Yazdırmak için tıklayın Eposta Olarak göndermek için tıklayın Yorum Eklemek için tıklayın
Osmanlı'da bilim niye gelişmedi?
13 Temmuz 2011, Taha AKYOL
, Taha AKYOL

YEMİN krizinin çözülmesi hiç olmazsa AKP ile CHP arasında anayasa yapımını kolaylaştıracak bir yumuşama sağlamalıydı değil mi? Ama öyle gözükmüyor maalesef.
On yıl süren Menderes-İnönü kavgasında bile “siyasette bahar havası” denilen dönemler az değildi; karşılıklı iltifatlar, nezaket ziyaretleri falan...
Bakalım bugün BDP ile görüşme nasıl olacak?
Geçen elli yılda siyasi olgunluğumuz ne kadar gelişmiş; ayrı bir yazı konusu.
Bugün okuyucum Ali Kılınç’ın bana yönelttiği bir soruyu ben de size yöneltiyorum:
“450 yıllık ‘Osmanlı Medrese Sistemi’nden bir tek bilim adamı çıkmamıştır, bir tek bilimsel buluş yapılmamıştır. Bunun sebepleri nelerdir?”
Evet, size göre nedir?
Tabii önce şunu belirteyim, burada kastedilen ‘modern bilimler’dir.
Nitekim Osmanlı’da matematik, mimarlık, tıp ve denizcilik alanlarında büyük bilginler yetişmiştir ama bunlar ‘doğu bilimi’nin büyük bilginleriydiler.
İtalya’da 16. yüzyılda Galileo ile simgeleşen “modern bilim” alanında Osmanlı’nın bütün doğu toplumları gibi başarısız kaldığı bir gerçektir.

Bizde niye Galileo çıkmadı?
Evet, Osmanlı’da niçin bir Kopernik, bir Galileo, Kepler ya da bir Francis Bacon çıkmadı?
Bunlar 16. yüzyılda Avrupa’da yeni bir bilim anlayışının, gözlem, deney ve matematiğe dayalı modern bilimin öncüleridir. Sonradan tarihçiler “bilim devrimi” dediler, 16. yüzyıla “Büyük Yüzyıl” unvanını verdiler haklı olarak.
Bizde Kanuni Süleyman zamanı, zirvede olduğumuz dönem... Süleymaniye Camii’nin mimari projesini ve statik hesaplarını yapıyoruz, Piri Reis haritasını çiziyoruz, Mirim Çelebi gibi büyük matematikçi ve gökbilimcilerimiz var.
Ama bir Bacon, bir Galileo yok!
Neden acaba? Mesela zevk düşkünü cahil padişahlar yüzünden mi? Kanı bozuk devşirmeler yüzünden mi? Şeriat yüzünden mi? İslam “Reform” geçirmediği için mi?..
Fakat böylesine karmaşık bir mesele hakkında “şu sebepten” diyebilmek için, evvela “ne biliyorum ki böyle diyorum” diye kendimize sormamız gerekmez mi?!
Bunu sormadan “şu yüzden” diye kestirip atıyorsak, bilim anlayışında Galileo’nun gerisindeyiz demektir!

Peki, ne biliyoruz?
“Bilim”in ne olduğu konusunda ve mukayeseli bilim tarihi hakkında bir şey okumadıysak, bu konuda fikir yürütebilir miyiz?
Daha önemlisi: Bilim devrimi Avrupa’da niye daha önce değil de 16. yüzyılın sonlarında ortaya çıktı?
Hıristiyanlık’taki “Reform” sayesinde mi diyeceksiniz? Fakat Rönesans hareketi ve Galileo, Reform’u reddeden Katolik İtalya’nın çocuklarıydı!
Padişahlar yüzünden mi? Fakat ellerindeki ‘klasik’ bilimi bütün güçleriyle desteklemişlerdi!
İslam yüzünden mi? Fakat 12. yüzyıla kadar bilim devriminin öncüleri Müslümanlardı, Bacon gözlem metodunu İbn Heysem’den öğrenmişti mesela!
Peki nedendi? Bu konudaki görüşümü yazmayacağım. “Bilim ve Yanılgı” adlı kitabımın konusu bu meseledir. Pazar akşamı CNN Türk’teki “Eğrisi Doğrusu” programında tarihçi Cemal Kafadar’a soracağım sorulardan biri de bu olacak.
Bugünkü yazımın amacı, “görüş” sahibi olmak için önceden araştırmalara dayalı “bilgi” sahibi olmak gerektiğini belirtmekten ibarettir. Konuya merak uyandırarak bilim tarihi üzerine okumayı teşvik etmek istedim sadece. Vesile olduğu için Ali Kılınç’a teşekkürler.

[Bu yazı 1851 kez okundu]
Taha AKYOL

YAZARIN DİĞER YAZILARI: [50]
[28 Nisan 2014] Siyaset hukuku ezerse ... [17 Mart 2014] Bundan sonra ... [12 Mart 2014] Gidiş nereye? ... [25 Eylül 2013] Dinde reform ... [9 Nisan 2013] Kimlik çatışmaları ... [30 Mart 2013] Eyalet sistemi ... [20 Mart 2013] Savcı ne diyor? ... [14 Şubat 2013] 4. Paket ... [8 Şubat 2013] Yargı sorunu ... [4 Ocak 2013] Hukukla ilgili iki konu ... [31 Aralık 2012] 'Devrim' gibi! ... [13 Kasım 2012] İdam mümkün mü? ... [18 Ekim 2012] 'Büyük Başbakan zavallı Obama' ... [5 Eylül 2012] Türbülans zamanı ... [20 Ağustos 2012] Demir ağlar ... [16 Ağustos 2012] Propaganda ... [11 Ağustos 2012] Çözmek ama nasıl ... [8 Ağustos 2012] Hazreti Ali ve mezhepler ... [28 Temmuz 2012] Aleviler, Sünniler ... [9 Temmuz 2012] Tanrı parçacığı ve Tanrı ... [7 Temmuz 2012] Yargıya güvenmek ... [4 Temmuz 2012] Cezada ne değişti? ... [29 Haziran 2012] 'Özel yetkili' kalkacak mı? ... [23 Haziran 2012] 3. Yargı Paketi? ... [4 Haziran 2012] Batman'dan bakarak Kürt meselesi ... [28 Mayıs 2012] Osmanlı'da bilim ... [16 Mayıs 2012] İki başlı Türkiye! ... [10 Mayıs 2012] Başkanlık sistemi? ... [4 Mayıs 2012] Mahkeme iptal eder mi? ... [17 Nisan 2012] Atatürk döneminde iktisat ve hukuk ... [28 Mart 2012] Başbuğ davası ... [15 Mart 2012] Yeni tahliyeler gelecek mi? ... [3 Mart 2012] İşte pilot dava ... [22 Şubat 2012] 'Zararlı çocuk!' ... [18 Şubat 2012] CMK'ya liberal ayar ... [9 Şubat 2012] Adalet Bakanı'na açık çağrı ... [18 Ocak 2012] Horoz dövüşü ... [13 Ocak 2012] Hukuk sorunu ... [10 Ocak 2012] Yetki tartışması ... [6 Ocak 2012] Özel mahkemeler yetkisizdir! ... [22 Aralık 2011] 1915'te ne oldu? ... [8 Aralık 2011] İktidar yalpaladı ... [1 Aralık 2011] Dersim konusunda İnönü ve Bayar ... [26 Kasım 2011] Dersim ve devrim ... [25 Kasım 2011] Dersim dersleri ... [7 Kasım 2011] KCK ve hukuk ... [17 Ekim 2011] Kapitalizmin sonu mu geldi? ... [14 Ekim 2011] İslam nereye? ... [22 Haziran 2011] HSYK atamaları ... [22 Ocak 2011] Bir öneri. ...
Taha AKYOL
BU SITENIN ÖNCELIKLI AMACI Ülkede evrensel, çagdas ve toplumcu bir hukuk ve yönetim anlayisini egemen kilmak üzere,
HUKUKÇULAR VE SORUMLULUK DUYAN HERKES ortak akil üretebilecekleri, ortak tutum belirleyebilecekleri bir iletisim, paylasim ve tartisma ortaminda BULUSTURMAKTIR.
Yeni Yaklasimlar, ortak çalisma ürünüdür. Sitede yer alan yazilardan yazari sorumludur. Kaynak gösterilerek alinti yapilabilir.
Websitesi ile lgili sorulariniz için buraya tiklayin. Diger konularla ilgili sorulariniz için iletisim sayfasindan ilgili kisi ile irtibata geçebilirsiniz.
Yeni Yaklasimlar © 2016 - [ARENA YAZILIM] - E-Müvekkil Pro™