Yazdırmak için tıklayın Eposta Olarak göndermek için tıklayın Yorum Eklemek için tıklayın
YARGI BAĞIMSIZLIĞI VE TOPLUMSAL BARIŞ
8 Şubat 2016, Av. Başar YALTI
, Av. Başar YALTI

Bir hukuk düzeninin adaletli bir biçimde işlemesi, iktidar gücünün tek elde toplanmasının yaratacağı sakıncaların giderilmesi ve hak ihlallerinin önlenmesi için bulunan yöntem, güçler ayrılığı ilkesi olmuştur. Kural koyanın, kuralı uygulayanın ve kurala uyulup uyulmadığını denetleyenin ayrı ellerde olması gereğinin devlet örgütlenmesindeki karşılığı, yasama, yürütme ve yargı organlarıdır. Bu üç organ, birlikte toplumsal hukuk düzeninin sürdürülmesini sağlar ve bir bütünü oluştururlar. Demokratik ülkelerde, devlete vücut veren bu üç organ birbirlerinden özerktirler. Özerklik (bağımsızlık) özellikle yargı organı bakımından bir zorunluluktur. Nasıl ki, teraziye dokunmak tartıda hile yapıldığı sonucunu doğuruyor ise yargının bağımsızlığı ilkesine dokunmak da yargılamaya hile katmakla eş anlamlıdır.

Çünkü hukukun ve adaletin terazisi, yargı sistemidir.
 
Bakkaldan bir kilo elma satın aldığımız zaman, kefeye konulan ağırlık biriminin bir kilogram olup olmadığından ve terazinin doğru tartıp tartmadığından emin olmak isteriz. Alış veriş yapanlarda, bu iki konuda genel bir güven duygusu önsel olarak vardır. Çünkü hem ölçü birimi olarak konulan bir kilogramlık ağırlığın bir kilo olduğu denetlenmiş ve onaylanmıştır, hem de terazinin doğru tarttığı denenmiş, sınanmış ve mühürlenmiştir. Bu iki kabule karşın tartma işlemi doğru sonuç vermiyorsa, o zaman tartı işlemine hile karıştırılmış demektir ki, böyle bir davranışın karşılığı ‘ceza’ olarak öngörülmüştür.
 
Yargı - terazi analojisinde; kefeye konan ağırlık birimi yerine pozitif hukuk kurallarını, terazinin kendisi yerine yargı sistemini, teraziyi kullanan satıcı yerine de mahkeme ve yargıçları koyabiliriz. Tartı işleminin doğru olması için, dengesi bozulmamış sağlam bir terazi, doğru ölçülmüş ağırlıklar ve dürüst bir satıcıya gereksinim olduğu gibi, adil bir yargılama için de, doğru kural, iyi işleyen bir yargılama süreci ve dürüst yargıçlara gereksinim vardır. Yine terazi örneğinde olduğu gibi, doğru tartı ancak, ölçü birimi olan ağırlıklara ve teraziye birilerinin ‘dışarıdan’ karışmaması halinde gerçekleştirilebilir. Örneğin terazinin kefelerinden birisine dokunulması tartıyı bozar. Ayrıca, terazi doğru şekilde tartmıyorsa, satıcı dürüst olsa bile(!), sağlıklı bir tartıdan söz edilemez. Benzer olarak, yargılama sistemine dışarıdan yapılan karışmalarda da yargıç dürüst olsa bile, dürüst ve adil bir yargılamadan söz edilemez. Çünkü yargılama, kuralda doğruluk, süreçte doğruluk (adil yargılama) ve kararda doğruluk olarak özetlenen bir sistemi kapsar. Bu sisteme ‘dışarıdan’ yapılan her türlü müdahale dengeyi bozacağından, yargıç dürüst olsa bile, yapılan yargılamadan adil bir sonuç elde edilemez.
 
Tek tek her bireyin ve toplumun kamusal vicdanında adalet duygusu ve arayışı önsel olarak vardır. Hukuk düzeni, insanlarda var olan adalet duygusunu somutlaştırmak, toplumsal hayata katmak işlevini yerine getirir. Hukuk, yöneticilerin kendilerine meşruluk sağladıkları kurallar bütünü değildir. Hukukun temel amacı, adaletli bir toplum düzeninin kurulup sürdürülmesini sağlamaktır. Hukukun üstünlüğünün uygulandığı bir düzende, devlet, toplumun ve kişilerin adalet ihtiyacını karşılamak zorundadır. Yargı organı bu ihtiyacı gidermenin mekanizmasıdır. Kaldı ki yargı sisteminin varlığı yetmez, sistemin ‘adalet’ üretmesi de gerekir. Çünkü adalet, toplumsal dayanışma duygusunun ve devlet düzenin temelini oluşturur. Adalet, sadece bir duygu olarak değil, karşılanması gereken somut bir talep olarak, toplumsal yaşamın sürdürülmesinde vazgeçilmez öneme sahiptir. Toplumsal barışın oluşturulması ve sürdürülmesi, yapılan her yargılamanın adaletli bir şekilde sonuçlandırılmasıyla mümkündür. Dolayısıyla hukuku, adalet duygusundan kopartmamak gerekmektedir.
 
Yargı sisteminin başlıca görevi, yurttaşlar arasında veya yurttaşlarla devlet kurumları arasında ortaya çıkan anlaşmazlıkları ve çatışmaları çözmektir. Bir anlaşmazlığın tarafı olanlar, yargılama sürecinde kuralların hukuka, hakkaniyete uygun olduğundan, doğru kuralın kendilerine uygulandığından, adil bir yargılama yapıldığından emin olmak isterler. Bu konularda güven duygusunu yitirmiş kişilerin, tartısına hile katan bakkaldan alış verişi kesmeleri gibi, devlet düzenine olan inanç ve güven duyguları zaman içinde eriyip yok olabilir.
Böyle bir sonucun ortaya çıkmaması için, yargı organının bağımsızlığı, demokratik bir hukuk devletinde, toplumsal düzenle doğrudan ilgili bir sorun olarak algılanır. Bağımsızlık artık, sadece yargı mensuplarının ileri sürdüğü bir talep olmaktan çıkarak, tüm toplumun, devlet organlarının ve özelde de hukuk kurumlarının kıskançlıkla koruduğu, koruması gereken bir özellik haline gelir. Aksi taktirde devlet, insan haklarını, evrensel hukuk ilkelerini, düşünce özgürlüğünü, hatta yaşam hakkını koruyamaz bir duruma düşer. Giderek toplumsal barış bozulur, anayasal rejim sorgulanmaya başlar. Bu nedenle, ‘Adalet, devletin temelidir’ özdeyişi, insanlığın binlerce yıllık tarihinden süzülerek gelen gerçeği yansıtır.
 
Dolayısıyla, hukuk düzeninin adalet üretmesi için yapılması gerekenler, devleti yönetenlerin üzerine yüklenmiş bir sorumluluktur. Bu çerçevede ve öncelikle, yargı sisteminin dış müdahalelere karşı korunması, iktidardakilere verilmiş asli bir görevdir.
Oysa günümüzde, bakkalın terazisinin doğru tarttığına olan güven, yargı sisteminin terazisi için ne yazık ki duyulmuyor. Yapılan araştırmalar, yargıya güven oranının %25-30 lara gerilediğini gösteriyor. Böyle bir sonucun ortaya çıkmasında yargı mensuplarının payı kuşkusuz vardır. Ancak yargıya duyulan güvenin yerlerde sürünmesinde asıl sorumluluk, devleti yöneten siyasal iktidardadır. Yasama ve yürütme organları, yargı ‘terazisini’ gerektiği gibi koruyamamaktadır. Yargı sistemiyle (teraziyle) sık sık oynamaktadır. Yargıyı, siyasal amaçları için araçsallaştırmaktadır. Bağımsız yargı yerine ‘özel’ mahkemeleri, ‘özel’ yargıçlıkları tercih etmektedir. ‘Özel’ Mahkemelere, ‘özel’ olarak seçilmiş, vicdanı siyasal iktidarın talimatlarına duyarlı yargıçlar atanmaktadır. Buralardan verilen kararlar da, ister istemez ‘özel’ olmaktadır.
 
Bu durumun kamusal vicdanı etkilememesi olanaksızdır. ‘Özel’ durumlar, siyasal gerekçeler arttıkça yargı sistemimiz, adalet ve barış yerine, toplumsal gerilim üreten bir mekanizmaya dönüşmektedir. Böylece, siyasal iktidar bir bakıma, yargı sistemine yaptığı müdahalelerle, "teraziye hile katma" suçunu işlemektedir.
 
Toplumsal tarih, hukuk düzeninin barış ve adaleti gerçekleştirmesi için, yargı bağımsızlığının ön koşul olduğunu ortaya koymuştur. Bu özelliği kabul etmeden adaletten söz etmek, toplumla alay etmek, hukuk tarihini yok saymak anlamındadır. Bağımsız olmayan bir yargının tarafsız olması ise zaten mümkün değildir. Bu nedenle yargı bağımsızlığı için çaba göstermek, her hukukçunun öncelikli ve zorunlu görevidir. Bu konuda yargıçların, kurum olarak baroların ve tüm avukatların başı dik, ödünsüz bir duruş sergilemesi gerekmektedir.
Hukuksuzluğun hat safhaya vardığı bugünkü ortamda, hiçbir hukukçunun ve hukuk kurumunun, yargı bağımsızlığı konusunda aldırışsız, ürkek ve çekingen davranma lüksü yoktur. 
[Bu yazı 1154 kez okundu]
Av. Başar YALTI

YAZARIN DİĞER YAZILARI: [58]
[18 Temmuz 2017] ADALET YÜRÜYÜŞÜ YENİ BİR UMUT DOĞURMUŞTUR. ... [10 Nisan 2017] HALKOYLAMASI VE OYLAMANIN GÜVENLİĞİ ... [4 Mart 2017] PARADİGMA DEĞİŞİYOR! ... [19 Ocak 2017] CEHALETİN TAHAKKÜMÜ ... [24 Ekim 2016] BAROLAR VE AVUKATLAR NEDEN İLGİSİZLER? ... [11 Eylül 2016] 'HUKUK DEVLETİNİN SONU' ... [9 Mayıs 2016] TÜRBANLI YARGIÇ OLUR MU? ... [20 Ocak 2016] YUMURTAYI BALYOZLA KIRMAK! ... [23 Kasım 2015] CUMHURİYET ... [19 Ekim 2015] İKTİDAR VE HUKUK ... [19 Ağustos 2015] Bir Yöntem Önerisi: Beyin Fırtınası Ve Kürt Sorunu ... [9 Temmuz 2015] ANAYASA MAHKEMESİ NEREYE? ... [1 Haziran 2015] SEÇİMLER VE GÜVENLİK ... [1 Mayıs 2015] YARGIÇLARIN TUTUKLANMASI ÜZERİNE ... [29 Nisan 2015] AVUKATLAR SINANAMAZ! ... [16 Mart 2015] BİLGİNİN DEMOKRATİKLEŞMESİ YA DA BİLGİYİ SİYASALLAŞTIRMAK ... [9 Şubat 2015] "AYDINLANMA" NEYE YARAR? ... [1 Ocak 2015] 2015 YILI BAŞLARKEN. ... [15 Aralık 2014] AVUKATLAR SEÇİMİNİ YAPTI ... [10 Kasım 2014] NASIL BİR CUMHURİYET ... [28 Ağustos 2014] DEVLET BENİM ... [6 Nisan 2014] AVUKAT ... [2 Mart 2014] POLİSLEŞEN YARGIÇ ANLAYIŞI ... [12 Ocak 2014] NE DEĞİŞECEK? ... [25 Aralık 2013] DURUŞMA SALONLARI BÜYÜDÜKÇE... ... [11 Kasım 2013] ATATÜRK YAŞIYOR! ... [13 Eylül 2013] Yeni adli yıl başlarken ... [16 Mayıs 2013] Desteklediğimiz adayın kazanması halinde biz ancak mutlu oluruz ... [12 Nisan 2013] BÜYÜK GREV YA DA BÜYÜK BARO! ... [2 Kasım 2012] BAROLAR SEÇİMİNİ YAPTI! ... [24 Eylül 2012] BALYOZLA DEMOKRASİ KURULMAZ! ... [31 Ağustos 2012] Bir Yöntem Önerisi: Beyin Fırtınası Ve Kürt Sorunu ... [11 Temmuz 2012] BAROLARI ELE GEÇİRMEK YA DA "AHLAKSIZ TEKLİF" ... [11 Haziran 2012] KENTSEL DÖNÜŞÜM VE YOL AÇACAĞI SORUNLAR ... [3 Haziran 2012] İSTANBUL BAROSU NE YAPMALI? ... [13 Mayıs 2012] YARGIYI, YARGIÇTAN KORUMAK! ... [4 Nisan 2012] 12 EYLÜL YARGILAMASI BİR ALDATMACADIR ... [14 Şubat 2012] YARGI VE MİT KAVGASININ NERESİNDEYİZ? ... [1 Şubat 2012] YENİ YAKLAŞIMLAR NASIL DOĞDU, NEREYE GİDİYOR? ... [13 Ocak 2012] YARGIÇ VE VİCDAN ... [30 Aralık 2011] 2012 YE GİRERKEN YARGI VE ADALET ... [29 Ağustos 2011] AVUKATIN ADI YOK ... [5 Ağustos 2011] TSK YANLIŞLARININ BEDELİNİ ÖDÜYOR! ... [4 Temmuz 2011] SON SAHNE ... [20 Haziran 2011] YİNE BANA HÜSRAN, BANA YİNE HASRET VAR. ... [30 Mayıs 2011] YEREL YÖNETİMLER ÖZERKLİK ŞARTI ... [20 Nisan 2011] AVUKAT * ... [21 Mart 2011] TANI BUNLARI TANI DA BÜYÜ! ... [5 Mart 2011] Yargının Özelleştirilmesi Ve Çok Hukukluluk ... [17 Şubat 2011] NEREYE KADAR? ... [2 Şubat 2011] SAYGINLIK ... [4 Kasım 2010] BAROLARIN İŞLEVİ ... [27 Mart 2010] DEMOKRATİK KURNAZLIK!.. ... [25 Şubat 2010] AVUKATIN DOSYA İNCELEME YETKİSİ ... [9 Şubat 2010] BAROLAR VE DEMOKRATİK YÖNETİM ANLAYIŞI ... [4 Aralık 2009] KÖRLÜK ... [18 Kasım 2009] İRTİCAYA GÜL BAHÇESİ ... [17 Kasım 2009] AÇILIMIN HUKUKA ETKİSİ ...
Av. Başar YALTI
BU SITENIN ÖNCELIKLI AMACI Ülkede evrensel, çagdas ve toplumcu bir hukuk ve yönetim anlayisini egemen kilmak üzere,
HUKUKÇULAR VE SORUMLULUK DUYAN HERKES ortak akil üretebilecekleri, ortak tutum belirleyebilecekleri bir iletisim, paylasim ve tartisma ortaminda BULUSTURMAKTIR.
Yeni Yaklasimlar, ortak çalisma ürünüdür. Sitede yer alan yazilardan yazari sorumludur. Kaynak gösterilerek alinti yapilabilir.
Websitesi ile lgili sorulariniz için buraya tiklayin. Diger konularla ilgili sorulariniz için iletisim sayfasindan ilgili kisi ile irtibata geçebilirsiniz.
Yeni Yaklasimlar © 2016 - [ARENA YAZILIM] - E-Müvekkil Pro™