Yazdırmak için tıklayın Eposta Olarak göndermek için tıklayın Yorum Eklemek için tıklayın
'Türkiye'de çevre adaleti' Avrupa Parlamentosu'nda.
28 Ocak 2016, Prof. Dr. İbrahim Özden KABOĞLU
, Prof. Dr. İbrahim Özden KABOĞLU

Haliyle muhatabımız daha çok Avrupa Parlamentosu (AB) Yeşiller grubu. ‘Türkiye’de çevre adaleti’ (27-28 Ocak), tartışma alanını genişletti: Anayasa, siyasal rejim değişiklik isteği ve bölgemizde tanık olduğumuz acımaz savaşın yıkıcı etkileri. Bu yazıyı da, bu ortamda yazıyorum.

AB’nin ‘2015 yılı Türkiye raporu’ öne çıkıyor. Raporun özellikle uzmanlık alanımla ilgili başlıklarında bazı cümlelerin altını çizdim. İşte birkaçı:

Türk yargı sisteminde kuvvetler ayrılığı ilkesinin gözetilmesinin ciddi biçimde sekteye uğradığı gözlemlenmiştir. Hâkimler ve savcılar, güçlü bir siyasi baskı altındadır... Yolsuzluk, birçok alanda yaygın olmayı sürdürmüş olup, ciddi bir endişe konusu olmaya devam etmektedir.

Hâkim ve savcı adaylarının seçiminde, Adalet Bakanlığı’nın mülakat kurulu üzerindeki etkisinin azaltılması gerekmektedir.

Yürütmenin üst düzey yolsuzluk soruşturmalarına müdahalede bulunduğu algısı, yolsuzluk algısını önemli ölçüde artırmıştır. Yolsuzlukla mücadele için kilit mevzuatta değişiklikler gerçekleştirilmemiştir: Genel İdari Uslu Kanunu, Siyasi Etik Kanunu ve Tanık Koruma Kanunu.

İHAM kararları uygulanmamakta...

CB’ye hakaret davaları çok yaygınlaşmış bulunuyor.

‘Çevre konularına ilişkin mahkeme kararlarının düzgün bir şekilde uygulanmaması...’

AB Raporu: En azı...

2015 yılı Türkiye Raporu, ülkemizin yargı/insan hakları ve çevresel haklar alanında en azını ve diplomatik bir dille yansıtıyor.

Kuşkusuz, Türkiye’de Hükümet’ten bağımsız bir insan hakları kuruluşu olsaydı, daha gerçekçi bir rapor hazırlayabilirdi. Ne var ki, kısmen de olsa bağımsız ve özerk statüde olan kuruluşları Yürütme’nin güdümüne sokan bir yönetimden özerk bir insan hakları birimi beklemek aşırı iyimserlik olur...

AB Komisyonu temsilcisi, özenli bir şekilde hazırladıklarını belirtmiş olsa da, özellikle çevre sorunlarına ilişkin başlığın pek yüzeysel kaldığı eleştirisini kabul ediyor ve gelecek rapor için daha geniş bir bakış açısıyla yaklaşacaklarını belirtiyor...

Neden parlamenter rejim mi?

Bu vesileyle değinmek istediğim husus, yansıtıldığı kadarıyla Türkiye sorunları ile Cumhurbaşkanı ve AK Parti çevrelerinin sürekli itibarsızlaştırmaya çalıştığı parlamenter rejim arasındaki ilişki.Bunların nedeni parlamenter rejim mi? AB Raporu’nda değinilen sorunların çözümü için rejim değişikliği mi gerekli? Sanıyorum önümüzdeki haftalarda ‘rejim tartışması’ konusuna bu açıdan da yaklaşmak gerekiyor...

Çevre bağlamında hukuk devleti tartışması

Çevre hakkı, bir insan hakkı olarak Anayasa’da değişiklik alanı dışında kalacak derecede güçlü bir düzenlemenin konusu değil mi?

Türkiye’de çevre adaleti, demokratik hukuk devleti kavramından ayrı olarak ele alınamaz. ‘Sosyal devlet’ ise, tam da bu sorunun merkezinde yer almakta.

Öncelikle, ideolojik tercihler: ‘vahşi ve yağmacı kapitalizm’ anlayışı şeklinde özetlenebilir.

Sonra, çevreyi etkileyen mega projeler, sadece Anayasa’da doğrudan çevreyle ilgili maddelerin ihlali yoluyla değil, aynı zamanda, değişmez hüküm olarak düzenlenen üst normlara da aykırı: demokratik ve sosyal hukuk devleti.

Nihayet, AB’nin finansman yoluyla büyük projelere katkısının yeterince saydam olmaması. Bunları sorgulama gereği...

Yurttaşlık ve egemenlik

Türkiye’de çevre adaleti, çevre mevzuatı istikrarsızlığı ve ihlali ötesinde, ‘anayasasızlaştırma’ sürecinden de payını alıyor; daha genel olarak şu üç boyutuyla bütün yakıcılığı ile gündeme geliyor: ülke içinde ve genelinde; bölgesel sorunlar ve AB ile ilişkiler bağlamında.

-Ülke içinde: Büyük projeler ve on binlerce işletme ruhsatı, hukuk ve katılım süreci dışlanarak saydam olmayan bir biçimde yürütülüyor. Bunlar, flora, fauna ve insan olmak üzere bütün canlıları etkiliyor; tarihi, kültürel ve doğal mirası yok ediyor. Öyle ki, genel imha, Kürt sorununu da aşan boyutlara ulaşmış bulunuyor...

-Bölgesel sorunlar: Suriye’deki savaştan kaynaklanan büyük göç, Türkiye’de yaşanan sorunları derinleştirdi...

-AB sorgulamalı: Bölge’deki savaştan AB de sorumlu. Çünkü başlangıç, ABD-Birleşik Krallık koalisyonunun kirli ve gayri meşru savaşı. O zaman birlik olamayan AB, şimdi bu insanlık dramı karşısında ‘birlik’ olmaktan yine uzak. Bu süreçte, Türkiye-AB ilişkileri, göçmenler sorununa indirgenemez; Türkiye, daha kapsamlı ve içten bir şekilde muhatap alınmalı. Daha genel olarak AB, yurttaşlık ve egemenlik anlayışını gözden geçirmesini gerekli kılıyor.

[Bu yazı 538 kez okundu]
Prof. Dr. İbrahim Özden KABOĞLU

YAZARIN DİĞER YAZILARI: [91]
[26 Aralık 2016] Parlamentarizm kalkıyor, ama başkanlık gelmiyor. ... [2 Ağustos 2016] Adil yargılama neden önemli? ... [2 Mayıs 2016] Anayasa'ya aykırı anayasa değişikliği ... [10 Şubat 2016] Yerli ve milli anayasa çelişkisi ... [31 Aralık 2015] 'Demokratik özerklik' talebi, Anayasa ihlali mi? (Güç bizim, kural ise sizin.) ... [30 Aralık 2015] Sivil toplum örgütleri Anayasa sınavında. ... [17 Aralık 2015] Anayasa konusunda muhalefete düşen görev ... [3 Aralık 2015] Tahir Elçi, 'hukuksuzluk' kurbanı. ... [19 Kasım 2015] 'Yeni Anayasa' deme hakkınız yok, eğer; ... [12 Kasım 2015] Anayasa bahane, başkanlık şahane... ... [5 Kasım 2015] Sivil toplumun demokratik gücü... ... [15 Ekim 2015] "Ankara Katliamı"na hukuki yaklaşım ... [8 Ekim 2015] "Muhalefet lideri" Davutoğlu'nu dinlerken ... [3 Eylül 2015] Kutsanan yaşam ise barış, ölüm ise savaş ... [13 Ağustos 2015] Seçim yolunda anayasa dışı tuzaklar ... [30 Temmuz 2015] Müstafi hükümet ve kamu düzeni... ... [2 Temmuz 2015] AKP ve 'Havuz'u: 'Savaşa evet, koalisyona hayır!' ... [30 Haziran 2015] Seçmen freni: Yasama ittifakı için azınlık hükümeti ... [28 Mayıs 2015] Anayasa Mahkemesi seçimlerle ilgili karar vermeli ... [21 Mayıs 2015] Yüksek Seçim Kurulu (YSK): Karar seçenekleri... ... [7 Mayıs 2015] 'Eski Türkiye'/AKP-Saray ittifakı: 'Yeni Türkiye' ... [17 Mart 2015] Parlamenter rejimi işler kılmak için... ... [29 Ocak 2015] Partiler, seçim ve 'yeni' anayasa sınavına ne kadar hazır? ... [15 Ocak 2015] Bizdeki İslâm: Korkan mı, korkutan mı? ... [8 Ocak 2015] 3. büyük korku: Hukuk ... [25 Aralık 2014] Güvensizlik ve istikrarsızlık sarmalında ba(ğ)zı yasalar ... [11 Aralık 2014] İnsan hakları mı, mezhep mi? ... [4 Aralık 2014] İktidarın iki büyük korkusu: ... ... [6 Kasım 2014] Yargılamada makul süre: Amaç ve araç çelişkisi ... [30 Ekim 2014] Anayasa'ya aykırı yasa önerisi... ... [2 Ekim 2014] Özgürlükten kaçışın 10. yılı... ... [11 Eylül 2014] 'Anayasa oyunu'na gelinmeye! ... [4 Eylül 2014] "Eski" hükümetle "yeni" Türkiye ... [21 Ağustos 2014] Resmi Gazete engeli: "Seçilme" itirafı ... [7 Ağustos 2014] CB seçimleri: Yanlış ve doğrular ... [31 Temmuz 2014] 'Yeni' Türkiye'de insan hakları... ... [17 Temmuz 2014] Ama hangi anayasa ... [10 Temmuz 2014] Ne vesayet, ne de siyaset makamı ... [7 Temmuz 2014] Halk, neyi oylayacak? ... [26 Haziran 2014] Silivri'yi 'darbeciler' mi inşa etti? ... [20 Haziran 2014] Tekli zorlama ve toplu onarım ikilemi ... [12 Haziran 2014] '.En çok ihlal kararı verilen ülke' ... [5 Haziran 2014] AYM, toplu özgürlükler sınavında ... [29 Mayıs 2014] 'Başkanlık Kaldıracı', 'Demokrasi Şalı' demek... ... [22 Mayıs 2014] Düzenleme/Denetleme ve Yaptırım ... [8 Mayıs 2014] CB seçimi: Yarışma-çatışma ikilemi ... [24 Nisan 2014] "Konusu suç teşkil eden emir." ... [17 Nisan 2014] MİT devleti inşasında AYM sınavı ... [10 Nisan 2014] Halk iradesine saygısızlık... ... [27 Mart 2014] Tek parti değil, koalisyon... ... [20 Mart 2014] 'Torba politikası' tutar mı? ... [6 Mart 2014] Anayasa'ya aykırı 'demokratikleşme' ... [27 Şubat 2014] Hukuk yoksa, çete var.. ... [13 Şubat 2014] Anayasa'ya "Açık Aykırılık" ... [6 Şubat 2014] 'Rüşvetle Mücadele Komisyonu' ... [30 Ocak 2014] Tunus, Türkiye'yi esinleyebilir mi? ... [23 Ocak 2014] ". Din ile siyasetin bir arada yürümediği" ... [16 Ocak 2014] Suçlu sayılmama ilkesini de karartan suçlular ... [2 Ocak 2014] 2014: "Hukukla tanışma" yılı olabilecek mi? ... [27 Aralık 2013] Yargıçlar, demokrasi aktörü olabilecek mi? ... [20 Aralık 2013] Anayasa, yargıçları da bağlar... ... [12 Aralık 2013] İnsan Hakları Dünya Mahkemesi ve Türkiye ... [5 Aralık 2013] Mısır, Tunus ve Türkiye ... [21 Kasım 2013] "Hamaney Kürdistan'da." ... [14 Kasım 2013] Muhafaza-kar(lı)lık ve sınırlar ... [31 Ekim 2013] Yeni bir anayasa değişikliği desteklenmeli mi? ... [24 Ekim 2013] 'AB İlerleme Raporu' yansız mı? ... [22 Ağustos 2013] Demokrasi yoluyla hizmet... ... [8 Ağustos 2013] Yönetimin adı ne? ... [21 Haziran 2013] Fişleyen, "Milli İrade" mi? ... [11 Nisan 2013] Oligarşi mi, anayasal monarşi mi? ... [29 Mart 2013] 'Barış sürecinde' siyaset ve hukuk ... [15 Mart 2013] YA AVRUPA OLMASAYDI? ... [7 Mart 2013] 4. Yargı paketi ve hukuk güvenliği ... [1 Mart 2013] "TEK" SEVENLER ÜLKESİNDE " YARGI BİRLİĞİ" ... [21 Şubat 2013] Yanlışlar zincirinde: Yetkisiz AKP, etkisiz CHP ... [14 Şubat 2013] İki 'ucu açık': Avrupa ve Anayasa ... [1 Şubat 2013] İHAM önündeki Türkiye (Birinci mi, sonuncu mu?) ... [3 Ocak 2013] 2013 neden önemli? ... [1 Kasım 2012] Anayasal krizi mi, demokrasi eksiği mi? ... [27 Eylül 2012] Bireysel başvuru etkili olabilir mi? ... [27 Temmuz 2012] Yaz gündemi ve özgürlükler ... [19 Temmuz 2012] "İnsan hakları alanında temayüz" edenler. ... [12 Temmuz 2012] "Yargı hizmetlerinin etkinleştirilmesi"nde hak ihlalleri... ... [5 Temmuz 2012] DGM-ÖYM-BACM : sayısal çoğunluğu kalıcı kılma araçları mı? ... [28 Haziran 2012] Havacılık hizmetlerinde grev yasağı, Anayasa'ya aykırı ... [22 Haziran 2012] AKP/AYM: Putin-Medvedev ... [9 Mart 2012] DENGE VE DENETLEME SİSTEMİ DE NE DEMEK? ... [1 Mart 2012] "28 ŞUBAT"A HAYIR, AMA YETMEZ...! ... [27 Ocak 2012] Anayasa tipolojisinde Türkiye... (Anayasa zamanı ve mekânı.) ... [3 Kasım 2011] İnsan (enkazda), fikri (hapiste)... ...
Prof. Dr. İbrahim Özden KABOĞLU
BU SITENIN ÖNCELIKLI AMACI Ülkede evrensel, çagdas ve toplumcu bir hukuk ve yönetim anlayisini egemen kilmak üzere,
HUKUKÇULAR VE SORUMLULUK DUYAN HERKES ortak akil üretebilecekleri, ortak tutum belirleyebilecekleri bir iletisim, paylasim ve tartisma ortaminda BULUSTURMAKTIR.
Yeni Yaklasimlar, ortak çalisma ürünüdür. Sitede yer alan yazilardan yazari sorumludur. Kaynak gösterilerek alinti yapilabilir.
Websitesi ile lgili sorulariniz için buraya tiklayin. Diger konularla ilgili sorulariniz için iletisim sayfasindan ilgili kisi ile irtibata geçebilirsiniz.
Yeni Yaklasimlar © 2016 - [ARENA YAZILIM] - E-Müvekkil Pro™