Yazdırmak için tıklayın Eposta Olarak göndermek için tıklayın Yorum Eklemek için tıklayın
Libya dersleri
24 Ağustos 2011, Sedat ERGİN
, Sedat ERGİN

LİBYA ’da Albay Muammer Kaddafi’nin sahneden çekilmesiyle birlikte son perdesine girilen gelişmeler dizisi, 21’inci yüzyılda nasıl bir dünyada yaşayacağımız, uluslararası ilişkilerde hangi ölçülerin ve ne gibi yaptırımların geçerli olacağı konusunda göz açıcı pek çok mesaj içeriyor.


Kuşkusuz Libya dosyasının en önemli sonuçları, uluslararası camianın sergilediği reflekste ve aynı zamanda NATO’nun kendisini yeni döneme uyarlama yeteneğinde karşımıza çıkıyor.
Çıkış noktası olarak Sovyetler Birliği ve Varşova Paktı’nı çevrelemek üzere kurulmuş olan bir askeri ittifak, Soğuk Savaş sonrası dönemde farklı coğrafyalarda baş gösteren tehditlere ve krizlere pekâlâ karşılık verebilecek bir esneklik kazandığını gösteriyor.
BOSNA’DAN LİBYA’YA UZANAN ÇİZGİ
NATO, 1990’lı yılların başlarında Soğuk Savaş sonrasındaki ilk sınavı olan Bosna’da kötü bir sınav vermiş, yanı başında Avrupa’nın göbeğinde girişilen kitlesel katliamları büyük ölçüde seyirci olarak izleyip ciddi bir prestij kaybına uğramıştı. NATO, Kosova krizinde ise daha atak davranıp Bosna’daki hatasını tekrarlamamıştır. Afganistan ise bu karşılaştırmaların içine dahil edilmeyecek kadar çok özel bir durumdur.
İttifak, bütün bu tecrübelerden sonra “alan dışı” coğrafyada patlak veren Libya krizinde -başlangıçtaki yalpalamaya rağmen- organize bir çabayla duruma zamanlı bir şekilde müdahil olmuş ve pekâlâ sonuç alabilmiştir.
Kendi halkına karşı şiddete başvurmaktan çekinmeyen dengesiz bir diktatör ile ona karşı ayaklanan kesimler arasında çıkan bir iç savaşta, NATO, açıkça değişim talep eden isyancılardan yana yer tavır almış, askeri gücünü, operasyonel imkânlarını onlar için seferber etmiş ve başarılarının önünü açmıştır.
Tarihinde NATO’nun üçüncü bir ülkenin içinde patlak veren bir çatışmada taraf olup iktidar değişikliğine yol açtığı bir durumun örneği yoktur.
Kuşkusuz, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin geçen mart ayında kabul ettiği ve Kaddafi’ye karşı belli sınırlar içinde güç kullanımına izin veren 1973 sayılı kararının sağladığı meşruiyet zemini NATO’nun işini büyük ölçüde kolaylaştırmıştır.
NATO PRESTİJ SINAVINDAN GEÇTİ
Son tahlilde Libya harekâtı, NATO’nun, daha doğrusu arkasındaki ABD ve Türkiye de dahil olmak üzere Avrupalı müttefiklerin ciddi risk altına girdikleri bir hamleydi. Örgüt, bu prestij sınavından güçlenerek çıkmıştır.
Bu haliyle NATO’nun işlevselliğini kaybetmediği, değişken bir uluslararası zeminde yeni tür krizlere pekâlâ yanıt verebildiği anlaşılmıştır.
Burada verilen sınav, aslında NATO’nun 2010 yılındaki Lizbon Zirvesi’nde kabul ettiği ve ittifakın geleceğine ilişkin yol haritasını gösteren yeni stratejik konsept belgesindeki hedeflerle de uyumludur.
ULUSLARARASI SİSTEMİN YENİ YÜKÜMLÜLÜĞÜ
Sonuçta karşımızda Libya müdahalesinin yarattığı bir emsal var. Son tahlilde, bir diktatör kendi vatandaşlarına karşı katliama kalkıştığında uluslararası camiadan yaptırım görmüştür.
Bu emsalin ardından şimdi gözlerin Suriye’ye çevrilmesi kaçınılmazdır. Çünkü Libya’ya müdahale için başvurulan gerekçeler Suriye’nin hal ve gidiş raporunda da mevcuttur. Bu çerçevede NATO’nun tutarlı bir çizgide durabilmesi için Suriye’ye de baskı uygulaması için artan ölçüde taleplerle karşılaşması şaşırtıcı olmamalıdır.
Ancak NATO’nun Ortadoğu jeopolitiğinin çok kritik bir noktasında duran Suriye için hemen Libya benzeri bir harekâta girişmesini beklemek de gerçekçi değildir.
Böyle de olsa, önce BM ardından NATO’nun Libya’da başvurdukları yaptırımlar Suriye’ye dönük de bir caydırıcılık mesajı taşıyor. Beşar Esad rejiminin Libya’da ne olduğunu ciddi bir şekilde hesaba katması gereklidir. Rejimin tutumunu yumuşatmaması, bir noktada şeklini bugünden kestiremeyeceğimiz bir uluslararası reaksiyonu davet edebilir.
Bu muhasebeyi yapması gereken, kuşkusuz yalnızca Suriye değil. Günümüzde her ülke küresel bir büyütecin altında yaşıyor. Muhaliflere, gösteri hakkını kullanan itiraz sahiplerine karşı tahammüllü davranmak, hukuk ve vicdan ölçülerinin dışına çıkmamak artık her ülke ve rejim için uyulması gerekli bir yükümlülüğe dönüşmüştür.   

(Hürriyet 24.08.2011)

[Bu yazı 1865 kez okundu]
Sedat ERGİN

YAZARIN DİĞER YAZILARI: [91]
[16 Temmuz 2013] Biber gazı atılırken doktor hazır bulunsun ... [2 Temmuz 2013] AİHM kararları 12 Eylül yasasını geçersiz kıldı ... [3 Mayıs 2013] Tarihin akışı uçurumun kenarından nasıl döndü? ... [23 Nisan 2013] AİHM içtihatları ışığında Fazıl Say kararı ... [18 Nisan 2013] Tazminat komisyonu İtalya'da yürümedi, ya Türkiye'de? ... [16 Nisan 2013] AİHM'ye başvuru hakkı engelleniyor mu? ... [9 Nisan 2013] Kerry gezisinin dökümü ... [30 Mart 2013] 2023 için insani gelişme hedefleri gerekiyor ... [15 Mart 2013] DÖRDÜNCÜ YARGI PAKETİ (II) Tasarının TBMM'de iyileştirilmesi gerekiyor ... [9 Şubat 2013] Ergin Saygun ve vicdanların paslanması ... [1 Şubat 2013] Oramiral Güner istifası ile ne mesaj verdi? ... [25 Ocak 2013] Avukat tutuklamanın ufukta beliren maliyeti ... [3 Ocak 2013] Erdoğan hangi vesayeti kastediyor? ... [26 Aralık 2012] Yargısız infazlar ve çekimser demokrasi ... [8 Aralık 2012] Erdoğan'ın AİHM karşısındaki zor tercihi ... [5 Aralık 2012] AİHM kararı ışığında Başdenetçi tartışması ... [27 Kasım 2012] AİHM'deki Türk yargıç: 'Durumumuz parlak değil' ... [21 Kasım 2012] Erdoğan Obama'ya da kafa tutuyor ... [16 Ekim 2012] Yargıda daha çok reform bekleniyor ... [12 Ekim 2012] AB İLERLEME RAPORU ... [5 Eylül 2012] Yargıtay Başkanı'nın gözünden otoriterleşme ... [4 Eylül 2012] Suriye konusundaki büyük yalnızlığımız ... [30 Ağustos 2012] SURİYE POLİTİKASININ MUHASEBESİ (2): Evdeki hesap çarşıya uymayınca ... [22 Ağustos 2012] Erdoğan ve tarihe adil bakabilmek ... [31 Temmuz 2012] Ortadoğu'nun siyasi coğrafyası çözülürken ... [13 Temmuz 2012] Erdoğan ve Alevilerin horlanması meselesi ... [7 Temmuz 2012] YARGI REFORMU (3): Özgürlüğe yeni güvence Özgürlükler Hâkimi ... [6 Temmuz 2012] YARGI REFORMU (2): DGM'lerden ÖYM'lere ÖYM'lerden TMM'lere ... [5 Temmuz 2012] Yargı reformu-1: Özel yetkili mahkemelerin en büyük başarısı nedir? ... [23 Haziran 2012] Bağımsız insan hakları kurumu bir hayalmiş ... [21 Haziran 2012] Vatandaşa işkence sokağa taşınca ... [20 Haziran 2012] Dağlıca baskınının düşündürdükleri ... [14 Haziran 2012] HSYK'dan savcı açıklaması ... [9 Haziran 2012] Erdoğan'dan özel yetkili mahkemelere yeni bakış ... [30 Mayıs 2012] Amerika da basın özgürlüğü sorunlu diyor ... [18 Mayıs 2012] Uludere faciası ve erdemli devlet olmak ... [27 Nisan 2012] Hükümetin yargı reformundaki iradesine ne oldu? ... [10 Nisan 2012] Balyoz'da nasıl delil atlanır? ... [6 Nisan 2012] Haşim Kılıç ne demek istedi? ... [31 Mart 2012] Avrupa'nın eleştirel bakışı kuvvetleniyor ... [17 Mart 2012] Letonya'daki bir katliamdan Madımak yangınına ... [15 Mart 2012] Türk usulü demokraside "filibuster" olur mu? ... [10 Mart 2012] Basının eleştiri hakkı ne kadar geniş? ... [7 Mart 2012] Ortaokulların kapısı imam hatiplere açılıyor ... [28 Şubat 2012] AB ile diyalogda Nuray Mert meselesi ... [21 Şubat 2012] Avrupa'dan yargı reformuna hem destek hem eleştiri ... [18 Şubat 2012] AİHM'nin Tuncay Özkan kararının muhasebesi ... [17 Şubat 2012] Hükümetin son krize habersiz yakalanması olağan mı? ... [9 Şubat 2012] Önce eğitimin kalitesine bakalım ... [27 Ocak 2012] Yargı Reformu ... [12 Ocak 2012] Avrupa'dan hâkim ve savcılara ağır eleştiriler ... [10 Ocak 2012] Başbuğ nerede yargılanmalı? ... [4 Ocak 2012] Uludere faciasında istihbarat soruları ... [22 Aralık 2011] Gırtlak kanseri bir mahkûmun ölümü ... [8 Aralık 2011] Şike yasası krizinin anatomisi ... [3 Aralık 2011] Avrupa'ya verilen sözler ne zaman tutulacak? ... [19 Kasım 2011] Ankara'da Suriye'ye dönük iki askeri senaryo ... [12 Kasım 2011] Genç değil, Meclis kürsüsü yara aldı ... [9 Kasım 2011] Ekonomide G20'deyiz insani gelişmede 92'nci ... [14 Ekim 2011] AB'ye göre basın özgürlüğü ihlalleri ciddi ... [14 Eylül 2011] HSYK Başkanvekili'nden mesaj var ... [10 Eylül 2011] HSYK şikâyetler karşısında adil mi? ... [9 Eylül 2011] Deniz Feneri'nde hatayı kim yaptı? ... [6 Eylül 2011] Hükümet tutukluluk süresinde kendisini bağladı ... [1 Eylül 2011] Adalet duygusu neden zedeleniyor? ... [6 Ağustos 2011] ABD ve İngiltere'den Balyoz'a katılmak ... [3 Ağustos 2011] Balyoz'da ucu açık bir sürece doğru ... [29 Temmuz 2011] Yolsuzlukla mücadelede dünya liginde neredeyiz? ... [21 Temmuz 2011] Öcalan'ın oyun planı ... [17 Temmuz 2011] Türk yargısı hiç böyle eleştirilmemişti ... [12 Temmuz 2011] Rota yeniden AB'ye mi çevriliyor? ... [8 Temmuz 2011] Yemin kriziyle bölgesel güç olunabilir mi? ... [7 Temmuz 2011] Yeni kabinede dikkat çeken yönelişler ... [28 Haziran 2011] Adalet duygusu kaybolunca ... [7 Haziran 2011] Basın özgürlüğünde sıkıntılı bir döneme doğru ... [28 Mayıs 2011] Kasetler konusunda muhtelif teoriler ... [10 Mayıs 2011] AB'den tutuklu gazetecilere mesaj ... [4 Mayıs 2011] Yargıtay'da önemli bir içtihat değişikliği ... [3 Mayıs 2011] Özel yetkili mahkemelere barolardan önemli çıkış ... [27 Nisan 2011] Kopartılan yalnızca heykelin kafası mı? ... [14 Nisan 2011] Sosyalist olmanın ağır bedeli ... [9 Nisan 2011] Savcılar lehte delilleri tutabilir mi? ... [5 Nisan 2011] TBMM tarihi bir hata yapmak üzere ... [31 Mart 2011] Ergenekon'da envanter çıkartmak ... [30 Mart 2011] Bireysel başvuru hakkına veda mı? ... [9 Mart 2011] Şener ve Şık hangi delillerle tutuklandı? ... [16 Şubat 2011] Balyoz davasında tutuklama kriterleri ... [2 Şubat 2011] Amerikan modeli Erdoğan'ı mutsuz edebilir ... [22 Ocak 2011] Balyoz'da adli emanet bilmecesi ... [7 Ocak 2011] Yargıtay Başkanı: 'Bize haksızlık yaptınız' ... [13 Kasım 2010] Türkiye'nin yolsuzluk karnesi tekerrürden mi ibarettir ...
Sedat ERGİN
BU SITENIN ÖNCELIKLI AMACI Ülkede evrensel, çagdas ve toplumcu bir hukuk ve yönetim anlayisini egemen kilmak üzere,
HUKUKÇULAR VE SORUMLULUK DUYAN HERKES ortak akil üretebilecekleri, ortak tutum belirleyebilecekleri bir iletisim, paylasim ve tartisma ortaminda BULUSTURMAKTIR.
Yeni Yaklasimlar, ortak çalisma ürünüdür. Sitede yer alan yazilardan yazari sorumludur. Kaynak gösterilerek alinti yapilabilir.
Websitesi ile lgili sorulariniz için buraya tiklayin. Diger konularla ilgili sorulariniz için iletisim sayfasindan ilgili kisi ile irtibata geçebilirsiniz.
Yeni Yaklasimlar © 2016 - [ARENA YAZILIM] - E-Müvekkil Pro™