Yazdırmak için tıklayın Eposta Olarak göndermek için tıklayın Yorum Eklemek için tıklayın
Türk Sağının Emperyal Hevesleri: Yeni Osmanlıcılığın Kısa Tarihi
15 Kasım 2011, Fatih YAŞLI
, Fatih YAŞLI
Türkiye’de Cumhuriyetin kuruluşunun ardından Osmanlı devletini yeniden ihya etmeyi ve lağvedilen saltanatı geri getirmeyi savunan etkili bir siyasi akım hiç var olmadı. Cumhuriyetin bir kurtuluş savaşı kazanarak kurulması nedeniyle sahip olduğu meşruiyet, rejimin Osmanlı geçmişini açık bir şekilde reddedip kendi ötekisi olarak ilan etmesi, Kemalist ideolojinin kuşatıcı etkisi ve otoriter yapının farklı siyasal ideolojilere karşı tahammülsüzlüğü bu var olmayışın en önemli sebepleriydi.
Cumhuriyeti kuran kadrolar, koskoca bir imparatorluğun on beş yirmi yıl gibi kısa bir süre içerisinde yıkılıp gittiğine şahitlik etmişler, bu yıkımdan son kale olarak gördükleri Anadolu’da bir devlet çıkarmayı başarmışlardı. Tam da bu nedenle dış politikada maceracı arayışlara girmeyi ve yeni bir Osmanlı rüyası görmeyi reddettiler. Ancak milliyetçi muhafazakâr aydınlar arasında ve bütün sağ partilerde altın çağ özlemi anlamında bir Osmanlıcılık fikri her daim mevcut oldu. Özellikle cumhuriyeti kuran parti olan CHP’nin çok partili hayata geçilmesinin ardından iktidarı kaybetmesi ve merkez sağ partilerin iktidara gelmesiyle beraber Osmanlı siyasal söyleme tekrar döndü.
Milliyetçi-muhafazakâr aydınlar ve siyasal partiler cumhuriyetle doğrudan bir cepheleşmeyi göze alamadıkları her durumda Osmanlı geçmişine atıf yapmayı tercih ettiler; Osmanlı, hoşgörüsüyle, adaletiyle, nizam-ı âlem fikriyle hem cumhuriyetin hem de yirminci yüzyılın, yani Soğuk Savaş döneminin bütün partilerinin ve siyasi ideolojilerinin asıl alternatifiydi. Buna göre Osmanlı, Batı’nın çok sonraları keşfettiği uygarlık değerlerinin hemen hepsine geçmişte sahip olmuş, farklı etnik kökenlerden ve farklı sınıflardan milyonlarca insanı barış içerisinde bir arada yaşatma başarısını göstermişti.
Bir zamanlar milyonlarca kilometrekarede hüküm sürmüş bir devletin varlığını bilmek, milliyetçi muhafazakâr aydınlara ve partilere emperyal bir geçmişin emperyal bir geleceğe dönüştürülebileceğine dair bir işaret olarak görünüyordu, Türkler geçmişte bir imparatorluk kurmuşlarsa gelecekte de kurabilirlerdi. Buna dayanak olarak ise Türklerin tanrı tarafından dünyaya nizam vermek, yani dünyayı yönetmek ve adaletli bir şekilde şekillendirmek için seçilmiş bir millet olduğu şeklindeki tezler ileri sürülüyordu. Nizam-ı Âlem ve İla’yı Kelimetullah gibi kavramlar bu tezlerle birlikte popülerlik kazanmaya başladı.
Özellikle 1960’ların ortalarından itibaren Türkiye’de sol akımların ve işçi sınıfı hareketinin yükselmesiyle birlikte Osmanlı, sağ partiler açısından temel referans noktalarından biri haline geldi. Kemalist aydınların önemlice bir bölümünün sol düşüncelerden etkilenerek giderek sola kaydığı ve solun hem ideolojik hem de kültürel alanda hegemonya kurmaya başladığı bir dönemde sağcı aydınlar ve partiler özellikle taşralı gençleri anti-komünist mücadeleye dahil edebilmek için hem İslami söylemlerini hem de Osmanlıcılığı yükseltmeyi tercih ettiler. Böylelikle solcular milletinin değerlerine yabancılaşmış, Batı öykünmecisi, köksüz ve temelsiz ideolojilerin temsilcileri olarak gösterilirken, milliyetçi ve muhafazakâr akımlar kendilerini kadim değerlerin temsilcisi, yerli ve özgün olarak sunabileceklerdi. Örneğin bu dönemde MHP Osmanlı sancağındaki üç hilali parti bayrağı olarak seçiyor, gençlik örgütü olan Ülkü Ocakları’nın bayrağına ise bir hilal içerisinde ulumakta olan bir bozkurt figürü yerleştirilerek hem Osmanlı’ya hem de Osmanlı öncesi Türk geçmişine göndermede bulunulmuş olunuyordu. MHP’nin önemli ideologlarından biri olan Dündar Taşer emperyal bir devlet hayalini “Büyük Türkiye” terimiyle ifade ediyor; Süleyman Demirel ise 1977 yılında yayınlanan kitabına aynı ismi, yani “Büyük Türkiye” ismini veriyordu. Bunun yanı sıra Milli Nizam Partisi ve Milli Selamet Partisi’nin parti programlarında geleceğin büyük Türkiye’sinin Osmanlı benzeri bir devlet olacağı söyleniyordu. (İlginçtir, Milli Görüş geleneğinin son partisi olan Saadet Partisi’nin 2011 seçim beyannamesinin başlığı “Yeniden Büyük Türkiye’yi İnşa Programı’ydı) Dolayısıyla 1980’lere gelindiğinde, hem merkez hem milliyetçi hem de İslami sağda Osmanlı temel referans noktalarından birini teşkil eder hale gelmişti.
12 Eylül darbesinin Türk-İslam sentezine dayalı dönüşüm projesiyle zemini hazırlanan yeni Osmanlıcılığın adının konulması ise Özal döneminde gerçekleşti. 1990’ların başında Sovyetler Birliği’nin dağılması ve reel sosyalizmin sona ermesinin ardından Türkiye’nin uluslararası konumunun ne olacağına dair sağcı entelektüeller tarafından başlatılan tartışmada, özellikle Türkiye Günlüğü dergisi etrafında toplanmış olan isimler post-komünist dünyada Türkiye’ye yeni bir fırsat kapısının açılmış olduğunu, Türkiye’nin Osmanlı bakiyesi topraklarda, yani Ortadoğu, Balkanlar ve Orta Asya’da emperyal bir güç haline gelebileceğini savunuyorlardı. Ancak Türkiye’de siyasetin ve ekonominin yoğun krizler yaşadığı 1990’lı yıllar, emperyal Türkiye hayallerini daha baştan ciddiye alınamayacak bir fantezi haline getiriyordu. Özal’ın karizmasıyla ve bir grup entelektüelin çabalarıyla gündemde tutulmaya çalışılan yeni Osmanlıcılık fikri 90’ların karmaşık gündeminde yok olup gitti. Yeniden sahneye çıkışını görmek için ise 2000’li yılları ve AKP iktidarını beklemek gerekecekti.
AKP, Türk sağının bütün unsurlarını (liberal, muhafazakâr, milliyetçi ve İslamcı) bünyesinde birleştirmeyi başaran bir parti olarak, sağın Osmanlıcı mirasına da sahip çıktı ve adını koymamış da olsa dış politikasını açık bir şekilde yeni-Osmanlıcılık olarak belirledi. Bu ise esas olarak ABD’nin ve Atlantik ekseninin Ortadoğu’ya yönelik politikalarında taşeron bir rol üstlenmek anlamına geliyordu. Bu rol “Arap baharı” ile birlikte çok daha belirgin bir veçheye kavuştu, Kaddafi’nin devrilmesi sürecinde yaşananlar bu rolün ne olduğunu açık bir şekilde ortaya koymuş oldu. Benzer bir oyun şimdilerde Suriye ve Esad rejimi için oynanıyor ve yeni-Osmanlıcılık kendisine düşen taşeronluk görevini yerine getirmek için elinden geleni yapıyor. İç ve dış politikanın ayrıştırılamaz biçimde içiçe geçtiği böylesi bir konjonktürde toplumsal muhalefetin sadece iç politikadaki gelişmeleri değil dış politikayı da gündemine alması gerekiyor.

(SolHaber)

[Bu yazı 1844 kez okundu]
Fatih YAŞLI

YAZARIN DİĞER YAZILARI: [95]
[2 Ağustos 2016] "Üslere el konacak, NATO'dan çıkılacak" ... [16 Mart 2016] Ankara: Anlatılan hepimizin hikâyesi ... [10 Şubat 2016] "Yeni-Osmanlı düştü düşecek" ... [3 Ocak 2016] "Noel Baba'yı yargılamak"tan ODTÜ'ye: Akitleşme ... [9 Aralık 2015] Bir gece ansızın 82 Musul, 83 Kerkük, 84. ... [25 Kasım 2015] Moskova Camii'nde başkanlık için şükür namazı ... [18 Kasım 2015] Bir manipülasyon ideolojisi ... [11 Kasım 2015] 1 Kasım'dan sonra Yeni Türkiye ... [1 Kasım 2015] Türkiye: 1 Kasım'dan önce, 1 Kasım'dan sonra ... [30 Ağustos 2015] Haziran'ın barışı ... [19 Ağustos 2015] Milli irade öldü, ruhuna El Fatiha ... [30 Temmuz 2015] Niye hedef Demirtaş? ... [27 Temmuz 2015] Yurtta savaş bölgede savaş: Ara rejimden faşizme ... [20 Temmuz 2015] AKP-CHP koalisyonunu kimler istiyor? ... [13 Temmuz 2015] Borç toplumu: Anlatılan senin hikâyendir ... [6 Temmuz 2015] AKP gerilemedi diye halkı mı dövelim? ... [2 Temmuz 2015] Tel Abyad AKP'nin cankurtaranı olur mu? ... [9 Haziran 2015] Bu daha başlangıç! ... [28 Mayıs 2015] Yok başka bir cehennem! ... [21 Mayıs 2015] Doğan-Erdoğan kavgası: Anlatılan senin hikâyendir! ... [19 Mayıs 2015] "Kaset siyaseti": Mucitler muhalif olurken ... [29 Nisan 2015] Hukukun ölümü: Katille birlikte maktule ağlamak ... [13 Nisan 2015] "400'ü verin, huzur içinde çözülsün" ... [19 Ocak 2015] "Cumhuriyet reklam arası", peki yeni-Osmanlı? ... [15 Ocak 2015] Tehlikenin farkında mısınız: İslamofobi değil İslamofaşizm ... [22 Aralık 2014] Türkiye bir guguk devleti midir? ... [15 Aralık 2014] Alatlı'nın Rönesans'ı, bizim yeni Ortaçağımız ... [8 Aralık 2014] Dini Eğitim Şurası: Dindar ve kindar nesiller ... [27 Kasım 2014] Ak Kemalizm'in fıtratı ... [20 Ekim 2014] Rejimin teminatı: Polis ... [9 Ekim 2014] Kobane: "Yesinler Birbirlerini" mi? ... [24 Eylül 2014] Yeni-Osmanlı'nın son hamlesi: Tampon Bölge ... [15 Eylül 2014] 12 Eylül darbesinden Çarşı darbesine ... [4 Eylül 2014] HDP ve aşırı Türkiyelileşme ... [25 Ağustos 2014] Padişah, Sadrazam, Yeni-Osmanlı ... [21 Ağustos 2014] Hayrunnisa Hanım o eli niye sıkmadı? ... [18 Ağustos 2014] "O yozdili koparırlar işte" ... [31 Temmuz 2014] Cemaat sofrasından Maldivler'e ... [24 Temmuz 2014] Monşerler, ekmeğin fiyatı, muhafazakârlık ... [17 Temmuz 2014] Muhafazakâr ahlakın Suriye'yle imtihanı ... [14 Temmuz 2014] Filistin kanıyor, one minute! ... [10 Temmuz 2014] Abdestli kapitalizmin ramazanı ... [4 Temmuz 2014] Dualarla başkanlık koltuğuna ... [26 Haziran 2014] 12 Eylül yargılandı, hayırlı olsun ... [23 Haziran 2014] Cumhurbaşkanlığı: AKP rejimine hayat öpücüğü ... [16 Haziran 2014] Berkin terörist, IŞİD değil! ... [12 Haziran 2014] Bayrak planı, Köşk tuzağı ... [9 Haziran 2014] Lice ne yana düşer usta? ... [5 Haziran 2014] Boğaz'da yalı, elde viski kadehi ... [2 Haziran 2014] Haziran nedir? ... [29 Mayıs 2014] Soma'da aslında ne oldu? ... [23 Mayıs 2014] Rejime tutulan ayna ... [19 Mayıs 2014] Ölüler üzerinden siyaset ... [15 Mayıs 2014] Ölümün coğrafyasında ... [5 Mayıs 2014] "Rıza Sarraf Yeni Türkiye'dir" ... [28 Nisan 2014] Diktatoryaya iki adım kala ... [21 Nisan 2014] Sandıklı diktatörlüğe doğru ... [17 Nisan 2014] Aile-Devletinden manzaralar ... [16 Nisan 2014] Fatih Yaşlı yazdı: Ergenekon'dan Ötüken'e, bir efsaneden diğerine ... [7 Nisan 2014] Biri seçim mi dedi? ... [20 Mart 2014] Bugün tapelerden ne öğrendik? ... [19 Mart 2014] Fatih Yaşlı yazdı: Aile, devlet, özel mülkiyet: 'Tape'lerin aynasında yeni rejim ... [13 Mart 2014] O ekmek bir gün gelecek Berkin ... [3 Mart 2014] 28 Şubat 2014'te neredeydiniz? ... [30 Ocak 2014] Hani faiz lobisi bizdik? ... [13 Ocak 2014] "AKP'nin olmasın ama Cemaat'te de kalmasın" ... [27 Aralık 2013] Fatih Yaşlı yazdı: Paralel devlet devleti paralize ederken ... [24 Haziran 2013] Biri dış mihraklar mı dedi? ... [13 Mayıs 2013] Reyhanlı'nın faili Yeni-Osmanlı ... [18 Nisan 2013] Karanlığın Saltanatı ... [18 Mart 2013] Cumhuriyet'i Cemaatle Kurtarmak? ... [11 Mart 2013] Davutoğlu'nun kapatmak istediği parantez: Cumhuriyet ... [4 Mart 2013] Öcalan ne diyor? ... [21 Ocak 2013] Savunmayı savunmak gerekiyor ... [7 Ocak 2013] "12 Eylül öncesine mi dönmek istiyorsunuz?" ... [24 Aralık 2012] Tersinden III. Meşrutiyet ... [3 Aralık 2012] "Bir Yeni Cumhuriyet İçin" ... [13 Kasım 2012] Sakık'ı kim, niye konuşturdu? ... [7 Kasım 2012] Kemalizm ve sol müdahale ... [30 Ekim 2012] Yeni bir on yılın eşiğinde ... [4 Eylül 2012] Hala nasıl bir arada yaşayabiliyoruz ya da çoğunluğun apolitizmi ... [14 Ağustos 2012] Taşeron savaşı, Aleviler ve Kürtler ... [10 Temmuz 2012] Kürt Sorununda Çözüm Mümkün mü? ... [19 Haziran 2012] AKP-C Koalisyonunda Son Durum ... [17 Nisan 2012] Korku, Solkırım ve Hesaplaşma ... [27 Mart 2012] Wikileaks'ten Sızan Türkiye: ABD Belgelerinde Ergenekon ... [14 Şubat 2012] Neyin Kavgası? ... [10 Ocak 2012] Başbuğ'un Tutuklanması: Düne Değil Yarına Dair Bir Hesaplaşma ... [25 Ekim 2011] Şiddetin Fay Hattı: KCK, Çukurca Saldırısı ve Van Depremi ... [20 Eylül 2011] "Hrant'ın Arkadaşları" Odatv İddianamesini Okudu mu? ... [16 Ağustos 2011] 12 Eylül 1980: Yeni Rejimin Miladı ... [9 Ağustos 2011] Aristokrat Solcular İlerici Muhafazakârlar ve Demokrasi ... [12 Temmuz 2011] Yemin Krizinden Siyaset Dersleri ... [25 Mayıs 2011] Milli Sır ... [16 Şubat 2011] Türkiye Mısır Olur Mu? ...
Fatih YAŞLI
BU SITENIN ÖNCELIKLI AMACI Ülkede evrensel, çagdas ve toplumcu bir hukuk ve yönetim anlayisini egemen kilmak üzere,
HUKUKÇULAR VE SORUMLULUK DUYAN HERKES ortak akil üretebilecekleri, ortak tutum belirleyebilecekleri bir iletisim, paylasim ve tartisma ortaminda BULUSTURMAKTIR.
Yeni Yaklasimlar, ortak çalisma ürünüdür. Sitede yer alan yazilardan yazari sorumludur. Kaynak gösterilerek alinti yapilabilir.
Websitesi ile lgili sorulariniz için buraya tiklayin. Diger konularla ilgili sorulariniz için iletisim sayfasindan ilgili kisi ile irtibata geçebilirsiniz.
Yeni Yaklasimlar © 2016 - [ARENA YAZILIM] - E-Müvekkil Pro™