Yazdırmak için tıklayın Eposta Olarak göndermek için tıklayın Yorum Eklemek için tıklayın
Sivil toplum örgütleri Anayasa sınavında.
30 Aralık 2015, Prof. Dr. İbrahim Özden KABOĞLU
, Prof. Dr. İbrahim Özden KABOĞLU

Seçimlerin ardından, ‘sivil toplumun demokratik gücü...’ (5 Kasım), geçen hafta ise, ‘anayasa konusunda muhalefet partilerine düşen görev...’ (17 Aralık) üzerine yazdım.

İlk yazıdan: “AK Parti: 7 Haziran seçimlerinde ortaya çıkan ‘milli irade’ye müdahale etti. Bu olguyu, -kendisini iktidar yapmadığı için- değiştirmek amacıyla, kullanabileceği bütün araçları mubah gördü. Anayasa ve hukuk dışına çıkmanın ötesinde, yüzlerce cana mâl olan şiddete seyirci kaldı. Güvenlik sorununu, silahlı kuvvetler ve kolluk güçlerine havale etti. Külliye ve Hükümet, ülke yönetimi yerine, Devlet olanakları ve Parti gücünü yekpare olarak ‘seçim seferberliği’ için kullandı... Şimdi, ilk fırsatta ‘yeni anayasa’ söylemini gündeme taşıyanlar, aslında yürürlükteki Anayasa’yı sürekli ihlâl eden kişiler. Bu nedenle, Anayasa hedefinin aldatıcı özelliği hiç bir zaman gözden kaçırılmamalı.” Hak ve özgürlük ihlâllerine karşı mücadele yollarını ise, üç başlık altında özetlemiştim.
Geçen hafta ise, muhalefet partileri için ‘kırmızı çizgi’yi vurguladım: “CB, Hükümet, AK Parti çoğunluğu Anayasa’ya aykırı işlem ve eylemlerini sürdürdüğü -hatta Anayasa’yı ihlal ettiği- müddetçe YENİ ANAYASA GÜNDEMİNE HAYIR!”

Sivil toplum örgütleri (STÖ) ne yapmalı?

STÖ’ler, geçen yıllarda kayda değer bir ‘anayasa emeği’ ortaya koydu. Bu emek, farklı açılardan eleştiriye açık olsa da, anayasal birikime katkı sundu. Ne var ki, STÖ’lerin uzmanlarla işbirliği çerçevesinde hazırladıkları raporlar ve anayasa taslakları, TBMM Anayasa Uzlaşma Komisyonu (AUK) tarafından değerlendirilemedi. Gerçi bunda, AUK’nın oluşumunda ‘demokrasi ve hukuk açığı’ zaafı, etkili olmadı değil.
Buna karşılık, birçok STÖ, bu çerçevede bile ‘katılımcı anayasa süreci’ yönünde etkili olamadı. Bunun nedeni, Komisyon’un yarattığı umut değil sadece; daha çok şu idi: Bazı STÖ, ön çalışmalar konusunda yetersiz ve sekter tavır sergilemiş olsalar da, benzer amaç taşıyan sivil girişimler, güçbirliği yap(a)madı. Her kesim için ‘kendi emeği’ değerli idi. Mesela, ‘Yeni bir Anayasa için (özgürlükçü-eşitlikçi-demokratik ve sosyal) temel ilkeler’ üzerine emek ve demokratik kitle örgütleri, ‘ortak inisiyatif’ yoluyla sahaya inseler de sonunu getiremedi.

 

Şimdi özeleştiri zamanı...

AK Parti, 2015’i ne yapıp edip kazanç hanesine çevirmeyi başardı; kaybeden ise, Türkiye oldu. Parti, iktidarı paylaşmamak için toplumu ateşe atmayı bile göze aldı. Ülke, kısmen Suriyelileşti. Sorumluluk Hükümet’in. Güneydoğu’nun bazı kentleri ‘cephanelik’ yapılırken, hiyerarşik astları ne ile meşgul idi? Bunlar ortaya çıkınca, sıkıyönetim ilân etme yerine, fiilî yol ve yöntemler kullanarak, ortalığın savaş alanına dönmesine, yüzlerce kişinin ölümüne, yüz binlercesinin kendi ülkesinde sığınmacı duruma düşmesine neden oldu. Ülke için asıl tehlike, araç-amaç ilişkisinde: Bu kadar vahim olayları önlemek için olağanüstü yönetim rejimine başvurmayan Hükmet, ‘fiilî olağanüstü hal’i sürekli hale getirme gayreti içinde… Vak’alardan sadece biri: Dilek Doğan’ın evinde infazı.
Gelinen eşikte, barış ve savaş ‘bıçak sırtı’ bir durumda. MHP, Hükümet safında çoktan yerini aldı. HDP’ye biçilen yer belli. CHP ise, denge arayışında. Sözün özü, partilerin, barış-demokrasi ve anayasa sürecine katkısı sınırlı kalacak...

Bu tablo, STÖ’leri öne çıkarıyor; önce demokratik toplumsal muhalefet ekseninde.
Bunu ne ölçüde yapabilir? Özeleştiri yoluyla sivil ittifaklar kurabildikleri ölçüde. Toplumsal barış ereği, böyle bir ittifakın itici gücünü oluşturabilir.

Geleceğe dönük olarak; anayasa üzerine sanal siyasal söylemini, gerçeklik testine tabi tutabilir. İmece yoluyla anayasa için güçbirliği alanları geliştirebilir. Bunun için; sivil girişimler, platformlar, dernekler, sendikalar, vakıflar ve demokratik kitle örgütleri, tek başlarına değil, ortak bilgi üretimine yönelmeli; bunları toplumla paylaşmalı ve toplu eylemlerle ifade edebilmeli.

Bunun, düne ve yarına dönük amacı ne?

-Tarihe dönük olarak; 12 Eylül ile hesaplaşmak. Zira bilindiği gibi, anılan örgütlerin birlikte hareket etmesini yasaklayan Anayasa’nın ilk hali idi...

-Geleceğe dönük olarak; katılımcı anaya sürecini başlatarak, siyasilerin ‘anayasayı araçsallaştırma’ alışkanlıklarını bozmak.

STÖ’lerin bu yolda atacağı adımlar, 2016’yı, 2015’te sokulduğu yoldan çevirmenin de vesilesini oluşturabilir. Aksi halde, toplumsal muhalefet zaafı, iç savaşa kayma riskini arttırabilir.

 

 

 

[Bu yazı 718 kez okundu]
Prof. Dr. İbrahim Özden KABOĞLU

YAZARIN DİĞER YAZILARI: [91]
[26 Aralık 2016] Parlamentarizm kalkıyor, ama başkanlık gelmiyor. ... [2 Ağustos 2016] Adil yargılama neden önemli? ... [2 Mayıs 2016] Anayasa'ya aykırı anayasa değişikliği ... [10 Şubat 2016] Yerli ve milli anayasa çelişkisi ... [28 Ocak 2016] 'Türkiye'de çevre adaleti' Avrupa Parlamentosu'nda. ... [31 Aralık 2015] 'Demokratik özerklik' talebi, Anayasa ihlali mi? (Güç bizim, kural ise sizin.) ... [17 Aralık 2015] Anayasa konusunda muhalefete düşen görev ... [3 Aralık 2015] Tahir Elçi, 'hukuksuzluk' kurbanı. ... [19 Kasım 2015] 'Yeni Anayasa' deme hakkınız yok, eğer; ... [12 Kasım 2015] Anayasa bahane, başkanlık şahane... ... [5 Kasım 2015] Sivil toplumun demokratik gücü... ... [15 Ekim 2015] "Ankara Katliamı"na hukuki yaklaşım ... [8 Ekim 2015] "Muhalefet lideri" Davutoğlu'nu dinlerken ... [3 Eylül 2015] Kutsanan yaşam ise barış, ölüm ise savaş ... [13 Ağustos 2015] Seçim yolunda anayasa dışı tuzaklar ... [30 Temmuz 2015] Müstafi hükümet ve kamu düzeni... ... [2 Temmuz 2015] AKP ve 'Havuz'u: 'Savaşa evet, koalisyona hayır!' ... [30 Haziran 2015] Seçmen freni: Yasama ittifakı için azınlık hükümeti ... [28 Mayıs 2015] Anayasa Mahkemesi seçimlerle ilgili karar vermeli ... [21 Mayıs 2015] Yüksek Seçim Kurulu (YSK): Karar seçenekleri... ... [7 Mayıs 2015] 'Eski Türkiye'/AKP-Saray ittifakı: 'Yeni Türkiye' ... [17 Mart 2015] Parlamenter rejimi işler kılmak için... ... [29 Ocak 2015] Partiler, seçim ve 'yeni' anayasa sınavına ne kadar hazır? ... [15 Ocak 2015] Bizdeki İslâm: Korkan mı, korkutan mı? ... [8 Ocak 2015] 3. büyük korku: Hukuk ... [25 Aralık 2014] Güvensizlik ve istikrarsızlık sarmalında ba(ğ)zı yasalar ... [11 Aralık 2014] İnsan hakları mı, mezhep mi? ... [4 Aralık 2014] İktidarın iki büyük korkusu: ... ... [6 Kasım 2014] Yargılamada makul süre: Amaç ve araç çelişkisi ... [30 Ekim 2014] Anayasa'ya aykırı yasa önerisi... ... [2 Ekim 2014] Özgürlükten kaçışın 10. yılı... ... [11 Eylül 2014] 'Anayasa oyunu'na gelinmeye! ... [4 Eylül 2014] "Eski" hükümetle "yeni" Türkiye ... [21 Ağustos 2014] Resmi Gazete engeli: "Seçilme" itirafı ... [7 Ağustos 2014] CB seçimleri: Yanlış ve doğrular ... [31 Temmuz 2014] 'Yeni' Türkiye'de insan hakları... ... [17 Temmuz 2014] Ama hangi anayasa ... [10 Temmuz 2014] Ne vesayet, ne de siyaset makamı ... [7 Temmuz 2014] Halk, neyi oylayacak? ... [26 Haziran 2014] Silivri'yi 'darbeciler' mi inşa etti? ... [20 Haziran 2014] Tekli zorlama ve toplu onarım ikilemi ... [12 Haziran 2014] '.En çok ihlal kararı verilen ülke' ... [5 Haziran 2014] AYM, toplu özgürlükler sınavında ... [29 Mayıs 2014] 'Başkanlık Kaldıracı', 'Demokrasi Şalı' demek... ... [22 Mayıs 2014] Düzenleme/Denetleme ve Yaptırım ... [8 Mayıs 2014] CB seçimi: Yarışma-çatışma ikilemi ... [24 Nisan 2014] "Konusu suç teşkil eden emir." ... [17 Nisan 2014] MİT devleti inşasında AYM sınavı ... [10 Nisan 2014] Halk iradesine saygısızlık... ... [27 Mart 2014] Tek parti değil, koalisyon... ... [20 Mart 2014] 'Torba politikası' tutar mı? ... [6 Mart 2014] Anayasa'ya aykırı 'demokratikleşme' ... [27 Şubat 2014] Hukuk yoksa, çete var.. ... [13 Şubat 2014] Anayasa'ya "Açık Aykırılık" ... [6 Şubat 2014] 'Rüşvetle Mücadele Komisyonu' ... [30 Ocak 2014] Tunus, Türkiye'yi esinleyebilir mi? ... [23 Ocak 2014] ". Din ile siyasetin bir arada yürümediği" ... [16 Ocak 2014] Suçlu sayılmama ilkesini de karartan suçlular ... [2 Ocak 2014] 2014: "Hukukla tanışma" yılı olabilecek mi? ... [27 Aralık 2013] Yargıçlar, demokrasi aktörü olabilecek mi? ... [20 Aralık 2013] Anayasa, yargıçları da bağlar... ... [12 Aralık 2013] İnsan Hakları Dünya Mahkemesi ve Türkiye ... [5 Aralık 2013] Mısır, Tunus ve Türkiye ... [21 Kasım 2013] "Hamaney Kürdistan'da." ... [14 Kasım 2013] Muhafaza-kar(lı)lık ve sınırlar ... [31 Ekim 2013] Yeni bir anayasa değişikliği desteklenmeli mi? ... [24 Ekim 2013] 'AB İlerleme Raporu' yansız mı? ... [22 Ağustos 2013] Demokrasi yoluyla hizmet... ... [8 Ağustos 2013] Yönetimin adı ne? ... [21 Haziran 2013] Fişleyen, "Milli İrade" mi? ... [11 Nisan 2013] Oligarşi mi, anayasal monarşi mi? ... [29 Mart 2013] 'Barış sürecinde' siyaset ve hukuk ... [15 Mart 2013] YA AVRUPA OLMASAYDI? ... [7 Mart 2013] 4. Yargı paketi ve hukuk güvenliği ... [1 Mart 2013] "TEK" SEVENLER ÜLKESİNDE " YARGI BİRLİĞİ" ... [21 Şubat 2013] Yanlışlar zincirinde: Yetkisiz AKP, etkisiz CHP ... [14 Şubat 2013] İki 'ucu açık': Avrupa ve Anayasa ... [1 Şubat 2013] İHAM önündeki Türkiye (Birinci mi, sonuncu mu?) ... [3 Ocak 2013] 2013 neden önemli? ... [1 Kasım 2012] Anayasal krizi mi, demokrasi eksiği mi? ... [27 Eylül 2012] Bireysel başvuru etkili olabilir mi? ... [27 Temmuz 2012] Yaz gündemi ve özgürlükler ... [19 Temmuz 2012] "İnsan hakları alanında temayüz" edenler. ... [12 Temmuz 2012] "Yargı hizmetlerinin etkinleştirilmesi"nde hak ihlalleri... ... [5 Temmuz 2012] DGM-ÖYM-BACM : sayısal çoğunluğu kalıcı kılma araçları mı? ... [28 Haziran 2012] Havacılık hizmetlerinde grev yasağı, Anayasa'ya aykırı ... [22 Haziran 2012] AKP/AYM: Putin-Medvedev ... [9 Mart 2012] DENGE VE DENETLEME SİSTEMİ DE NE DEMEK? ... [1 Mart 2012] "28 ŞUBAT"A HAYIR, AMA YETMEZ...! ... [27 Ocak 2012] Anayasa tipolojisinde Türkiye... (Anayasa zamanı ve mekânı.) ... [3 Kasım 2011] İnsan (enkazda), fikri (hapiste)... ...
Prof. Dr. İbrahim Özden KABOĞLU
BU SITENIN ÖNCELIKLI AMACI Ülkede evrensel, çagdas ve toplumcu bir hukuk ve yönetim anlayisini egemen kilmak üzere,
HUKUKÇULAR VE SORUMLULUK DUYAN HERKES ortak akil üretebilecekleri, ortak tutum belirleyebilecekleri bir iletisim, paylasim ve tartisma ortaminda BULUSTURMAKTIR.
Yeni Yaklasimlar, ortak çalisma ürünüdür. Sitede yer alan yazilardan yazari sorumludur. Kaynak gösterilerek alinti yapilabilir.
Websitesi ile lgili sorulariniz için buraya tiklayin. Diger konularla ilgili sorulariniz için iletisim sayfasindan ilgili kisi ile irtibata geçebilirsiniz.
Yeni Yaklasimlar © 2016 - [ARENA YAZILIM] - E-Müvekkil Pro™