu: 'Müslümana Haramdır!' ... [9 Mart 2013] Laiklik Kadın Demektir ... [9 Şubat 2013] 'Sol, Bütünlüğü Savunmalı' ... [6 Ocak 2013] Ayşe Hür: 'Beni Pat Diye Bıraktılar!' ... [22 Aralık 2012] Anayasa 'Ana' Olduğunda!.. ... [8 Aralık 2012] Liberallerin Tarihi Yanılgısı ... [1 Aralık 2012] Üniformanın Dönüşü. ... [25 Kasım 2012] Medyaya Zulümde Cehennemin Taşları. ... [20 Kasım 2012] 'Türkiye İran olursa...' ... [11 Kasım 2012] Obama'nın Gözyaşları ... [30 Ekim 2012] Tarihe Kalan Görüntüler ... [18 Ekim 2012] Vicdansızlık ... [16 Ekim 2012] Ve AB Raporu Çöpe Gitti! ... [6 Ekim 2012] Enver Paşa Tuzağı ... [27 Eylül 2012] Demokrasi, Hukuk Devleti, Balyoz ... [25 Eylül 2012] Carrillo ve Balyoz... ... [9 Ağustos 2012] Erdoğan'ın 'Çöl Demokrasisi' ... [7 Ağustos 2012] Devremülk Çankaya... ... [24 Temmuz 2012] 'Erdoğan Değişti' Geyiği... ... [28 Haziran 2012] Akıllar Neredeydi? ... [27 Mayıs 2012] Postsekülarizm Safsatası ... [22 Mayıs 2012] 'Türkiye Çoğunluk Diktasına Yöneliyor' ... [10 Mayıs 2012] Başkanlık, Çarlık, Sultanlık.. ... [26 Nisan 2012] Le Pen Avrupası'nda Irkçılık ... [17 Nisan 2012] İntikam Türkiyesi ... [15 Nisan 2012] Çevik Bir Deyince. ... [12 Nisan 2012] Bermuda Üçgeni: Türkiye İran Suriye ... [27 Mart 2012] Kapatılan Bir Gazetenin Düşündürdükleri ... [20 Mart 2012] Erdoğan'ın 'Ödül Skandalı' ... [3 Mart 2012] İran'ın İleri Demokrasi Seçimleri ... [28 Şubat 2012] Avrupa Solu Hollande'ı Bekliyor ... [23 Şubat 2012] 'Bu ülkeyi İslamlaştıracağız!' ... [19 Şubat 2012] Kıyakçı Cumhurbaşkanı Nasıl Gitti? ... [16 Şubat 2012] İranlaşmak ... [5 Şubat 2012] Saldırı, Yaptırım Kıskacında İran ... [29 Ocak 2012] Yirmi Yıl Sonra Temiz Eller ... [5 Ocak 2012] Macar Örneğinden Çıkarılacak Ders ... [8 Aralık 2011] Putin -Medvedev Modeline İsyan ... [24 Kasım 2011] Demokrasi Şampiyonluğunun Mumu. ... [13 Kasım 2011] Bir Entelektüel Olarak Atatürk ... [3 Kasım 2011] Arap Baharı ve 'Karşıt Devrim' ... [29 Ekim 2011] Şili'de Demokrasi ve Deprem Bilinci ... [25 Ekim 2011] '7.4 Yetmedimi?' Kültürü ... [18 Ekim 2011] 'Öfkeliler Henüz Olgunlaşmadı!' ... [6 Ekim 2011] Bir Zamanlar Avrupa Birliği ... [24 Eylül 2011] 'Dizi' gibi dış politika ... [17 Eylül 2011] Arap Baharına 'Törkiş Laiklik' Açılımı ... [10 Eylül 2011] Emperyalizmin Dünü. Bugünü ... [6 Ağustos 2011] Şark Usulü Demokrasiye Geçişin Resmi ... [4 Ağustos 2011] Demokrasinin Resmi... ... [14 Temmuz 2011] Seçilmiş Tiranlık ve 'Teslim Ol' Söylemi ... [5 Temmuz 2011] Düğünden Defileye İslamcı Şov... ... [25 Haziran 2011] Ahmedinejad 'Topal Ördek' mi? ... [7 Haziran 2011] 'Kız mıdır, Kadın mıdır?'ın Açılımı ... [23 Nisan 2011] Avrupa 'da Hortlayan 'Faşizm Dalgası' ... [12 Nisan 2011] Sümeyye Tiyatroda ... [5 Şubat 2011] Obama, Mısır ve 'Tarihin Doğru Yanı' ... [1 Şubat 2011] Batı'da 'Mübarek Gidiyor' Paniği. ...
Nilgün CERRAHOĞLU
BU SITENIN ÖNCELIKLI AMACI Ülkede evrensel, çagdas ve toplumcu bir hukuk ve yönetim anlayisini egemen kilmak üzere,
HUKUKÇULAR VE SORUMLULUK DUYAN HERKES ortak akil üretebilecekleri, ortak tutum belirleyebilecekleri bir iletisim, paylasim ve tartisma ortaminda BULUSTURMAKTIR.
Yeni Yaklasimlar, ortak çalisma ürünüdür. Sitede yer alan yazilardan yazari sorumludur. Kaynak gösterilerek alinti yapilabilir.
Websitesi ile lgili sorulariniz için buraya tiklayin. Diger konularla ilgili sorulariniz için iletisim sayfasindan ilgili kisi ile irtibata geçebilirsiniz.
Yeni Yaklasimlar © 2016 - [ARENA YAZILIM] - E-Müvekkil Pro™